ΣΟΚ για 1,1 εκατ. ασφαλισμένους: Το νέο εφάπαξ αλλάζει τα πάντα – Ποιοι κερδίζουν και ποιοι χάνουν

Ένα από τα πιο κρίσιμα κομμάτια της συνταξιοδοτικής διαδικασίας αλλάζει ριζικά. Το νέο πλαίσιο του e-ΕΦΚΑ φέρνει εκ βάθρων ανατροπές στον τρόπο υπολογισμού και στις προϋποθέσεις χορήγησης του εφάπαξ, ένα βοήθημα που αφορά πάνω από 1,1 εκατομμύριο εργαζόμενους και μελλοντικούς συνταξιούχους από το Δημόσιο, τον ιδιωτικό τομέα, τις ΔΕΚΟ, τις τράπεζες και τους ελεύθερους επαγγελματίες.

Οι αλλαγές δεν στοχεύουν μόνο στην επιτάχυνση των απονομών, αλλά και στην προσαρμογή των ποσών σε αυτό που πραγματικά έχει πληρώσει ο κάθε εργαζόμενος όλα τα χρόνια της καριέρας του. Με απλά λόγια: το νέο εφάπαξ γίνεται πιο «εισφοροκεντρικό» και λιγότερο συνδεδεμένο με τον μισθό.

Ποιοι δικαιούνται πλέον εφάπαξ – Οι νέες προϋποθέσεις

Με βάση το ισχύον καθεστώς, εφάπαξ μπορούν να λάβουν όσοι πληρούν συγκεκριμένα κριτήρια. Οι βασικές προϋποθέσεις είναι:

• Τουλάχιστον 20 χρόνια ασφάλισης.

• Έκδοση κύριας σύνταξης (γήρατος, χηρείας ή αναπηρίας).

• Καταβολή εισφορών πρόνοιας στο αντίστοιχο πρώην Ταμείο.

• Μη ύπαρξη χρεών από εισφορές πρόνοιας ή ύπαρξη ρύθμισης.

Για εργαζόμενους με λιγότερα από 20 χρόνια υπάρχουν μεταβατικές εξαιρέσεις ανά Ταμείο, με το ποσό ωστόσο να μειώνεται σημαντικά.

Πώς αλλάζει ο υπολογισμός του εφάπαξ

Το νέο σύστημα υπολογισμού χωρίζει τον ασφαλιστικό βίο σε δύο περιόδους, πριν και μετά το 2014. Κάθε περίοδος λειτουργεί με εντελώς διαφορετικό μοντέλο.

1) Χρόνια έως το 2013 – Ο «παλιός τρόπος»

Για την περίοδο αυτή, το ποσό εξακολουθεί να προκύπτει από το προηγούμενο καθεστώς:

• Βάση υπολογισμού είναι ο τελευταίος μισθός.

• Χρησιμοποιούνται οι παλαιοί συντελεστές αναπλήρωσης του πρώην Ταμείου (Δημοσίου, ΙΚΑ, ΔΕΚΟ κ.λπ.).

Γι’ αυτό και όσοι έχουν πολλά χρόνια πριν το 2013 παραμένουν οι «κερδισμένοι» του νέου συστήματος.

2) Χρόνια από το 2014 και μετά – Το καθαρά ανταποδοτικό μοντέλο

Από το 2014 ισχύει ένα σύστημα χωρίς μισθολογικούς συντελεστές, όπου το τελικό ποσό προκύπτει αποκλειστικά από:

• Όλες τις καταβληθείσες εισφορές πρόνοιας,

• Συν μια μικρή τεχνική απόδοση (τεχνικό επιτόκιο).

Πρακτικά, το Ταμείο επιστρέφει όσα πληρώθηκαν – τίποτα περισσότερο, τίποτα λιγότερο. Για όσους συγκέντρωσαν πολλά χρόνια μετά το 2014, αυτό μεταφράζεται σε χαμηλότερο εφάπαξ σε σχέση με τα παλαιότερα χρόνια.

Τι ποσά δίνονται σήμερα – Εντυπωσιακές διαφορές μεταξύ Ταμείων

Τα ποσά ποικίλουν σημαντικά ανάλογα με τον κλάδο, τον μισθό και τα συνολικά ασφαλιστικά έτη. Οι μέσες απονομές που καταγράφονται σήμερα δείχνουν τεράστια «ψαλίδα» από Ταμείο σε Ταμείο.

Δημόσιο – Εκπαιδευτικοί, δημοτικοί υπάλληλοι, Σώματα Ασφαλείας

• Συνήθη ποσά: 18.000 – 32.000 €

• Με περίπου 35 έτη υπηρεσίας: 27.000 – 30.000 €

Ιδιωτικός Τομέας – πρώην ΙΚΑ, ΤΑΠΙΤ

• Εύρος: 6.000 – 15.000 €

• Με 30 χρόνια ασφάλισης: 10.000 – 12.500 €

ΔΕΚΟ & Τράπεζες – πρώην ΤΑΠ-ΟΤΕ, ΤΑΠ-ΔΕΗ, ΕΤΑΤ

• Εύρος: 20.000 – 42.000 €

• Σε περιπτώσεις πολύ υψηλών εισφορών: πάνω από 45.000 €

Ελεύθεροι επαγγελματίες – πρώην ΤΣΜΕΔΕ, ΤΣΑΥ, ΟΑΕΕ

• Συνήθη επίπεδα: 8.000 – 22.000 €

• Μηχανικοί & υγειονομικοί με 30–35 χρόνια: 18.000 – 25.000 €

Ναυτικοί (ΝΑΤ)

• Εύρος: 6.000 – 12.000 €, ανάλογα με τους θαλάσσιους μήνες.

Ποιοι θα δουν αυξήσεις και ποιοι μειώσεις

Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι το νέο πλαίσιο δημιουργεί δύο ταχύτητες ασφαλισμένων.

Κερδισμένοι

• Όσοι έχουν πολλά χρόνια ασφάλισης πριν το 2013.

• Όσοι είχαν υψηλές αποδοχές στην τελευταία περίοδο εργασίας τους.

• Όσοι ανήκουν σε Ταμεία με μεγάλες εισφορές πρόνοιας όπως ΔΕΚΟ και τράπεζες.

Χαμένοι

• Εργαζόμενοι με πολλά χρόνια μετά το 2014, όπου ισχύει αυστηρά ανταποδοτικός υπολογισμός.

• Όσοι είχαν χαμηλές εισφορές ή μεγάλα κενά στην ασφάλιση.

Με απλά λόγια, το τι θα πάρει ο καθένας εξαρτάται από το πότε και πόσο πλήρωσε.

Πόσο γρήγορα εκδίδεται πλέον το εφάπαξ

Με την είσοδο νέων ψηφιακών εργαλείων, ο e-ΕΦΚΑ προσπαθεί να βάλει τέλος στην πολυετή ταλαιπωρία. Οι νέες διαδικασίες προβλέπουν:

• Έκδοση σε 6–9 μήνες για τους περισσότερους ασφαλισμένους.

• Έκδοση σε μόλις 3–4 μήνες για όσους έχουν αποκλειστικά χρόνο ασφάλισης μετά το 2014 (γιατί ο υπολογισμός είναι απλός και πλήρως αυτοματοποιημένος).

Οι εκκρεμότητες μειώνονται σταδιακά και στόχος είναι να έχουν «κλείσει» πλήρως μέχρι το 2025.