Τα τελευταία επίσημα στοιχεία για το επίδομα παιδιού αποτυπώνουν μια εικόνα που προκαλεί ανησυχία σε χιλιάδες οικογένειες. Ο αριθμός των δικαιούχων μειώνεται χρόνο με τον χρόνο, και μάλιστα με ταχύτερο ρυθμό απ’ ό,τι πολλοί θα περίμεναν. Από τις 635.000 οικογένειες που λάμβαναν την παροχή το 2023, φτάσαμε στις περίπου 499.000 φέτος, με τη συνολική δαπάνη να περιορίζεται στα 87,5 εκατομμύρια ευρώ. Το ποσό αυτό είναι αισθητά χαμηλότερο σε σχέση με τα 123,5 εκατομμύρια που είχαν μοιραστεί μόλις δύο χρόνια πριν.
Πίσω από αυτούς τους αριθμούς κρύβεται ένας μηχανισμός που, αν και φαινομενικά ουδέτερος, δημιουργεί σοβαρές στρεβλώσεις: τα εισοδηματικά κριτήρια. Ο τρόπος που εφαρμόζονται αποδεικνύεται καθοριστικός για το ποιος τελικά θα βάλει το επίδομα στον λογαριασμό του και ποιος θα μείνει εκτός.
Γιατί χάνονται δικαιούχοι;
Η βασική αιτία είναι ότι το Α21, η φόρμα μέσω της οποίας καθορίζεται η επιλεξιμότητα, στηρίζεται αποκλειστικά στα εισοδήματα του προηγούμενου έτους. Αυτό σημαίνει ότι δεν λαμβάνονται υπόψη ούτε ο πληθωρισμός ούτε η αύξηση του κόστους ζωής. Έτσι, νοικοκυριά που ζουν με σχεδόν τις ίδιες πραγματικές αποδοχές βρίσκονται ξαφνικά εκτός ορίων, μόνο και μόνο επειδή οι μισθοί τους αυξήθηκαν ελαφρώς.
Με άλλα λόγια, το κράτος θεωρεί ότι μια οικογένεια με υψηλότερο ονομαστικό εισόδημα είναι και πιο εύπορη, ακόμη κι αν η αγοραστική της δύναμη παραμένει στάσιμη ή και μειώνεται. Αυτό το «λογιστικό» τέχνασμα οδηγεί χιλιάδες γονείς στο να χάνουν το δικαίωμα σε μια παροχή που μέχρι χθες θεωρούσαν δεδομένη.
Οι αλλαγές στη φορολογία και οι μισθοί
Στο μεταξύ, οι πρόσφατες εξαγγελίες για φορολογικές ελαφρύνσεις και αυξήσεις στον κατώτατο μισθό φαίνονται εκ πρώτης όψεως θετικές. Από το 2026 και μετά, οι φορολογικοί συντελεστές θα μειωθούν για εισοδήματα έως 40.000 ευρώ, ενώ θα υπάρχουν και πρόσθετες εκπτώσεις για οικογένειες με παιδιά. Παράλληλα, ο κατώτατος μισθός, που σήμερα είναι στα 880 ευρώ, θα αυξηθεί σταδιακά στα 950 ευρώ έως το 2027.
Ωστόσο, εδώ δημιουργείται ένα παράδοξο. Αυτές οι αλλαγές αυξάνουν το καθαρό εισόδημα στα χαρτιά, άρα πολλοί φορολογούμενοι θα εμφανιστούν πιο «εύποροι» στις δηλώσεις τους. Στην πράξη, όμως, μεγάλο μέρος της αύξησης αυτής εξανεμίζεται από τον πληθωρισμό, τις υψηλές τιμές σε τρόφιμα και στέγη, αλλά και τις γενικότερες πιέσεις στο οικογενειακό πορτοφόλι.
Το παράδοξο των «ευνοημένων» που μένουν εκτός
Έτσι, αντί οι φορολογικές ελαφρύνσεις να αποτελέσουν στήριγμα, μετατρέπονται σε παγίδα για το επίδομα παιδιού. Χιλιάδες οικογένειες θα βρεθούν με δηλωθέν εισόδημα πάνω από το όριο, όχι επειδή ζουν καλύτερα, αλλά επειδή οι νέες φορολογικές ρυθμίσεις και οι μισθολογικές αυξήσεις αλλοιώνουν την εικόνα των πραγματικών τους δυνατοτήτων.
Το αποτέλεσμα είναι ότι το κράτος εξοικονομεί δαπάνες από το κονδύλι του επιδόματος, την ώρα που οι οικογένειες δυσκολεύονται όλο και περισσότερο να τα βγάλουν πέρα. Πρόκειται για μια έμμεση μείωση κοινωνικής πολιτικής, καμουφλαρισμένη ως «βελτίωση» του εισοδήματος.
Προοπτικές για τα επόμενα χρόνια
Αν δεν αλλάξουν τα εισοδηματικά κριτήρια ή δεν υπάρξει αναπροσαρμογή με βάση τον πληθωρισμό, η τάση αυτή προβλέπεται να ενταθεί. Ήδη η διαφορά ανάμεσα στο 2023 και το 2025 είναι δραματική: πάνω από 135.000 οικογένειες έχασαν το επίδομα μέσα σε δύο χρόνια. Αν το μοτίβο συνεχιστεί, ο αριθμός των δικαιούχων θα περιοριστεί ακόμα περισσότερο, αφήνοντας εκτός χιλιάδες παιδιά που στην πραγματικότητα χρειάζονται αυτή τη στήριξη.
Η εικόνα αυτή γεννά εύλογα ερωτήματα για το κατά πόσο οι κοινωνικές παροχές παραμένουν πραγματικά στο πλευρό των οικογενειών ή αν τελικά υπονομεύονται από τεχνικές λεπτομέρειες και λογιστικούς υπολογισμούς. Για πολλούς γονείς, το επίδομα παιδιού δεν είναι απλώς ένα «μπόνους», αλλά ένα κρίσιμο βοήθημα για να καλύψουν βασικές ανάγκες.
Ένα μέτρο που αδειάζει σιωπηλά
Το πιο ανησυχητικό είναι ότι η μείωση δεν γίνεται μέσα από επίσημες αποφάσεις που θα προκαλούσαν αντιδράσεις, αλλά σιωπηλά, μέσω των αριθμών. Τα κριτήρια μένουν ίδια, οι μισθοί ανεβαίνουν ονομαστικά, και κάπως έτσι το ταμείο εξοικονομεί χρήματα χωρίς να χρειάζεται να ανακοινώσει περικοπές. Το αν αυτό είναι δίκαιο ή όχι, είναι μια συζήτηση που μάλλον θα απασχολήσει έντονα τα επόμενα χρόνια.
Σε κάθε περίπτωση, αν η πολιτεία δεν επανεξετάσει τον τρόπο υπολογισμού του Α21, τότε το κοινωνικό πρόσωπο της παροχής κινδυνεύει να μετατραπεί σε απλό στατιστικό μέγεθος, μακριά από τις πραγματικές ανάγκες των οικογενειών.
