Η κυβέρνηση πάτησε… παύση στο χρονοδιάγραμμα για την υποχρεωτική εφαρμογή του συστήματος άμεσων πληρωμών IRIS, δίνοντας παράταση ενός μήνα σε χιλιάδες επιχειρήσεις που δεν είχαν προλάβει να προσαρμοστούν. Με τροπολογία που εντάχθηκε στο νέο φορολογικό νομοσχέδιο, η έναρξη υποχρεωτικής χρήσης μετατίθεται από τις 31 Οκτωβρίου στις 1 Δεκεμβρίου 2025, προσφέροντας λίγη «ανάσα» στην αγορά.
Η απόφαση δεν ήρθε τυχαία. Όπως αναφέρεται στην αιτιολογική έκθεση, ο επιπλέον μήνας θεωρήθηκε απαραίτητος ώστε να διασφαλιστεί μια ομαλή και ασφαλής μετάβαση στο νέο ψηφιακό περιβάλλον πληρωμών. Το σύστημα IRIS δίνει τη δυνατότητα στους καταναλωτές να εξοφλούν απευθείας από τον τραπεζικό τους λογαριασμό, χωρίς να χρειάζονται μετρητά ή κάρτες — μια αλλαγή που αναμένεται να φέρει επανάσταση στις καθημερινές συναλλαγές.
Οι αντιδράσεις της αγοράς και η ανάγκη για «λογική παράταση»
Η καθυστέρηση στην εφαρμογή του IRIS δεν ήταν έκπληξη. Εδώ και εβδομάδες, επιμελητήρια και επαγγελματικοί φορείς πίεζαν την κυβέρνηση να καθυστερήσει την ημερομηνία έναρξης, προειδοποιώντας για χάος στην αγορά.
Το Βιοτεχνικό Επιμελητήριο Θεσσαλονίκης και το Επαγγελματικό Επιμελητήριο Αθηνών, ανάμεσα σε άλλους, είχαν τονίσει ότι πολλές μικρομεσαίες επιχειρήσεις δεν ήταν ακόμη έτοιμες να συνδεθούν με το νέο σύστημα. Οι καθυστερήσεις στα POS, τα λογισμικά τιμολόγησης και οι τεχνικές ασυμβατότητες είχαν δημιουργήσει σημαντικά εμπόδια.
Όπως χαρακτηριστικά δήλωσαν εκπρόσωποι των φορέων, «δεν είναι δυνατόν να επιβάλλονται πρόστιμα για καθυστερήσεις που δεν οφείλονται στους ίδιους τους επαγγελματίες». Πολλές επιχειρήσεις, ειδικά μικρές και οικογενειακές, θα αντιμετώπιζαν άμεσο κίνδυνο οικονομικής ασφυξίας αν η υποχρέωση ξεκινούσε χωρίς επαρκή προετοιμασία.
⚠️ Τα πρόστιμα-σοκ που θα έπεφταν «βροχή»
Χωρίς την παράταση, από την 1η Νοεμβρίου θα ίσχυαν τσουχτερά πρόστιμα για όσους δεν είχαν ενσωματώσει την υπηρεσία IRIS στις πληρωμές τους.
Οι ποινές θα ξεκινούσαν από 10.000 ευρώ για επιχειρήσεις με απλογραφικά βιβλία και θα έφταναν έως 20.000 ευρώ για εκείνες με διπλογραφικά. Ποσά ικανά να προκαλέσουν σοβαρή ζημιά, ειδικά σε μικρές επιχειρήσεις που ήδη παλεύουν με τα αυξημένα κόστη ενέργειας και λειτουργίας.
Η κυβέρνηση, λαμβάνοντας υπόψη αυτές τις ανησυχίες, προχώρησε στην παράταση για να αποφευχθεί ένα κύμα προστίμων και εντάσεων, δίνοντας χρόνο για τεχνικές αναβαθμίσεις και εκπαίδευση προσωπικού.
Το κόστος της ψηφιακής μετάβασης – Ποιοι «πονούν» περισσότερο
Η ενσωμάτωση του IRIS δεν είναι απλή υπόθεση, κυρίως για μικρομεσαίους επιχειρηματίες. Το κόστος αναβάθμισης των υποδομών εκτιμάται ότι κυμαίνεται από 500 έως 1.500 ευρώ ανά επιχείρηση, ποσό που για πολλούς αποτελεί σημαντική επιβάρυνση.
Φορείς όπως η Συντεχνία Αρτοποιών Αττικής έχουν ήδη ζητήσει να υπάρξει περίοδος προσαρμογής και ενδεχομένως κρατική επιδότηση, όπως είχε γίνει παλαιότερα με τα POS. Όπως σημειώνουν, η ψηφιακή μετάβαση είναι αναγκαία, αλλά πρέπει να γίνει «με όρους δικαιοσύνης» και χωρίς να συντρίβει τους μικρούς επαγγελματίες.
Τι είναι το IRIS και γιατί αλλάζει τα πάντα
Το IRIS (Immediate Payments System) είναι μια υπηρεσία άμεσων πληρωμών που επιτρέπει σε φυσικά και νομικά πρόσωπα να στέλνουν και να λαμβάνουν χρήματα σε πραγματικό χρόνο, απευθείας μεταξύ τραπεζικών λογαριασμών.
Η πληρωμή γίνεται σε δευτερόλεπτα, χωρίς χρεώσεις για τους καταναλωτές και χωρίς την ανάγκη κάρτας. Ήδη, σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία, το χρησιμοποιούν πάνω από 4 εκατομμύρια πολίτες και 560.000 επαγγελματίες — αριθμός που αυξάνεται σταθερά.
Το σημερινό όριο ανά συναλλαγή είναι 500 ευρώ, όμως από τον Ιανουάριο του 2026 αναμένεται να αυξηθεί σημαντικά: στα 5.000 ευρώ για ιδιώτες και έως 31.000 ευρώ τον μήνα για επιχειρήσεις, γεγονός που θα το καταστήσει ένα από τα πιο ευέλικτα εργαλεία ηλεκτρονικών πληρωμών στην Ευρώπη.
Τι ακολουθεί μετά την 1η Δεκεμβρίου
Μετά τη νέα προθεσμία, το Υπουργείο Οικονομικών και η ΑΑΔΕ θα ξεκινήσουν εντατικούς ελέγχους για να διαπιστώσουν ποιοι συμμορφώθηκαν και ποιοι όχι. Η κυβέρνηση έχει ξεκαθαρίσει πως δεν πρόκειται να δοθεί άλλη αναβολή — η 1η Δεκεμβρίου είναι η τελική ημερομηνία.
Ο στόχος, σύμφωνα με πηγές του υπουργείου, είναι η πλήρης ψηφιοποίηση των συναλλαγών, η μείωση της φοροδιαφυγής και η διευκόλυνση των πολιτών στις καθημερινές αγορές τους. Ωστόσο, παραμένει ανοιχτό το ερώτημα αν η αγορά θα καταφέρει πράγματι να συμβαδίσει με τον ρυθμό των αλλαγών.
Συμπέρασμα
Η παράταση για το IRIS μοιάζει με τελευταίο προειδοποιητικό σήμα πριν το νέο ψηφιακό καθεστώς γίνει υποχρεωτικό. Για κάποιους είναι ευκαιρία να προετοιμαστούν, για άλλους απλώς μια αναβολή του αναπόφευκτου.
Το βέβαιο είναι πως το IRIS ήρθε για να μείνει. Και όσοι δεν προσαρμοστούν εγκαίρως, θα το πληρώσουν – κυριολεκτικά.
