Το ζήτημα των αναδρομικών στις επικουρικές συντάξεις επανέρχεται δυναμικά στο προσκήνιο, καθώς οι πρόσφατες εξελίξεις στη Δικαιοσύνη δημιουργούν νέα δεδομένα για εκατοντάδες χιλιάδες συνταξιούχους. Το μεγάλο ερώτημα που απασχολεί πλέον τους ενδιαφερόμενους είναι αν τα ποσά των 11 μηνών θα επιστραφούν σε όλους όσους ανήκουν στην ίδια κατηγορία ή μόνο σε εκείνους που είχαν προσφύγει στα δικαστήρια.
Η απόφαση που αλλάζει τα δεδομένα
Η συζήτηση αναζωπυρώθηκε μετά τη νέα απόφαση του Ανωτάτου Ειδικού Δικαστηρίου (ΑΕΔ), η οποία φέρεται να δικαιώνει περίπου 400.000 συνταξιούχους. Η απόφαση αυτή, σύμφωνα με νομικούς κύκλους, ανοίγει τον δρόμο για την καταβολή των αναδρομικών όχι μόνο σε όσους είχαν κινηθεί νομικά, αλλά και σε όσους βρέθηκαν στην ίδια κατάσταση χωρίς να προσφύγουν στη Δικαιοσύνη.
Όπως τονίζουν έμπειροι νομικοί, η αρχή της ισότιμης μεταχείρισης επιβάλλει την επιστροφή των περικοπών σε όλους, ανεξαρτήτως του αν έχουν υποβάλει αγωγές. Εφόσον το ΑΕΔ αναγνωρίζει πως οι περικοπές των επικουρικών συντάξεων ήταν αντίθετες στο Σύνταγμα, η κυβέρνηση έχει –κατά την άποψή τους– θεσμική και ηθική υποχρέωση να αποκαταστήσει τις αδικίες συνολικά.
Τι είχε συμβεί το 2020
Η υπόθεση των αναδρομικών έχει μακρά ιστορία. Το φθινόπωρο του 2020, η τότε κυβέρνηση είχε προχωρήσει στην επιστροφή ποσών που αφορούσαν τις κύριες συντάξεις, καλύπτοντας αναδρομικά 11 μηνών, μετά από αποφάσεις του Συμβουλίου της Επικρατείας. Ωστόσο, από την πληρωμή είχαν εξαιρεθεί οι επικουρικές συντάξεις και τα δώρα, με το σκεπτικό ότι η ρύθμιση θα αφορούσε μόνο το μέρος που είχε ρητά αναγνωριστεί δικαστικά εκείνη τη στιγμή.
Παρότι τότε το οικονομικό επιτελείο είχε δηλώσει ότι θα σεβαστεί πλήρως τις αποφάσεις της Δικαιοσύνης, δεν προχώρησε σε νέα καταβολή για τις επικουρικές. Έτσι, χιλιάδες συνταξιούχοι που είχαν υποστεί περικοπές παρέμειναν εκτός των ρυθμίσεων και περίμεναν μια νέα ερμηνεία ή απόφαση που θα τους συμπεριλάμβανε.
Οι νομικές θέσεις και οι αντιδράσεις
Η νέα γνωμοδότηση του ΑΕΔ δημιουργεί πλέον νομικό προηγούμενο. Σύμφωνα με έγκριτους συνταγματολόγους, η απόφαση ενισχύει την άποψη ότι οι συνταξιούχοι αποτελούν ενιαία κατηγορία και επομένως δεν μπορεί να γίνεται διάκριση μεταξύ όσων προσέφυγαν στα δικαστήρια και όσων όχι.
«Όταν το Δικαστήριο κρίνει μια περικοπή αντισυνταγματική, το αποτέλεσμα της κρίσης του δεν μπορεί να περιορίζεται μόνο στους διαδίκους», αναφέρουν χαρακτηριστικά νομικοί κύκλοι. «Η απόφαση έχει γενικό χαρακτήρα και το κράτος οφείλει να την εφαρμόσει σε όλους τους πολίτες που θίγονται από την ίδια πράξη».
