Μια μεγάλη ανατροπή έρχεται για εκατομμύρια καπνιστές σε ολόκληρη την Ευρώπη, καθώς η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ετοιμάζεται να “ανάψει” για τα καλά τη φωτιά στις τιμές των τσιγάρων. Η πρόταση για αναθεώρηση της Οδηγίας περί Ειδικών Φόρων Κατανάλωσης (ΕΦΚ) στα καπνικά προϊόντα φέρνει τεράστιες αυξήσεις, που – αν εφαρμοστούν – θα αλλάξουν οριστικά τα δεδομένα στην αγορά του καπνού.
Η πρόταση που φέρνει τα πάνω κάτω
Η Κομισιόν εισηγείται μια δραματική αύξηση 139% στον ειδικό φόρο κατανάλωσης από το 2028, ανεβάζοντας τον από τα 90 ευρώ στα 215 ευρώ ανά 1.000 τσιγάρα. Μπορεί τα νούμερα να φαίνονται “ψυχρά”, αλλά στην πράξη σημαίνουν κάτι πολύ πιο απτό:
η τιμή ενός πακέτου 20 τσιγάρων που σήμερα κυμαίνεται γύρω στα 4,60 ευρώ (εκ των οποίων τα 3,74 ευρώ είναι φόροι), ενδέχεται να αγγίξει ή και να ξεπεράσει τα 7 ευρώ.
Με απλά λόγια, ένα πακέτο που σήμερα αγοράζεται “χαλαρά”, σύντομα μπορεί να γίνει είδος πολυτελείας – ειδικά αν οι εταιρείες δεν απορροφήσουν μέρος της φορολογικής επιβάρυνσης.
Οι “παράπλευρες απώλειες”: θερμαινόμενα και ηλεκτρονικά τσιγάρα
Η αύξηση δεν περιορίζεται στα κλασικά τσιγάρα.
Τα θερμαινόμενα προϊόντα καπνού βλέπουν επίσης εκτόξευση στον ελάχιστο ΕΦΚ: από 88 ευρώ σήμερα, στα 155 ευρώ ανά 1.000 τεμάχια.
Όσο για τα ηλεκτρονικά τσιγάρα, το υγρό που χρησιμοποιούν θα φορολογείται με 36 λεπτά ανά ml, αντί για τα 10 λεπτά που ισχύουν σήμερα — μια αύξηση σχεδόν τετραπλάσια.
Η στροφή πολλών καπνιστών σε “εναλλακτικά” προϊόντα φαίνεται πως δεν θα τους σώσει από τη φορολογική λαίλαπα.
Γιατί η Κομισιόν πατάει “γκάζι” στους φόρους
Σύμφωνα με τις Βρυξέλλες, η Οδηγία για τους φόρους κατανάλωσης παραμένει αμετάβλητη εδώ και 15 χρόνια. Η Επιτροπή υποστηρίζει ότι χρειάζεται επικαιροποίηση τόσο για λόγους δημόσιας υγείας όσο και για δημοσιονομικά οφέλη.
Με πιο ακριβό καπνό, η Κομισιόν ελπίζει να περιορίσει το κάπνισμα και να ενισχύσει παράλληλα τα έσοδα των κρατών-μελών και του ίδιου του κοινοτικού προϋπολογισμού.
Ωστόσο, πίσω από την “πράσινη” ρητορική της προστασίας της υγείας, αρκετοί οικονομικοί αναλυτές βλέπουν και μια ξεκάθαρη ανάγκη για νέα φορολογικά έσοδα σε μια εποχή που τα κράτη πιέζονται από ενεργειακές επιδοτήσεις και δημοσιονομικά ελλείμματα.
Η ελληνική πραγματικότητα: φόροι-μαμούθ και λαθρεμπόριο
Η Ελλάδα ήδη συγκαταλέγεται ανάμεσα στις χώρες με τους υψηλότερους φόρους στα τσιγάρα.
Σήμερα, ο ΕΦΚ φτάνει τα 117,5 ευρώ ανά 1.000 τσιγάρα, ελαφρώς πάνω από το ελάχιστο ευρωπαϊκό όριο. Οι φόροι αποτελούν πάνω από το 80% της τελικής τιμής του πακέτου, αποφέροντας στο κράτος περισσότερα από 2,3 δισ. ευρώ ετησίως.
Αν υλοποιηθεί η πρόταση της Κομισιόν, η χώρα μας θα “πιάσει” τα επίπεδα χωρών όπως η Ιρλανδία, η Γαλλία και η Ολλανδία – όπου οι τιμές είναι ήδη πολύ υψηλές. Ωστόσο, αυτές οι χώρες αντιμετωπίζουν σοβαρά προβλήματα λαθρεμπορίου, καθώς πολλοί στρέφονται σε παράνομα ή “φθηνά” εισαγόμενα προϊόντα καπνού για να γλιτώσουν τη φορολογία.
Ειδικοί στην αγορά προειδοποιούν ότι κάτι παρόμοιο θα μπορούσε να συμβεί και στην Ελλάδα, όπου το παράνομο εμπόριο τσιγάρων ήδη κινείται σε ανησυχητικά επίπεδα.
Το “δίλημμα” των καπνιστών και το επόμενο βήμα
Για τους καπνιστές, το μέλλον φαίνεται να οδηγεί σε ένα δίλημμα:
είτε να περιορίσουν ή να διακόψουν το κάπνισμα, είτε να πληρώσουν πολύ ακριβότερα για την ίδια συνήθεια.
Η αύξηση της τιμής ίσως οδηγήσει σε μείωση της κατανάλωσης, αλλά ταυτόχρονα ενδέχεται να ενισχύσει το παραεμπόριο, κάτι που τελικά στερεί έσοδα από το ίδιο το κράτος.
Η πρόταση της Κομισιόν δεν έχει ακόμη εγκριθεί οριστικά. Θα πρέπει να συζητηθεί και να εγκριθεί από το Συμβούλιο της ΕΕ, όπου κάθε χώρα έχει δικαίωμα βέτο. Ωστόσο, αν περάσει, οι αλλαγές θα εφαρμοστούν σταδιακά ως το 2028, αφήνοντας μεν χρόνο προσαρμογής, αλλά και μια μακρά περίοδο αβεβαιότητας για καταναλωτές και επιχειρήσεις.
⚠️ Το “τέλος” του φθηνού καπνού
Όλα δείχνουν πως το φθηνό πακέτο τσιγάρων στην Ελλάδα και την Ευρώπη ανήκει στο παρελθόν.
Η νέα φορολογική πολιτική θα αλλάξει ριζικά το τοπίο, αυξάνοντας τις τιμές, πιέζοντας τις εταιρείες και δοκιμάζοντας τις αντοχές των καπνιστών.
Όπως σχολίασε χαρακτηριστικά στέλεχος της αγοράς:
“Αν προχωρήσει αυτή η αλλαγή, το κάπνισμα δεν θα είναι πια συνήθεια — θα είναι πολυτέλεια”.
