Μια από τις μεγαλύτερες φορολογικές ανατροπές της τελευταίας δεκαετίας βρίσκεται σε πλήρη εξέλιξη, καθώς ανοίγει ο δρόμος για την επιστροφή σημαντικών ποσών ΕΝΦΙΑ σε χιλιάδες επαγγελματίες και επιχειρήσεις που διατηρούν ιδιοχρησιμοποιούμενα ακίνητα. Η νέα διαδικασία, που ενεργοποιήθηκε μετά την έκδοση εγκυκλίου από την ΑΑΔΕ, αφορά αναδρομικά έξι ετών και δίνει την ευκαιρία στους δικαιούχους να πάρουν πίσω χρήματα που πλήρωσαν χωρίς να τα οφείλουν.
Η εξέλιξη αυτή βασίζεται σε διάταξη του Νόμου 5193/2025, ο οποίος ψηφίστηκε στις αρχές του χρόνου και προβλέπει ειδική εξαίρεση από τους κανόνες παραγραφής. Πρόκειται ουσιαστικά για μια «δεύτερη ευκαιρία» σε φορολογούμενους που δεν είχαν δηλώσει την ιδιοχρησιμοποίηση των επαγγελματικών ακινήτων τους στο έντυπο Ε9, με αποτέλεσμα να χρεωθούν με ΕΝΦΙΑ που, βάσει νόμου, δεν θα έπρεπε να καταβάλουν.
Τι προβλέπει η νέα ρύθμιση
Με το άρθρο 210 του νόμου, δίνεται η δυνατότητα στους ιδιοκτήτες επιχειρηματικών χώρων να υποβάλλουν τροποποιητικές δηλώσεις για τα έτη 2014 έως και 2019. Αυτή η δυνατότητα θα παραμείνει ανοιχτή μέχρι τις 30 Ιουνίου 2025 — μια ιδιαίτερα διευρυμένη προθεσμία που επιτρέπει στους ενδιαφερομένους να επανεξετάσουν τις δηλώσεις τους και να διορθώσουν παραλείψεις του παρελθόντος.
Η ρύθμιση αφορά αποκλειστικά περιπτώσεις ακινήτων που χρησιμοποιούνται από τον ίδιο τον ιδιοκτήτη για την επαγγελματική του δραστηριότητα. Σύμφωνα με το άρθρο 3 του ν. 4223/2013, τέτοια ακίνητα απαλλάσσονται από τον ΕΝΦΙΑ. Πολλοί φορολογούμενοι, ωστόσο, είτε από άγνοια είτε λόγω λαθών στη συμπλήρωση, δεν είχαν καταχωρήσει την ιδιοχρησιμοποίηση στο πληροφοριακό σύστημα, με αποτέλεσμα να τους επιβληθεί φόρος κανονικά.
Πώς θα γίνει η επιστροφή των χρημάτων
Μετά την υποβολή της διορθωμένης δήλωσης Ε9, η ΑΑΔΕ προχωρά σε νέα εκκαθάριση του ΕΝΦΙΑ για τα αντίστοιχα έτη. Εφόσον επιβεβαιωθεί ότι το ακίνητο ήταν πράγματι ιδιοχρησιμοποιούμενο και επομένως απαλλασσόμενο από τον φόρο, το ποσό που είχε πληρωθεί αχρεωστήτως θα επιστρέφεται στον φορολογούμενο.
Στην εγκύκλιο της ΑΑΔΕ διευκρινίζεται με σαφήνεια ότι δεν υπάρχει κανένας περιορισμός ως προς την επιστροφή των χρημάτων. Παρότι οι συγκεκριμένες χρήσεις θεωρούνταν αρχικά παραγεγραμμένες, η ειδική διάταξη του νόμου αίρει τον χρονικό φραγμό και επιτρέπει όχι μόνο τη διόρθωση των δηλώσεων αλλά και την επιστροφή των ποσών που προκύπτουν από την εκκαθάριση.
