Δικαστήριο δικαιώνει φορολογούμενο που έλαβε παροχή από γερμανική ιδιωτική ασφαλιστική και ανοίγει τον δρόμο για ανατροπές στη φορολόγηση αντίστοιχων περιπτώσεων.
Μια ιδιαίτερα σημαντική απόφαση, που αλλάζει τα δεδομένα για όσους λαμβάνουν παροχές επαγγελματικής ανικανότητας από ιδιωτικές ασφαλιστικές εταιρείες, εξέδωσε το ΙΔ΄ Μονομελές Τμήμα του Διοικητικού Πρωτοδικείου Θεσσαλονίκης. Με την απόφαση ΔΠΘ 833/2025, το δικαστήριο έκρινε ότι τέτοιες παροχές δεν αποτελούν “σύνταξη” κατά την έννοια του άρθρου 12 του Κώδικα Φορολογίας Εισοδήματος (ΚΦΕ), αλλά ασφάλισμα ιδιωτικής ασφάλισης, το οποίο δεν υπάγεται σε ειδική εισφορά αλληλεγγύης.
Η υπόθεση αφορά έναν πιλότο, ο οποίος το 2017 έλαβε 37.407,36 ευρώ από γερμανική ιδιωτική ασφαλιστική εταιρεία, βάσει συμβολαίου που είχε συνάψει από το 2006 και κάλυπτε περιπτώσεις επαγγελματικής ανικανότητας. Η ΑΑΔΕ θεώρησε ότι το ποσό αυτό αποτελούσε εισόδημα από μισθωτές υπηρεσίες ή συντάξεις, προσθέτοντάς το στη φορολογική δήλωση του ασφαλισμένου και επιβάλλοντας επιπλέον φόρο εισοδήματος ύψους 14.082,86 ευρώ, καθώς και ειδική εισφορά αλληλεγγύης 2.113,97 ευρώ.
Ο φορολογούμενος αντέδρασε, υποστηρίζοντας ότι η αποζημίωση δεν συνδέεται με συνταξιοδοτικό δικαίωμα ούτε με εργασιακή σχέση, αλλά απορρέει αποκλειστικά από ασφαλιστικό συμβόλαιο που ενεργοποιήθηκε λόγω επέλευσης κινδύνου ανικανότητας προς εργασία. Το δικαστήριο συμφώνησε, υιοθετώντας πλήρως τη θέση του.
Σύμφωνα με το σκεπτικό της απόφασης, τα ασφάλιστρα είχαν καταβληθεί εξ ολοκλήρου από τον ίδιο τον ασφαλισμένο, χωρίς καμία συμμετοχή εργοδότη ή σύνδεση με τις αποδοχές του. Η παροχή είχε περιορισμένη χρονική διάρκεια, έως την 1η Μαρτίου 2018, και καταβαλλόταν περιοδικά, σύμφωνα με τους όρους του ιδιωτικού συμβολαίου.
Το δικαστήριο επισήμανε ότι ο όρος «σύνταξη επαγγελματικής ανικανότητας», που αναγράφεται συχνά σε τέτοιες ασφαλιστικές συμβάσεις, δεν καθορίζει τη νομική φύση της παροχής. Αντιθέτως, πρόκειται για αποζημίωση λόγω επέλευσης ασφαλιστικού κινδύνου και όχι για καταβολή που προέρχεται από κύριο ή επικουρικό φορέα κοινωνικής ασφάλισης ή επαγγελματικό ταμείο.
Η κρίση αυτή έχει καθοριστική σημασία, καθώς το Δικαστήριο υπογράμμισε ότι οι συγκεκριμένες παροχές δεν μπορούν να υπαχθούν στο άρθρο 12 ΚΦΕ, το οποίο ρυθμίζει το εισόδημα από μισθωτές υπηρεσίες και συντάξεις. Κατά συνέπεια, ούτε η ειδική εισφορά αλληλεγγύης του άρθρου 43Α ΚΦΕ έχει εφαρμογή, αφού αφορά αποκλειστικά εισοδήματα που εμπίπτουν στο φορολογητέο πλαίσιο του νόμου.
