Ανατροπή φέρνει η νέα εγκύκλιος του Υπουργείου Υγείας για εκατοντάδες χιλιάδες ανασφάλιστους πολίτες που έως τώρα είχαν απεριόριστη πρόσβαση στις δημόσιες δομές υγείας. Από την 1η Νοεμβρίου 2025, τίθεται σε ισχύ μια νέα ρύθμιση που συνδέει τη δωρεάν ιατροφαρμακευτική περίθαλψη με την ύπαρξη ενεργού Αριθμού Μητρώου Κοινωνικής Ασφάλισης (ΑΜΚΑ).
Την εγκύκλιο υπογράφουν ο Υπουργός Υγείας Άδωνις Γεωργιάδης και ο Υφυπουργός Μάριος Θεμιστοκλέους, και σύμφωνα με το Υπουργείο, στόχος είναι να «διασφαλιστεί η νομιμότητα, η διαφάνεια και η ταυτοποίηση των δικαιούχων δωρεάν πρόσβασης».
Τι αλλάζει για τους ανασφάλιστους
Μέχρι σήμερα, οι ανασφάλιστοι πολίτες μπορούσαν να απευθύνονται στις δημόσιες δομές υγείας για νοσηλεία, εξετάσεις ή συνταγογράφηση χωρίς πρόσθετα δικαιολογητικά. Πλέον, η ύπαρξη ενεργού ΑΜΚΑ γίνεται προϋπόθεση για τη δωρεάν πρόσβαση στο σύστημα.
Όσοι ανήκουν στις κατηγορίες που καθορίζονται στο άρθρο 33 του νόμου 4368/2016 – δηλαδή Έλληνες πολίτες, ομογενείς, πολίτες της Ε.Ε. ή νόμιμα διαμένοντες πολίτες τρίτων χωρών – θα συνεχίσουν να έχουν δικαίωμα σε νοσηλεία και φάρμακα μόνο εφόσον διαθέτουν ενεργό ΑΜΚΑ.
Αν το ΑΜΚΑ είναι ανενεργό, τότε οι πολίτες πρέπει να το επανενεργοποιήσουν είτε μέσω ΚΕΠ είτε στα υποκαταστήματα του ΕΦΚΑ. Μέχρι να ολοκληρωθεί η διαδικασία, οι υπηρεσίες υγείας θα χρεώνονται κανονικά, όπως ισχύει για τους ιδιώτες ασθενείς.
⚠️ Εξαιρέσεις – Ποιοι δεν χρειάζονται ενεργό ΑΜΚΑ
Η εγκύκλιος δεν αγνοεί τις ευάλωτες ομάδες. Ορισμένες κατηγορίες πολιτών εξαιρούνται από την υποχρέωση κατοχής ενεργού ΑΜΚΑ και θα συνεχίσουν να έχουν πλήρη, δωρεάν πρόσβαση στο δημόσιο σύστημα υγείας.
Σε αυτές περιλαμβάνονται:
-
Ανήλικοι έως 18 ετών που φιλοξενούνται σε δομές πρόνοιας, ανάδοχες οικογένειες ή τελούν υπό επιτροπεία.
-
Έγκυες γυναίκες, με σχετική ιατρική γνωμάτευση από δημόσιο φορέα.
-
Άτομα με αναπηρία ή χρόνιες παθήσεις, με πιστοποίηση ΚΕΠΑ ή γνωμάτευση δημόσιου νοσοκομείου.
-
Φιλοξενούμενοι σε Μονάδες Ψυχικής Υγείας ή Θεραπευτικές Κοινότητες.
-
Κρατούμενοι και ανήλικοι σε ιδρύματα, καθώς και άτομα υπό διοικητική κράτηση.
-
Αιτούντες ή δικαιούχοι διεθνούς προστασίας (πρόσφυγες, ανιθαγενείς).
-
Θύματα εμπορίας ανθρώπων ή σεξουαλικής εκμετάλλευσης, για όσο διαρκούν τα μέτρα προστασίας τους.
Παράταση για όσους έχουν ανενεργό ΑΜΚΑ αλλά ασφαλιστικά δικαιώματα
Ιδιαίτερη πρόβλεψη υπάρχει για όσους είχαν στο παρελθόν ασφαλιστική ικανότητα. Σύμφωνα με την εγκύκλιο, αν κάποιος έχει ανενεργό ΑΜΚΑ αλλά παραμένει δικαιούχος ασφάλισης (λόγω προηγούμενης εργασίας ή καταβολής εισφορών), μπορεί να διατηρήσει προσωρινά τα δικαιώματά του για συγκεκριμένο διάστημα. Έτσι αποφεύγονται αιφνίδιες διακοπές πρόσβασης σε θεραπεία ή φάρμακα.
