Εφάπαξ του 2025: Μειωμένα ποσά και μήνες αναμονής – Ποιοι κινδυνεύουν να χάσουν χιλιάδες ευρώ!

Οι υποσχέσεις για “γρήγορη απονομή” χάθηκαν στη μετάφραση

Παρά τις συνεχείς εξαγγελίες για επιτάχυνση των διαδικασιών, το εφάπαξ παραμένει για πολλούς συνταξιούχους ένα… μακρινό όνειρο. Οι καθυστερήσεις στις πληρωμές εξακολουθούν να είναι μεγάλες, ενώ τα ποσά που τελικά λαμβάνουν οι δικαιούχοι είναι συχνά πολύ μικρότερα από αυτά που περίμεναν.

Σύμφωνα με τα πιο πρόσφατα στοιχεία του ΕΦΚΑ, μέσα στο 2025 προβλέπεται να εκταμιευθούν περίπου 37.500 εφάπαξ, με συνολικό προϋπολογισμό 745 εκατομμυρίων ευρώ. Ωστόσο, πίσω από τους αριθμούς κρύβεται η αγωνία χιλιάδων ανθρώπων που περιμένουν επί μήνες ή και χρόνια για να λάβουν ό,τι δικαιούνται.

Γραφειοκρατία και «πολύπλοκοι υπολογισμοί» ρίχνουν καθυστέρηση

Το βασικό πρόβλημα δεν είναι μόνο η έλλειψη προσωπικού ή η τεράστια συσσώρευση αιτήσεων. Οι ειδικοί εξηγούν ότι οι διαδοχικές αλλαγές στον τρόπο υπολογισμού του εφάπαξ έχουν δημιουργήσει ένα “λαβύρινθο” γραφειοκρατίας, που μπλοκάρει την απονομή και οδηγεί σε μεγάλες μειώσεις.

Πρώην υπάλληλος του Δημοσίου ανέφερε χαρακτηριστικά πως, ενώ είχε προϋπολογίσει να λάβει περίπου 40.000 ευρώ, το τελικό ποσό που εγκρίθηκε ήταν λιγότερο από 25.000. «Είχαμε στηριχθεί σε υποσχέσεις και υπολογισμούς που άλλαξαν στην πορεία. Το αποτέλεσμα είναι απογοητευτικό», λέει.

Οι περικοπές «γεννήθηκαν» από τις μνημονιακές αλλαγές

Οι μειώσεις στα εφάπαξ δεν είναι τωρινό φαινόμενο. Οι ρυθμίσεις που εφαρμόστηκαν την περίοδο 2009–2013, στο πλαίσιο των δημοσιονομικών προσαρμογών, άλλαξαν ριζικά τον τρόπο υπολογισμού των παροχών. Αν και έχουν περάσει πάνω από δέκα χρόνια, οι συνέπειες συνεχίζουν να επηρεάζουν όσους συνταξιοδοτούνται σήμερα.

Οι νέες μέθοδοι υπολογισμού συνδέουν το εφάπαξ με τις εισφορές και τα έτη ασφάλισης, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις εφαρμόζονται και “συντελεστές βιωσιμότητας” που μειώνουν ακόμη περισσότερο τα ποσά. Έτσι, δύο ασφαλισμένοι με παρόμοια καριέρα μπορεί να δουν διαφορά χιλιάδων ευρώ στο τελικό αποτέλεσμα.

Οι αριθμοί πίσω από τα ποσά

Τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία δείχνουν ότι το μέσο εφάπαξ ποικίλλει σημαντικά ανάλογα με τον ασφαλιστικό φορέα:

Η διαφορά είναι τεράστια: από λίγο πάνω από 22.000 ευρώ για τους ασφαλισμένους του ΙΚΑ, μέχρι και πάνω από 50.000 ευρώ για τους τραπεζοϋπαλλήλους. Οι λόγοι; Διαφορετικές εισφορές, διαφορετικά ποσοστά αναπλήρωσης και –κυρίως– διαφορετικές χρονιές εφαρμογής των περικοπών.

