Χιλιάδες συνταξιούχοι αλλά και εργαζόμενοι του ιδιωτικού και δημόσιου τομέα βρίσκονται αυτή την περίοδο αντιμέτωποι με ένα σημαντικό φορολογικό καθήκον που δεν πρέπει να αγνοήσουν. Όσοι έλαβαν αναδρομικά ποσά μέσα στο 2024, έχουν διορία έως το τέλος του έτους, δηλαδή μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου, για να τα δηλώσουν σωστά στην πλατφόρμα της ΑΑΔΕ. Αν δεν το κάνουν εγκαίρως, κινδυνεύουν με τσουχτερά πρόστιμα και πρόσθετους φόρους, που μπορούν να φτάσουν σε δυσάρεστα ύψη.
Ποιοι πρέπει να υποβάλουν δηλώσεις
Η υποχρέωση αφορά συνταξιούχους, μισθωτούς, αλλά και αγρότες, οι οποίοι μέσα στο 2024 εισέπραξαν καθυστερημένα ποσά που αφορούν έτη από το 2015 έως και το 2023. Τα αναδρομικά αυτά μπορεί να προέρχονται είτε από δικαστικές αποφάσεις, νομοθετικές ρυθμίσεις, συλλογικές συμβάσεις, είτε ακόμα και από καθυστερήσεις πληρωμών συντάξεων ή αποζημιώσεων.
Αυτό σημαίνει πως κάθε δικαιούχος που έλαβε τέτοια ποσά πρέπει να υποβάλει ξεχωριστή τροποποιητική δήλωση για κάθε φορολογικό έτος στο οποίο αναλογούν τα αναδρομικά. Δεν αρκεί, δηλαδή, μια ενιαία δήλωση για όλα τα ποσά· χρειάζεται να υποβληθεί ξεχωριστή για κάθε χρονιά.
Πώς υπολογίζεται ο φόρος
Ένα από τα πιο κρίσιμα σημεία είναι ότι ο φόρος δεν υπολογίζεται με βάση τα σημερινά δεδομένα, αλλά σύμφωνα με τους φορολογικούς συντελεστές που ίσχυαν στα έτη στα οποία αφορούν τα ποσά. Για παράδειγμα, αν κάποιος έλαβε αναδρομικά που αφορούν το 2020, τότε ο φόρος θα υπολογιστεί με βάση τους συντελεστές εκείνης της χρονιάς.
Σε περίπτωση που έχει ήδη παρακρατηθεί φόρος από το ποσό των αναδρομικών, αυτός αφαιρείται αυτόματα κατά την εκκαθάριση της τροποποιητικής δήλωσης, ώστε να μην υπάρξει διπλή φορολόγηση.
Η διαδικασία βήμα-βήμα
Η υποβολή των δηλώσεων γίνεται αποκλειστικά ηλεκτρονικά, μέσα από την ειδική εφαρμογή της ΑΑΔΕ. Μόλις ο φορολογούμενος ολοκληρώσει τη διαδικασία, εκδίδεται εκκαθαριστικό σημείωμα, όπου φαίνεται το τελικό ποσό του φόρου που πρέπει να καταβληθεί.
Από εκεί και πέρα, υπάρχουν δύο επιλογές για την εξόφληση:
Εφάπαξ πληρωμή έως τις 31 Ιανουαρίου 2026.
Ένταξη στην πάγια ρύθμιση, με δυνατότητα εξόφλησης σε έως 48 μηνιαίες δόσεις.
Η δεύτερη επιλογή είναι ιδιαίτερα δημοφιλής, καθώς δίνει ανάσα σε όσους δικαιούχους έχουν να διαχειριστούν μεγάλα ποσά ή περιορισμένο εισόδημα.
Από πού προέρχονται τα αναδρομικά
Τα ποσά αυτά μπορεί να προέρχονται από ποικίλες πηγές:
Δικαστικές αποφάσεις που δικαιώνουν συνταξιούχους για παρακρατήσεις,
Καθυστερημένες αποπληρωμές συντάξεων ή μισθών,
Διατάξεις νόμων που αναγνώρισαν οφειλές του Δημοσίου,
Συλλογικές συμβάσεις που εγκρίθηκαν αναδρομικά.
