Μετά τη θεομηνία, έρχεται ο λογαριασμός – Ο ΕΛΓΑ ζητά πίσω αποζημιώσεις από παραγωγούς της Θεσσαλίας
Αναστάτωση προκαλούν τις τελευταίες ημέρες σε δεκάδες αγρότες και κτηνοτρόφους της Θεσσαλίας τα SMS που λαμβάνουν από τον ΕΛΓΑ, με τα οποία καλούνται να επιστρέψουν ποσά αποζημιώσεων που είχαν λάβει μετά τη φονική θεομηνία «Daniel».
Ο Οργανισμός, έπειτα από εκτεταμένους ελέγχους, διαπιστώνει περιπτώσεις όπου, όπως υποστηρίζει, δόθηκαν αχρεωστήτως αποζημιώσεις — και τώρα ζητά πίσω τα χρήματα.
Πώς ξεκίνησαν οι επιστροφές
Μετά τις πρωτοφανείς πλημμύρες που κατέστρεψαν καλλιέργειες και ζωικό κεφάλαιο σε ολόκληρη τη Θεσσαλία, ο ΕΛΓΑ είχε κινηθεί με διαδικασίες-εξπρές, ώστε οι πληγέντες να λάβουν άμεσα οικονομική βοήθεια. Επρόκειτο για προκαταβολές που δόθηκαν κατ’ εξαίρεση, με ειδική νομοθετική ρύθμιση, καθώς η ζημιά ήταν τεράστια και έπρεπε να υπάρξει άμεση στήριξη.
Ωστόσο, μήνες αργότερα, ο Οργανισμός προχώρησε σε ενδελεχείς διασταυρωτικούς ελέγχους, συγκρίνοντας τα στοιχεία των δηλώσεων ζημιάς με τις δηλώσεις ΟΣΔΕ των ετών 2021 και 2022. Παράλληλα, χρησιμοποιήθηκαν και δεδομένα από το myDATA της ΑΑΔΕ, ώστε να διαπιστωθεί αν κάποιοι παραγωγοί προχώρησαν σε παραδόσεις προϊόντων την ίδια χρονιά ή αν είχαν καταβάλει κανονικά τις ασφαλιστικές τους εισφορές.
Οι διασταυρώσεις που έφεραν «επιστροφές»
Από τους ελέγχους προέκυψαν, σύμφωνα με τον ΕΛΓΑ, περιπτώσεις όπου τα δηλωμένα στοιχεία δεν ταυτίζονταν με τα πραγματικά δεδομένα. Για παράδειγμα, εντοπίστηκαν παραγωγοί που είχαν δηλώσει ολοκληρωτική ζημιά, αλλά ταυτόχρονα φέρονταν να έχουν πραγματοποιήσει πωλήσεις προϊόντων. Σε άλλες περιπτώσεις, βρέθηκαν εκμεταλλεύσεις χωρίς ενεργή ασφαλιστική κάλυψη ή με λανθασμένα στοιχεία καλλιεργειών.
Όσοι εντάσσονται σε αυτές τις κατηγορίες, λαμβάνουν τώρα μηνύματα από τον Οργανισμό, με σαφή προειδοποίηση ότι πρέπει να επιστρέψουν τα ποσά που έλαβαν. Σε αρκετές περιπτώσεις πρόκειται για εκατοντάδες ή και χιλιάδες ευρώ, γεγονός που έχει προκαλέσει έντονη αγανάκτηση στον αγροτικό κόσμο.
Η θέση του ΕΛΓΑ
Ο πρόεδρος του Οργανισμού, Ανδρέας Λυκουρέντζος, επιβεβαίωσε ότι οι έλεγχοι γίνονται βάσει τυποποιημένων διαδικασιών που εφαρμόζονται για κάθε περίπτωση αποζημίωσης.