Από την πλευρά τους, οι ενώσεις συνταξιούχων κάνουν λόγο για «δικαίωση που άργησε» και ζητούν άμεση κυβερνητική απόφαση για την καθολική επιστροφή των ποσών. Παράλληλα, προειδοποιούν ότι, αν δεν υπάρξει πολιτική πρωτοβουλία, οι μαζικές αγωγές θα επανεκκινήσουν, επιβαρύνοντας εκ νέου το δικαστικό σύστημα.
Ποιοι ωφελούνται και τι ακολουθεί
Αν τελικά η κυβέρνηση αποφασίσει να επεκτείνει την καταβολή των αναδρομικών σε όλους, δικαιούχοι θα είναι όλοι οι συνταξιούχοι που είχαν περικοπές στις επικουρικές τους συντάξεις την επίμαχη περίοδο των 11 μηνών, δηλαδή από Ιούνιο 2015 έως Μάιο 2016.
Για παράδειγμα, συνταξιούχος με επικουρική σύνταξη 300 ευρώ που είχε απώλεια 60 ευρώ μηνιαίως, θα μπορούσε να λάβει επιστροφή περίπου 660 ευρώ, ποσό που αυξάνεται αναλογικά για υψηλότερες συντάξεις.
Αντίστοιχα, για όσους είχαν και περικοπές στα δώρα (Χριστουγέννων, Πάσχα και επίδομα αδείας), η συνολική επιστροφή μπορεί να ξεπεράσει τα 1.000 ευρώ.
Ωστόσο, το βασικό ερώτημα είναι αν το οικονομικό επιτελείο θα αποφασίσει πολιτικά την καθολική εφαρμογή της απόφασης ή αν θα παραμείνει στη θέση ότι μόνο οι δικαστικώς δικαιωμένοι δικαιούνται τα ποσά.
Η στάση της κυβέρνησης
Από κυβερνητικής πλευράς, μέχρι στιγμής δεν υπάρχει επίσημη τοποθέτηση. Πηγές του Υπουργείου Εργασίας αναφέρουν ότι η απόφαση μελετάται, ενώ ταυτόχρονα αξιολογούνται οι δημοσιονομικές επιπτώσεις μιας πιθανής καθολικής επιστροφής.
Σύμφωνα με εκτιμήσεις, το συνολικό κόστος θα μπορούσε να ξεπεράσει τα 500 εκατομμύρια ευρώ, γεγονός που καθιστά την απόφαση πολιτικά και οικονομικά ευαίσθητη. Παρ’ όλα αυτά, νομικοί κύκλοι προειδοποιούν ότι η μη συμμόρφωση θα μπορούσε να οδηγήσει σε νέο γύρο προσφυγών και τελικά να επιβαρύνει ακόμη περισσότερο το Δημόσιο.
Τι να περιμένουν οι συνταξιούχοι
Ανεξάρτητα από τις τελικές κυβερνητικές αποφάσεις, η νέα δικαστική εξέλιξη δίνει ελπίδα σε χιλιάδες συνταξιούχους που ένιωθαν πως είχαν αδικηθεί. Οι δικηγόροι που χειρίζονται σχετικές υποθέσεις εκτιμούν ότι, ακόμη κι αν δεν υπάρξει άμεση πληρωμή, οι δρόμοι για νέες διεκδικήσεις έχουν ανοίξει.
Όπως σημειώνουν, η αναγνώριση της αντισυνταγματικότητας των περικοπών συνιστά σαφή βάση για να διεκδικήσουν όσοι το επιθυμούν εξωδικαστικά ή μέσω ομαδικών αγωγών τα ποσά που έχασαν.
Συμπέρασμα
Η υπόθεση των αναδρομικών στις επικουρικές συντάξεις δεν έχει κλείσει – αντίθετα, φαίνεται να εισέρχεται σε νέα φάση. Η απόφαση του Ανωτάτου Ειδικού Δικαστηρίου φέρνει πιο κοντά την αποκατάσταση μιας μακροχρόνιας αδικίας, αλλά η τελική πράξη θα γραφτεί από την κυβέρνηση.
Το μόνο βέβαιο είναι ότι το επόμενο διάστημα θα είναι καθοριστικό για εκατοντάδες χιλιάδες συνταξιούχους, οι οποίοι περιμένουν επιτέλους την επιστροφή των χρημάτων που –όπως λένε– τους ανήκουν δικαιωματικά.