Τι ισχύει για φάρμακα, εξετάσεις και συνταγογράφηση
Αλλαγές υπάρχουν και στον τρόπο συνταγογράφησης για ανασφάλιστους. Η απόφαση που εφαρμόζεται ήδη τα τελευταία χρόνια προβλέπει ότι η συνταγογράφηση φαρμάκων, εξετάσεων και θεραπευτικών πράξεων μπορεί να γίνεται μόνο από ιατρούς δημοσίων νοσοκομείων και μονάδων Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας.
Η ρύθμιση αυτή ισχύει πλήρως από την 1η Ιουλίου, με στόχο να ελεγχθεί η διαδικασία και να περιοριστούν φαινόμενα κατάχρησης.
Ωστόσο, υπάρχουν εξαιρέσεις που προστατεύουν συγκεκριμένες ομάδες:
-
Ανασφάλιστοι νέοι έως 18 ετών.
-
Ασθενείς με ψυχική ή νοητική αναπηρία, αυτισμό, σύνδρομο Down, διπολική διαταραχή, βαριά κατάθλιψη με ψυχωσικά συμπτώματα, εγκεφαλική παράλυση, ακρωτηριασμοί ή οποιαδήποτε πάθηση με πιστοποιημένη αναπηρία 67% και άνω (ή 80% και άνω σύμφωνα με ΚΕΠΑ).
-
Πάσχοντες από χρόνιες και σοβαρές παθήσεις, όπως αυτές που περιλαμβάνονται στον Κατάλογο Β της κοινής υπουργικής απόφασης του 2012, καθώς και ασθενείς με AIDS.
-
Επιπλέον, όλα τα εμβόλια θα συνεχίσουν να συνταγογραφούνται δωρεάν και χωρίς περιορισμούς για όλους τους ανασφάλιστους.
Στις παραπάνω περιπτώσεις, η συνταγογράφηση μπορεί να γίνεται και από όλους τους πιστοποιημένους ιατρούς στο Σύστημα Ηλεκτρονικής Συνταγογράφησης (Σ.Η.Σ.).
Για τους υπόλοιπους ανασφάλιστους, όμως, αν η συνταγή εκδοθεί από ιδιώτη ιατρό, τότε η συμμετοχή του ασθενούς είναι 100% — δηλαδή πληρώνει ολόκληρο το κόστος.
Πότε τίθενται σε εφαρμογή οι νέες ρυθμίσεις
Η νέα εγκύκλιος εφαρμόζεται από την 1η Νοεμβρίου 2025, ενώ η ρύθμιση για τη συνταγογράφηση είναι ήδη σε ισχύ από την 1η Ιουλίου. Το Υπουργείο Υγείας υποστηρίζει πως η αλλαγή θα οδηγήσει σε «καλύτερη καταγραφή των πραγματικών δικαιούχων» και θα περιορίσει τη «γραφειοκρατία και τις καταχρήσεις».
Τι σημαίνει πρακτικά για τους πολίτες
Με απλά λόγια, κάθε ανασφάλιστος που χρειάζεται περίθαλψη ή φάρμακα πρέπει να βεβαιωθεί ότι ο ΑΜΚΑ του είναι ενεργός. Η ενεργοποίηση είναι απλή και γίνεται με επίσκεψη σε ΚΕΠ ή ΕΦΚΑ.
Αν δεν υπάρχει ενεργός ΑΜΚΑ, η πρόσβαση στις δημόσιες δομές θα είναι πλέον με χρέωση, κάτι που σημαίνει ότι μπορεί να χρειαστεί να πληρωθεί το πλήρες κόστος της επίσκεψης, των εξετάσεων ή της νοσηλείας.
Το μήνυμα του Υπουργείου
Σύμφωνα με το Υπουργείο Υγείας, ο στόχος της εγκυκλίου δεν είναι να περιοριστεί η πρόσβαση, αλλά να μπει «τάξη» και διαφάνεια στο ποιοι δικαιούνται δωρεάν παροχές. Παράλληλα, διαβεβαιώνει ότι κανένας ευάλωτος πολίτης δεν θα μείνει χωρίς ιατρική φροντίδα, αφού οι εξαιρέσεις καλύπτουν πλήρως όσους βρίσκονται σε κοινωνικά ή οικονομικά δύσκολη θέση.
Συμπέρασμα
Η νέα ρύθμιση αλλάζει ριζικά τον χάρτη της δημόσιας υγείας για τους ανασφάλιστους. Από τον Νοέμβριο, ο ΑΜΚΑ γίνεται «κλειδί» για τη δωρεάν περίθαλψη, ενώ όσοι δεν φροντίσουν να τον ενεργοποιήσουν κινδυνεύουν να βρεθούν προ εκπλήξεως μπροστά σε λογαριασμούς για υπηρεσίες που μέχρι σήμερα ήταν δωρεάν.