Όπως διευκρίνισε, «οι πληρωμές του ΕΛΓΑ βασίζονται αποκλειστικά στα πορίσματα των γεωπόνων και κτηνιάτρων και όχι μόνο στις δηλώσεις των παραγωγών». Επισήμανε, δε, ότι μετά τα ακραία φαινόμενα Daniel και Elias, αποφασίστηκε να δοθούν προκαταβολές, ώστε να στηριχθούν άμεσα οι πληγέντες, με την προϋπόθεση ότι οι οριστικές εκτιμήσεις θα ολοκληρωθούν αργότερα.
«Η διαδικασία ελέγχου συνεχίζεται, όπως προβλέπεται, και όπου διαπιστώνεται ότι οι αποζημιώσεις δεν ανταποκρίνονται στα πορίσματα, ζητείται επιστροφή των χρημάτων», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Οι αντιδράσεις των παραγωγών
Από την πλευρά τους, οι αγρότες της Θεσσαλίας δηλώνουν εξοργισμένοι. Πολλοί κάνουν λόγο για «άδικο κυνήγι μαγισσών» και για «γραφειοκρατική τιμωρία» ανθρώπων που βρέθηκαν κυριολεκτικά με το νερό μέχρι το λαιμό.
«Δεν μπορεί μετά από τέτοια καταστροφή να μας λένε τώρα να δώσουμε πίσω τα λεφτά που μας βοήθησαν να σταθούμε όρθιοι», αναφέρουν εκπρόσωποι αγροτικών συλλόγων. Άλλοι ζητούν να εξεταστεί εκ νέου κάθε φάκελος, με ευελιξία και κατανόηση, καθώς –όπως υποστηρίζουν– πολλές ασυμφωνίες στα στοιχεία είναι τυπικές και όχι ουσιαστικές.
Τι έρχεται στη συνέχεια
Οι τεχνικοί του ΕΛΓΑ συνεχίζουν τους ελέγχους σε ατομικό και συλλογικό επίπεδο, προκειμένου να επιβεβαιωθεί ότι οι τελικές αποζημιώσεις ανταποκρίνονται απολύτως στο μέγεθος της ζημιάς. Οι παραγωγοί που έλαβαν ειδοποίηση έχουν δικαίωμα ένστασης και μπορούν να προσκομίσουν αποδεικτικά για να στηρίξουν την περίπτωσή τους.
Την ίδια στιγμή, ο Οργανισμός προαναγγέλλει ότι θα συνεχίσει την αξιοποίηση ψηφιακών εργαλείων και διασυνδέσεων δεδομένων (ΟΣΔΕ, myDATA, ΕΦΚΑ), ώστε να εντοπίζονται πιο γρήγορα οι περιπτώσεις αχρεωστήτως καταβολών.
Αξίζει να σημειωθεί ότι, παρά την αυστηροποίηση των ελέγχων, ο ΕΛΓΑ εξακολουθεί να καταβάλλει αποζημιώσεις σε όσους επλήγησαν πραγματικά, με στόχο να αποκατασταθεί η αγροτική παραγωγή στη Θεσσαλία, η οποία υπέστη τεράστιες ζημιές από τα ακραία καιρικά φαινόμενα των τελευταίων ετών.
Ένα μήνυμα για το μέλλον
Το ζήτημα των επιστροφών, ωστόσο, ανοίγει και μια ευρύτερη συζήτηση για το πώς διαχειρίζεται το κράτος τις φυσικές καταστροφές. Οι ειδικοί προειδοποιούν ότι, με την κλιματική κρίση να εντείνεται, τέτοια φαινόμενα θα είναι όλο και πιο συχνά. Χρειάζεται, λοιπόν, ένα πιο διαφανές και αυτοματοποιημένο σύστημα αποζημιώσεων, ώστε να αποφεύγονται παρόμοιες παρεξηγήσεις και να διασφαλίζεται ότι κάθε ευρώ πηγαίνει σε όσους πραγματικά το δικαιούνται.
