Το ασφαλιστικό μπαίνει ξανά στο μικροσκόπιο και το νέο νομοσχέδιο που ετοιμάζει το υπουργείο Εργασίας αναμένεται να φέρει σαρωτικές αλλαγές. Μέχρι το τέλος του έτους θα τεθεί σε δημόσια διαβούλευση, με στόχο να κλείσουν εκκρεμότητες που ταλαιπωρούν ασφαλισμένους και συνταξιούχους εδώ και χρόνια.
Το πακέτο μεταρρυθμίσεων περιλαμβάνει οκτώ κομβικές παρεμβάσεις που αγγίζουν σχεδόν όλες τις πτυχές της κοινωνικής ασφάλισης: από τις επικουρικές συντάξεις μέχρι το εργόσημο και από τα επαγγελματικά ταμεία έως την κατάργηση της προσωπικής διαφοράς. Οι αλλαγές αυτές δεν είναι απλές «διορθώσεις» αλλά ανατροπές που επηρεάζουν άμεσα εκατοντάδες χιλιάδες πολίτες.
Αναλυτικά, οι οκτώ αλλαγές-«κλειδιά»:
1. Εξαγορά πλασματικών ετών και για την επικουρική
Μέχρι σήμερα, όσοι δεν συμπλήρωναν τα απαραίτητα 15 χρόνια ασφάλισης δεν μπορούσαν να αποκτήσουν επικουρική σύνταξη. Με το νέο νομοσχέδιο, η δυνατότητα εξαγοράς πλασματικών ετών δεν θα περιορίζεται μόνο στην κύρια αλλά θα επεκτείνεται και στην επικουρική ασφάλιση. Αυτό αφορά κυρίως αυτοαπασχολούμενους και ελεύθερους επαγγελματίες, που τώρα θα έχουν «δεύτερη ευκαιρία» να εξασφαλίσουν έξτρα σύνταξη. Υπολογίζεται ότι 25.000 – 35.000 νέοι συνταξιούχοι θα αποκτήσουν δικαίωμα επικουρικής με αυτόν τον τρόπο.
2. Νέος τρόπος υπολογισμού των ανταποδοτικών
Από το 2026 αλλάζει το μαθηματικό μοντέλο που καθορίζει το ύψος της ανταποδοτικής σύνταξης. Μέχρι σήμερα ο υπολογισμός γινόταν με βάση τον πληθωρισμό. Πλέον, θα συνδέεται με τον Δείκτη Μισθών. Αυτό σημαίνει ότι κάθε χρόνο οι αυξήσεις στους μισθούς θα περνούν απευθείας στον υπολογισμό της σύνταξης. Επειδή ο Δείκτης Μισθών συχνά κινείται υψηλότερα από τον πληθωρισμό, οι μελλοντικοί συνταξιούχοι θα βλέπουν ουσιαστικά καλύτερες αποδοχές. Μια αλλαγή που υπόσχεται «ανακούφιση» στις επόμενες γενιές.
3. Επαναρυθμίσεις στις συντάξεις χηρείας
Ένα από τα πιο ευαίσθητα ζητήματα είναι οι συντάξεις χηρείας. Το υπουργείο μελετά δύο εναλλακτικές λύσεις:
-
είτε να δίνεται δικαίωμα στον επιζώντα να επιλέγει ποια σύνταξη θα περικοπεί μετά την τριετία,
-
είτε να θιγεί μόνο η εθνική σύνταξη (436,40 €), αφήνοντας την ανταποδοτική ανέγγιχτη.
Η σημαντική λεπτομέρεια: εξετάζεται να μην επιβληθούν αναδρομικές περικοπές. Έτσι, όσοι είχαν λάβει χρήματα από το 2021 και μετά, δεν θα χρειαστεί να επιστρέψουν ποσά 4.000 – 6.000 ευρώ.
4. Ενιαίος Κανονισμός Παροχών σε Χρήμα
Σήμερα ισχύουν διαφορετικά καθεστώτα παροχών ανά πρώην ταμείο. Αυτό αλλάζει: όλα θα ενοποιηθούν και θα ακολουθούν τα πρότυπα του πρώην ΙΚΑ. Παροχές όπως επίδομα μητρότητας, ασθένειας, αναπηρίας, εργατικού ατυχήματος αλλά και τα έξοδα κηδείας θα εξισωθούν. Η εφαρμογή ξεκινά το 2026. Για πολλούς ασφαλισμένους σημαίνει εξίσωση προς τα κάτω, ειδικά όσους προέρχονται από «ευγενή ταμεία» ΔΕΚΟ και τραπεζών που μέχρι σήμερα είχαν περισσότερα προνόμια.
