Η αγωνία κορυφώνεται για χιλιάδες οικογένειες που βρήκαν ανάσα με τον νόμο Κατσέλη, καθώς οι επόμενες εβδομάδες αναμένεται να κρίνουν το μέλλον τους. Μια απόφαση του Αρείου Πάγου – που θα εκδοθεί σύντομα – μπορεί να ανατρέψει όσα ήξεραν έως τώρα οι δανειολήπτες που είχαν ρυθμίσει τα χρέη τους, αλλά και να ανατρέψει τη νομική ισορροπία γύρω από τον τρόπο εκτοκισμού των οφειλών.
Παρότι η εισήγηση της Εισαγγελέως του Ανώτατου Δικαστηρίου ήταν ξεκάθαρα υπέρ των πολιτών, όλα δείχνουν πως η πλάστιγγα ίσως γείρει τελικά προς την πλευρά των τραπεζών και των servicers. Αν επιβεβαιωθούν οι πληροφορίες, οι δόσεις των δανειοληπτών ενδέχεται να εκτιναχθούν, απειλώντας χιλιάδες ρυθμίσεις που σήμερα τους προστατεύουν από τον πλειστηριασμό της πρώτης κατοικίας.
Το νομικό «μήλον της έριδος»
Η Ολομέλεια του Αρείου Πάγου κλήθηκε να λύσει ένα φαινομενικά τεχνικό, αλλά ουσιαστικά κρίσιμο ζήτημα: πώς υπολογίζεται ο τόκος στις ρυθμισμένες οφειλές του νόμου Κατσέλη;
Οι δύο αντίπαλες πλευρές παρουσιάζουν εκ διαμέτρου αντίθετες ερμηνείες.
-
Οι τράπεζες και οι servicers υποστηρίζουν ότι ο τόκος πρέπει να επιβάλλεται πάνω στο συνολικό υπόλοιπο του δανείου, κάθε μήνα. Μια τέτοια πρακτική, όμως, σημαίνει αυτόματα υψηλότερες δόσεις και μεγαλύτερο οικονομικό βάρος για τους δανειολήπτες.
-
Οι δανειολήπτες, από την άλλη, θεωρούν ότι ο τόκος υπολογίζεται αποκλειστικά στη μηνιαία δόση που καθορίζει το δικαστήριο, διατηρώντας τις πληρωμές σε λογικά και βιώσιμα επίπεδα.
Η διαφορά δεν είναι απλώς μαθηματική. Είναι υπαρξιακή. Από αυτήν την ερμηνεία κρίνεται αν χιλιάδες άνθρωποι θα μπορέσουν να κρατήσουν το σπίτι τους ή αν θα επιστρέψουν στην ασφυξία του χρέους.
Ένα άρθρο, δύο ερμηνείες – και ένα δισεκατομμύριο ευρώ στο τραπέζι
Η ασάφεια στο άρθρο 9, παράγραφος 2 του νόμου Κατσέλη («έντοκες χωρίς ανατοκισμό») στάθηκε η αφορμή για τις αντικρουόμενες ερμηνείες.
Το νομικό αυτό κενό οδήγησε σε μια διαμάχη που πλέον φτάνει στην κορυφή της ελληνικής Δικαιοσύνης.
Οι πιστωτές υποστηρίζουν ότι πουθενά στον κόσμο δεν υπάρχει σύστημα εκτοκισμού επί της μηνιαίας δόσης. Αν ο Άρειος Πάγος αποδεχτεί την άποψη των δανειοληπτών, λένε, θα πρόκειται για μια διεθνή «πρωτοτυπία». Και πέρα από το νομικό, υπάρχει και το οικονομικό επιχείρημα: οι απώλειες των τραπεζών και των servicers, σύμφωνα με τους ίδιους, θα ξεπεράσουν το 1 δισεκατομμύριο ευρώ. Ένα ποσό που θα επηρεάσει ακόμη και τις κρατικά εγγυημένες τιτλοποιήσεις του σχεδίου «Ηρακλής».
Η εισαγγελέας που στάθηκε στο πλευρό των πολιτών
Στη δημόσια συνεδρίαση της Ολομέλειας, στις 27 Φεβρουαρίου 2025, η Εισαγγελέας του Αρείου Πάγου Γεωργία Αδειλίνη πήρε ξεκάθαρη θέση υπέρ των δανειοληπτών.