Με βάση τα παραπάνω, το Πρωτοδικείο ακύρωσε τόσο την απορριπτική απόφαση της Διεύθυνσης Επίλυσης Διαφορών (ΔΕΔ) όσο και την πράξη διοικητικού προσδιορισμού φόρου της ΑΑΔΕ. Παράλληλα, διέταξε νέα εκκαθάριση για το οικονομικό έτος 2017 και επιστροφή του καταβληθέντος παραβόλου στον φορολογούμενο, ενώ απάλλαξε το Δημόσιο από την καταβολή δικαστικής δαπάνης. Η απόφαση εκδόθηκε έπειτα από δημόσια συνεδρίαση στις 27 Ιανουαρίου 2025 και δημοσιεύθηκε στις 27 Φεβρουαρίου 2025.
Τι σημαίνει η απόφαση για τους ασφαλισμένους
Η απόφαση αυτή μπορεί να αποτελέσει δεδικασμένο – οδηγό για πλήθος φορολογουμένων που λαμβάνουν παροχές επαγγελματικής ανικανότητας από ιδιωτικές ασφαλιστικές εταιρείες, ειδικά όταν οι συμβάσεις τους έχουν συναφθεί εκτός Ελλάδας. Μέχρι σήμερα, αρκετές τέτοιες περιπτώσεις αντιμετωπίζονταν από τις φορολογικές αρχές ως “συντάξεις”, οδηγώντας σε πρόσθετες φορολογικές επιβαρύνσεις και εισφορά αλληλεγγύης.
Το Διοικητικό Πρωτοδικείο, ωστόσο, με την απόφαση αυτή ξεκαθαρίζει ότι η ουσία και όχι η ονομασία της παροχής καθορίζει τον φορολογικό της χειρισμό. Εφόσον πρόκειται για ιδιωτικό ασφάλισμα, που καταβάλλεται εξαιτίας ανικανότητας προς εργασία και όχι λόγω γήρατος ή συνταξιοδότησης, δεν μπορεί να θεωρηθεί εισόδημα από μισθωτές υπηρεσίες ή σύνταξη.
Αξίζει να σημειωθεί ότι το δικαστήριο δεν προχώρησε στην εξέταση άλλων ενδεχομένων τρόπων φορολόγησης, επισημαίνοντας ότι κάτι τέτοιο θα μετέβαλλε τη νομική και πραγματική βάση του αρχικού φορολογικού καταλογισμού της ΑΑΔΕ. Αυτό σημαίνει ότι το ζήτημα της ενδεχόμενης φορολόγησης με άλλη διάταξη παραμένει ανοιχτό, ωστόσο για την ώρα η απόφαση δημιουργεί σαφές προηγούμενο υπέρ των φορολογουμένων.
Μήνυμα προς τους φορολογούμενους και τις αρχές
Η απόφαση ΔΠΘ 833/2025 αναδεικνύει μια κρίσιμη διάκριση ανάμεσα στην κοινωνική και την ιδιωτική ασφάλιση, με σημαντικές φορολογικές προεκτάσεις. Για τους φορολογούμενους που έχουν ιδιωτικά συμβόλαια ασφάλισης ζωής ή επαγγελματικής ανικανότητας, το μήνυμα είναι σαφές: οι αποζημιώσεις που προέρχονται από καθαρά ιδιωτικά ασφαλιστικά προϊόντα δεν μπορούν να αντιμετωπίζονται φορολογικά ως συντάξεις.
Από την άλλη πλευρά, η ΑΑΔΕ πιθανότατα θα χρειαστεί να επανεξετάσει τον τρόπο με τον οποίο ταξινομεί τέτοιες παροχές, προκειμένου να αποφευχθούν νέες προσφυγές και ανατροπές σε επόμενες υποθέσεις.
Η απόφαση αυτή αποτελεί ένα ακόμη βήμα προς τη σαφήνεια στη φορολογική μεταχείριση των ιδιωτικών ασφαλιστικών προϊόντων, αλλά και μια υπενθύμιση ότι η ορθή ερμηνεία των διατάξεων του ΚΦΕ μπορεί να αλλάξει ριζικά το αποτέλεσμα μιας φορολογικής υπόθεσης.