Αναμονή-μαρτύριο για χιλιάδες δικαιούχους

Ακόμη και όσοι βλέπουν την αίτησή τους να προχωρά, αντιμετωπίζουν πολύμηνη ή και πολυετή καθυστέρηση. Σε πολλές περιπτώσεις, η διαδικασία εγκρίσεων και διασταυρώσεων ανάμεσα στα παλιά ταμεία και τον ΕΦΚΑ κρατά πάνω από 12 μήνες.

Συνταξιούχοι καταγγέλλουν ότι, μέχρι να λάβουν το εφάπαξ, έχουν ήδη εξαντλήσει τις οικονομίες τους ή αναγκάζονται να καταφεύγουν σε δανεισμό. «Δεν ζητάμε χάρη. Ζητάμε απλώς να μας δώσουν τα χρήματα που πληρώναμε μια ζωή», τονίζει ένας από αυτούς.

Τι λέει ο ΕΦΚΑ

Από την πλευρά του, ο ΕΦΚΑ υποστηρίζει ότι έχουν ήδη γίνει βήματα για την επιτάχυνση των πληρωμών. Σύμφωνα με τον οργανισμό, οι ηλεκτρονικές διασταυρώσεις και η ψηφιοποίηση των φακέλων έχουν μειώσει τον χρόνο απονομής σε σχέση με τα προηγούμενα χρόνια. Ωστόσο, παραδέχεται ότι τα παλιά αιτήματα παραμένουν «αγκάθι» και χρειάζονται περισσότερους μήνες για να εκκαθαριστούν.

Η διοίκηση επισημαίνει ότι το 2025 θα είναι «έτος-μετάβασης» προς ένα πλήρως αυτοματοποιημένο σύστημα, που θα επιτρέπει την έκδοση εφάπαξ μέσα σε λίγες εβδομάδες – κάτι που, πάντως, πολλοί αμφισβητούν αν θα υλοποιηθεί στην πράξη.

Ποιοι κινδυνεύουν να λάβουν μικρότερο ποσό

Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται για όσους υποβάλλουν αίτηση μέσα στο 2025, καθώς το τελικό ποσό επηρεάζεται από παράγοντες όπως:

• Ο χρόνος ασφάλισης πριν και μετά το 2014

• Οι αποδοχές της τελευταίας πενταετίας

• Οι εισφορές που έχουν καταβληθεί στον πρώην φορέα

• Οι αλλαγές στους συντελεστές υπολογισμού που εφαρμόζει ο ΕΦΚΑ

Αυτό σημαίνει ότι ακόμη και μια καθυστέρηση λίγων μηνών στην αίτηση μπορεί να οδηγήσει σε αισθητά μειωμένο ποσό, ανάλογα με το πότε γίνεται ο υπολογισμός.

Το μέλλον του εφάπαξ: ένα σύστημα σε κρίση

Η συζήτηση για το μέλλον του εφάπαξ έχει ήδη ανοίξει. Πολλοί οικονομολόγοι προειδοποιούν ότι, αν δεν υπάρξουν άμεσες παρεμβάσεις, το σύστημα κινδυνεύει να γίνει οικονομικά μη βιώσιμο. Οι προτάσεις που εξετάζονται περιλαμβάνουν είτε την ενσωμάτωση του εφάπαξ στη σύνταξη, είτε τη δημιουργία ειδικού αποθεματικού ταμείου που θα χρηματοδοτεί τις εφάπαξ παροχές με σταθερό ρυθμό.

Όποια κι αν είναι η τελική λύση, ένα είναι βέβαιο: για τους χιλιάδες συνταξιούχους που περιμένουν τα χρήματά τους, η υπομονή έχει εξαντληθεί.