Ανεξάρτητα από την πηγή, το κοινό στοιχείο είναι ότι όλα πρέπει να δηλωθούν, ώστε να αποφευχθούν προβλήματα με την εφορία.
Η ΑΑΔΕ στο «σαφάρι» διασταυρώσεων
Η Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων έχει ήδη ενεργοποιήσει ένα εκτεταμένο σύστημα διασταυρώσεων. Μέσω αυτού εντοπίζονται περιπτώσεις πολιτών που έλαβαν αναδρομικά και δεν τα δήλωσαν.
Το «σαφάρι» αυτό έχει φέρει στο φως χιλιάδες περιπτώσεις όπου οι δικαιούχοι είτε από αμέλεια είτε από έλλειψη ενημέρωσης, δεν υπέβαλαν τις απαραίτητες τροποποιητικές δηλώσεις. Παράλληλα, υπάρχουν και περιπτώσεις όπου οι ασφαλιστικοί φορείς δεν ενημέρωσαν σωστά τους συνταξιούχους για την υποχρέωσή τους.
Πρόστιμα και αντιδράσεις
Οι κυρώσεις για όσους δεν συμμορφωθούν είναι σημαντικές. Αν τα αναδρομικά δεν δηλωθούν εμπρόθεσμα, επιβάλλονται πρόστιμα και προσαυξήσεις, ανάλογα με το ποσό και τη διάρκεια της καθυστέρησης.
Το γεγονός αυτό έχει προκαλέσει έντονες αντιδράσεις από τις ενώσεις συνταξιούχων, που υποστηρίζουν ότι σε πολλές περιπτώσεις οι πολίτες δεν είχαν λάβει εγκαίρως ενημέρωση από το κράτος ή τους ασφαλιστικούς τους φορείς.
Χιλιάδες είναι και οι προσφυγές που έχουν κατατεθεί στη Διεύθυνση Επίλυσης Διαφορών. Ορισμένες έχουν γίνει δεκτές, ενώ άλλες απορρίφθηκαν, ανάλογα με τα στοιχεία που παρουσίασε κάθε δικαιούχος. Παρά ταύτα, το μήνυμα της ΑΑΔΕ είναι σαφές: η υποβολή των δηλώσεων είναι προσωπική ευθύνη του κάθε φορολογούμενου.
Τι πρέπει να κάνουν τώρα οι δικαιούχοι
Όσοι έχουν λάβει αναδρομικά μέσα στο 2024 πρέπει να προχωρήσουν άμεσα στα εξής βήματα:
Να ελέγξουν αν τα ποσά που έλαβαν αφορούν προηγούμενα έτη (2015–2023).
Να συγκεντρώσουν τα σχετικά έγγραφα (βεβαιώσεις αποδοχών, αποφάσεις, καταστάσεις πληρωμών).
Να υποβάλουν ξεχωριστή τροποποιητική δήλωση για κάθε έτος.
Να παρακολουθούν το εκκαθαριστικό που θα εκδοθεί από την ΑΑΔΕ, ώστε να γνωρίζουν το ποσό του φόρου.
Να επιλέξουν τρόπο πληρωμής (εφάπαξ ή ρύθμιση σε δόσεις).
Η διαδικασία είναι σχετικά απλή, αρκεί να γίνει σωστά και εγκαίρως. Όσοι καθυστερήσουν, θα βρεθούν αντιμέτωποι με επιπλέον επιβαρύνσεις που μπορούν να φτάσουν σε δυσθεώρητα ποσά.
Συμπέρασμα
Η προθεσμία της 31ης Δεκεμβρίου είναι καταληκτική και δεν αναμένεται να δοθεί παράταση. Όποιος έχει λάβει αναδρομικά μέσα στο 2024, πρέπει να δράσει άμεσα. Η έγκαιρη δήλωση στην ΑΑΔΕ είναι ο μόνος τρόπος να αποφευχθούν πρόστιμα, προσαυξήσεις και γραφειοκραλικές περιπέτειες.
Οι επόμενες εβδομάδες είναι κρίσιμες — και όπως λένε οι ειδικοί, «καλύτερα μια ώρα νωρίτερα, παρά ένα πρόστιμο αργότερα».