Στην εισήγησή της τόνισε ότι ο σκοπός του νόμου Κατσέλη είναι η ανακούφιση των πολιτών που βρέθηκαν σε αδιέξοδο και όχι η ενίσχυση των τραπεζών.
Η Εισαγγελέας στήριξε τη θέση της τόσο στη γραμματική διατύπωση του νόμου («έντοκα, χωρίς ανατοκισμό») όσο και στην αρχή της αναλογικότητας – τη λεπτή ισορροπία ανάμεσα στα δικαιώματα πιστωτών και οφειλετών.
Η τοποθέτησή της χαρακτηρίστηκε από πολλούς ως «ακτίνα ελπίδας» μέσα σε ένα τοπίο αβεβαιότητας. Όμως οι πληροφορίες από τον Άρειο Πάγο δείχνουν ότι, παρά την ισχυρή εισήγηση, το δικαστήριο φαίνεται να προσανατολίζεται σε διαφορετική κατεύθυνση.
Φόβοι για νέο κύμα απώλειας κατοικιών
Αν ο Άρειος Πάγος τελικά δικαιώσει τις θέσεις των πιστωτών, το πλήγμα για τους δανειολήπτες θα είναι βαρύ. Οι μηνιαίες δόσεις θα «φουσκώσουν», οι ρυθμίσεις θα τιναχθούν στον αέρα και πολλές οικογένειες κινδυνεύουν να βρεθούν και πάλι στο χείλος του γκρεμού.
«Αν αυξηθεί η δόση, ακόμη και κατά λίγα ευρώ, πολλοί δεν θα μπορέσουν να ανταποκριθούν», σημειώνουν νομικοί που παρακολουθούν την υπόθεση. Και τότε, η απώλεια της κύριας κατοικίας δεν θα είναι απλώς πιθανότητα – θα γίνει καθημερινότητα.
Οι φήμες, οι διαρροές και η διάψευση
Η συζήτηση αυτή δεν ξεκίνησε τώρα. Ήδη από τον Ιούλιο, είχαν κυκλοφορήσει δημοσιεύματα που παρουσίαζαν τον εισηγητή του Αρείου Πάγου να τάσσεται υπέρ των πιστωτών.
Ο ίδιος ο Άρειος Πάγος, ωστόσο, αντέδρασε με επίσημη ανακοίνωση, διαψεύδοντας κάθε διαρροή και υπενθυμίζοντας πως η διαδικασία είναι απολύτως μυστική.
Η ανακοίνωση υπογράμμιζε ότι δεν είχε καθοριστεί ημερομηνία διάσκεψης και ότι κανένα περιεχόμενο της εισήγησης δεν είχε γνωστοποιηθεί στους δικαστές. Παράλληλα, τόνιζε πως η διαρροή τέτοιων πληροφοριών επισύρει ποινικές κυρώσεις, βάσει του νέου Ποινικού Κώδικα.
Η ώρα της κρίσης πλησιάζει
Όλα δείχνουν πως βρισκόμαστε στην τελική ευθεία για μια απόφαση που θα επηρεάσει χιλιάδες δανειολήπτες, δεκάδες τραπεζικά χαρτοφυλάκια και –τελικά– την οικονομική σταθερότητα της χώρας.
Η ετυμηγορία του Αρείου Πάγου δεν θα είναι απλώς μια νομική λεπτομέρεια. Θα είναι μια απόφαση ζωής για όσους προσπαθούν να ξανασταθούν στα πόδια τους μετά από χρόνια οικονομικής πίεσης.
Και όσο η Δικαιοσύνη ετοιμάζεται να αποφανθεί, ένα ερώτημα πλανάται πάνω από τη χώρα:
Θα επικρατήσει η αυστηρή νομική λογική των τραπεζών ή ο ανθρώπινος σκοπός του νόμου που φτιάχτηκε για να προστατεύει τους αδύναμους;
Η απάντηση αναμένεται σύντομα – και θα καθορίσει το μέλλον χιλιάδων νοικοκυριών.