5. Εργόσημο μόνο ηλεκτρονικά
Η πληρωμή με εργόσημο ψηφιοποιείται. Το σχέδιο βάζει πλαφόν και επιβάλλει υποχρεωτικά ηλεκτρονικές συναλλαγές, είτε μέσω τραπεζών είτε μέσω της πλατφόρμας του ΕΦΚΑ. Στόχος; Να μπει φρένο στην αδήλωτη εργασία και το «μαύρο χρήμα». Έτσι περιορίζεται η φοροδιαφυγή και δημιουργείται μεγαλύτερη διαφάνεια σε επαγγέλματα που παραδοσιακά λειτουργούσαν με «χαλαρά» όρια.
6. Ασφαλιστικές ημέρες μητρότητας
Οι μητέρες θα δουν βελτίωση στην αναγνώριση των ημερών κύησης και λοχείας. Μέχρι σήμερα, τα ένσημα υπολογίζονταν ξεχωριστά για κάθε ταμείο. Με τη νέα διάταξη θα προσμετρώνται ενιαία, ανεξαρτήτως φορέα. Αυτό σημαίνει δικαιότερο υπολογισμό και συχνά υψηλότερα επιδόματα μητρότητας και λοχείας. Μια σημαντική ανάσα για χιλιάδες γυναίκες.
7. Κίνητρα για επαγγελματικά ταμεία
Η Ελλάδα παραμένει πίσω σε σχέση με την Ευρώπη όσον αφορά τα επαγγελματικά ταμεία συμπληρωματικής ασφάλισης. Το νομοσχέδιο δημιουργεί νέα κίνητρα για εργοδότες και εργαζομένους, με φορολογικά οφέλη. Όσο μεγαλύτερη η διάρκεια συμμετοχής, τόσο μικρότερη η φορολογία. Για παράδειγμα, με συμμετοχή άνω των 20 ετών ο φόρος πέφτει στο 2,5%, αντί για 7,5% που ισχύει σε μικρότερες διάρκειες. Στόχος είναι να δημιουργηθεί μια κουλτούρα αποταμίευσης με μακροπρόθεσμα οφέλη.
8. Κατάργηση προσωπικής διαφοράς
Η πιο ηχηρή εξαγγελία αφορά την κατάργηση της προσωπικής διαφοράς. Θα υλοποιηθεί σε δύο στάδια:
-
Το 2026 προβλέπεται μείωση κατά 50%, με αποτέλεσμα περίπου 200.000 συνταξιούχοι να δουν αυξήσεις 10 – 30 ευρώ σε συντάξεις άνω των 1.000 ευρώ.
-
Το 2027 έρχεται η πλήρης εξάλειψη, που θα ωφελήσει επιπλέον 450.000 δικαιούχους.
Με άλλα λόγια, η προσωπική διαφορά – που επί χρόνια αποτελούσε «αγκάθι» για πολλούς συνταξιούχους – θα αποτελεί σύντομα παρελθόν.
Τι σημαίνουν όλα αυτά στην πράξη;
Το ασφαλιστικό δεν αλλάζει απλώς σε τεχνικό επίπεδο. Οι παρεμβάσεις αυτές αγγίζουν ευθέως το πορτοφόλι και την καθημερινότητα εκατοντάδων χιλιάδων πολιτών. Κάποιοι θα δουν πραγματικές αυξήσεις και οφέλη, άλλοι ενδεχομένως μειώσεις σε προνόμια που κρατούσαν από παλιότερες εποχές.
Η κυβέρνηση ποντάρει ότι με αυτό το πακέτο θα δημιουργηθεί ένα πιο «δίκαιο και βιώσιμο» σύστημα. Οι επικριτές, ωστόσο, μιλούν για «διπλή ταχύτητα» συνταξιούχων και για κινήσεις που ίσως δημιουργήσουν νέες αδικίες.
Το μόνο σίγουρο είναι ότι το 2026 και το 2027 θα είναι χρονιές-ορόσημο για την κοινωνική ασφάλιση στην Ελλάδα. Και αν κάτι πρέπει να κρατήσουν όλοι οι ασφαλισμένοι, είναι πως έρχονται ανατροπές που δεν αφήνουν κανέναν αδιάφορο.
