Από την 1η Δεκεμβρίου ξεκινά μια νέα εποχή για το ελληνικό λιανεμπόριο, καθώς τίθεται σε πλήρη ισχύ ένας από τους πιο σημαντικούς κανονισμούς των τελευταίων ετών: η υποχρεωτική αποδοχή πληρωμών μέσω IRIS από όλες ανεξαιρέτως τις επιχειρήσεις που συναλλάσσονται με καταναλωτές. Η προθεσμία θεωρείται αμετάκλητη και, όπως ξεκαθαρίζει η ΑΑΔΕ, όσοι δεν συμμορφωθούν θα βρεθούν αντιμέτωποι με «τσουχτερές» κυρώσεις που μπορεί να φτάσουν ακόμη και τις 300.000 ευρώ.
Η συγκεκριμένη αλλαγή δεν πρόκειται για μια απλή προσθήκη στους τρόπους πληρωμής, αλλά για ένα καθολικό ψηφιακό μέτρο που ενσωματώνεται πλέον στον κορμό της φορολογικής λειτουργίας της χώρας. Στόχος είναι η πλήρης διαφάνεια στις συναλλαγές, η αυτοματοποίηση της έκδοσης αποδείξεων και ο άμεσος έλεγχος των δεδομένων από τη Φορολογική Διοίκηση.
Πώς θα λειτουργεί το νέο σύστημα στις καθημερινές πληρωμές
Με τη νέα διαδικασία, οι καταναλωτές που χρησιμοποιούν POS θα έχουν ένα επιπλέον κουμπί επιλογής: το IRIS. Αν το επιλέξουν, το σύστημα θα δημιουργεί έναν μοναδικό QR κωδικό. Ο πελάτης θα πρέπει απλώς να τον «σκανάρει» με το κινητό του μέσω της τραπεζικής του εφαρμογής και η πληρωμή ολοκληρώνεται μέσα σε ελάχιστα δευτερόλεπτα.
Το μεγάλο πλεονέκτημα του IRIS είναι η άμεση εκκαθάριση της συναλλαγής, χωρίς μεσολαβητές και χωρίς καθυστερήσεις. Μόλις η συναλλαγή ολοκληρωθεί, το ταμειακό σύστημα της επιχείρησης υποχρεούται αυτόματα να εκδώσει απόδειξη και να ενημερώσει σε πραγματικό χρόνο τα συστήματα της ΑΑΔΕ. Επομένως, κάθε πληρωμή —είτε με κάρτα είτε με IRIS— θα εμφανίζεται απευθείας στο φορολογικό σύστημα.
Η συγκεκριμένη υποχρέωση αφορά κάθε επιχείρηση λιανικής ή πάροχο υπηρεσιών που συναλλάσσεται με ιδιώτες, από μικρά καταστήματα μέχρι μεγάλες αλυσίδες, κομμωτήρια, τεχνικούς, συνεργεία, γιατρούς, επαγγελματίες και οποιονδήποτε εκδίδει απόδειξη λιανικής.
Γιατί γίνεται υποχρεωτικό το IRIS
Η ΑΑΔΕ έχει ολοκληρώσει το σύνολο του θεσμικού κανονισμού που απαιτείται ώστε το IRIS να γίνει αναπόσπαστο μέρος του νέου ψηφιακού οικοσυστήματος πληρωμών. Η διασύνδεση των POS και των ταμειακών με τη Φορολογική Διοίκηση είναι πλέον απαραίτητη, καθώς το κράτος στοχεύει:
-
στην εξάλειψη των «μαύρων» συναλλαγών,
-
στη βελτίωση της φορολογικής συμμόρφωσης,
-
στην πλήρη αυτοματοποίηση της έκδοσης αποδείξεων,
-
στη μείωση του κόστους συναλλαγών για πολίτες και επιχειρήσεις (το IRIS δεν έχει προμήθειες προς τον καταναλωτή),
-
στη γενικότερη μετάβαση προς ένα ψηφιακό και διαφανές οικονομικό περιβάλλον.