Αυτό σημαίνει ότι τυχόν καταβολές ΕΝΦΙΑ έξι συνεχόμενων ετών μπορούν τώρα να επιστραφούν, ανοίγοντας τον δρόμο για σημαντική οικονομική ανάσα σε χιλιάδες επαγγελματίες. Σε ορισμένες περιπτώσεις, το συνολικό ποσό μπορεί να είναι ιδιαίτερα υψηλό — ειδικά για επιχειρήσεις με μεγάλες ιδιοκτησίες ή πολλαπλούς επαγγελματικούς χώρους.
Ποιοι ακριβώς ωφελούνται
Η δυνατότητα αυτή αφορά:
-
Επιχειρήσεις που είχαν δηλώσει λάθος το καθεστώς χρήσης των ακινήτων τους.
-
Ελεύθερους επαγγελματίες που χρησιμοποιούσαν τμήμα ή ολόκληρο ακίνητο για έδρα ή επαγγελματική δραστηριότητα.
-
Νομικά πρόσωπα που πλήρωναν ΕΝΦΙΑ ενώ έπρεπε να απαλλάσσονται, λόγω ιδιοχρησιμοποίησης.
Σημαντικό είναι ότι η ΑΑΔΕ ξεκαθαρίζει πως δεν πρόκειται για γενική ρύθμιση επιστροφής ΕΝΦΙΑ, αλλά για στοχευμένη ευκαιρία διόρθωσης ενός συγκεκριμένου λάθους: τη μη δήλωση της ιδιοχρησιμοποίησης.
Γιατί δόθηκε αυτή η παράταση
Η παράταση μέχρι το 2025 δεν είναι τυχαία. Η κυβέρνηση αναγνώρισε ότι πολλές επιχειρήσεις τα προηγούμενα χρόνια δεν είχαν ούτε την απαραίτητη ενημέρωση ούτε τη δυνατότητα να διεκπεραιώσουν ορθά την ηλεκτρονική διαδικασία. Παράλληλα, η πολυπλοκότητα των δηλώσεων ακινήτων, ειδικά για νομικά πρόσωπα με πολλαπλές ιδιοκτησίες, είχε ως αποτέλεσμα να συσσωρευτούν λάθη που τώρα, με τη νέα διάταξη, μπορούν επιτέλους να διορθωθούν.
Η ρύθμιση θεωρείται ιδιαίτερα σημαντική και για έναν ακόμη λόγο: για πρώτη φορά επιτρέπεται, κατ’ εξαίρεση, η υπέρβαση των κανόνων παραγραφής στον ΕΝΦΙΑ, κάτι που ανοίγει τον δρόμο για την αποκατάσταση αδικιών ετών.
Τι πρέπει να κάνουν οι ενδιαφερόμενοι
Όσοι θεωρούν ότι ανήκουν στους δικαιούχους πρέπει να ελέγξουν άμεσα τα στοιχεία των ακινήτων τους στο Ε9. Αν διαπιστώσουν ότι δεν έχει δηλωθεί η ιδιοχρησιμοποίηση για τα έτη 2014–2019, μπορούν να υποβάλουν τροποποιητική δήλωση μέχρι τις 30 Ιουνίου 2025.
Η διαδικασία γίνεται ηλεκτρονικά, ενώ η επιστροφή των χρημάτων πραγματοποιείται αυτόματα από τη φορολογική διοίκηση ύστερα από την ολοκλήρωση της νέας εκκαθάρισης.
Μια σπάνια ευκαιρία για οικονομική ανάσα
Με λίγα λόγια, η απόφαση της ΑΑΔΕ ανοίγει την πόρτα σε ένα κύμα επιστροφών που μπορεί να φτάσει σε ιδιαίτερα υψηλά ποσά, ειδικά για επιχειρήσεις που κατέβαλαν ΕΝΦΙΑ για επαγγελματικούς χώρους οι οποίοι στην πραγματικότητα απαλλάσσονταν.
Πρόκειται για μια εξέλιξη που πολλοί δεν είχαν αντιληφθεί ότι τους αφορά, αλλά μπορεί να κάνει μεγάλη διαφορά στα οικονομικά τους. Με δεδομένο ότι η προθεσμία φτάνει μέχρι τα μέσα του 2025, οι δικαιούχοι έχουν χρόνο — αλλά όσοι κινηθούν νωρίτερα θα δουν τα χρήματα να επιστρέφουν πιο γρήγορα στον λογαριασμό τους.