Με λίγα λόγια, το IRIS δεν αποτελεί απλώς έναν επιπλέον τρόπο πληρωμής. Είναι εργαλείο που επιτρέπει στο κράτος να παρακολουθεί χωρίς καθυστέρηση όλες τις συναλλαγές που γίνονται στην αγορά.
Τα πρόστιμα που… “πονούν”
Όποιος θεωρήσει την 1η Δεκεμβρίου απλά μια τυπική ημερομηνία θα πρέπει να αναθεωρήσει. Η νομοθεσία συνοδεύεται από σειρά βαρύτατων προστίμων για όσους δεν δώσουν τη δέουσα προσοχή.
1. Μη διασύνδεση POS και IRIS με την ΑΑΔΕ
-
Πρώτη παράβαση: πρόστιμο 200.000 ευρώ
-
Υποτροπή εντός 5ετίας: πρόστιμο 300.000 ευρώ
Τα ποσά είναι τέτοια ώστε πρακτικά καμία επιχείρηση δεν μπορεί να αγνοήσει τη συμμόρφωση.
2. Μη ολοκλήρωση των υποχρεωτικών αναβαθμίσεων POS
-
Γενικό πρόστιμο: 100.000 ευρώ
-
Αν έχουν αναβαθμιστεί μόνο ορισμένα τερματικά, τότε επιβάλλεται 500 ευρώ για κάθε EFT/POS που παραμένει «εκτός συστήματος».
-
Εξαιρέσεις υπάρχουν μόνο όταν ο επιχειρηματίας μπορεί να αποδείξει ότι η μη αναβάθμιση δεν οφείλεται σε δική του υπαιτιότητα.
3. Μη αποδοχή πληρωμών IRIS
Εδώ τα πρόστιμα κλιμακώνονται ανάλογα με το είδος των βιβλίων:
-
10.000 ευρώ για όσες επιχειρήσεις τηρούν απλογραφικά βιβλία
-
20.000 ευρώ για όσες τηρούν διπλογραφικά
Υπάρχουν μειώσεις 50% για μικρούς οικισμούς έως 5.000 κατοίκους και για μικρά νησιά κάτω των 3.100 κατοίκων, εκτός των τουριστικών περιοχών όπου η πλήρης συμμόρφωση θεωρείται απαραίτητη.
Τι σημαίνει πρακτικά για τις επιχειρήσεις
Το νέο πλαίσιο ουσιαστικά επιβάλλει σε κάθε επιχείρηση να διαθέτει:
-
Έτοιμο, ενημερωμένο POS συμβατό με IRIS
-
Συνδεδεμένο ταμειακό σύστημα με την ΑΑΔΕ
-
Δυνατότητα άμεσης αποδοχής πληρωμών μέσω QR
-
Συνεχή ενημέρωση και τήρηση των τεχνικών προδιαγραφών
Επιχειρήσεις που θεωρούν πως μπορούν να το καθυστερήσουν, να το «παρακάμψουν» ή να λειτουργούν όπως πριν, θα βρεθούν εκτεθειμένες σε ελέγχους και καταλογισμούς που μπορεί να οδηγήσουν ακόμη και σε οικονομικό αδιέξοδο.
Η νέα πραγματικότητα στις συναλλαγές
Οι πολίτες πλέον θα μπορούν να πληρώνουν για οποιαδήποτε αγορά ή υπηρεσία απλά σκανάροντας έναν κωδικό. Το IRIS έχει ήδη κερδίσει έδαφος στις διατραπεζικές μεταφορές, όμως από τον Δεκέμβριο γίνεται αναγκαστικά μέρος της καθημερινής αγοράς.
Το επόμενο διάστημα αναμένεται να δούμε σημαντικές αλλαγές και στη συμπεριφορά των καταναλωτών, καθώς το IRIS είναι ταχύτερο από την κάρτα, δεν έχει προμήθειες και ολοκληρώνει τη συναλλαγή σε πραγματικό χρόνο.
