Ένα κομβικό μήνυμα προς τον αγροτικό κόσμο έστειλε ο γενικός γραμματέας του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης, Σπύρος Πρωτοψάλτης, ανατρέποντας το κλίμα αναμονής και αβεβαιότητας που επικρατούσε τις τελευταίες εβδομάδες σχετικά με τις πολυπόθητες πληρωμές του ΟΠΕΚΕΠΕ. Η επίσημη επιβεβαίωση ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ενέκρινε τελικά το σχέδιο δράσης της Ελλάδας δεν σηματοδοτεί απλώς ένα τυπικό βήμα· αποτελεί ουσιαστικά το κλειδί που ξεμπλοκάρει την καταβολή εκατοντάδων εκατομμυρίων ευρώ σε παραγωγούς και κτηνοτρόφους.
Μιλώντας στην ΕΡΤ, ο κ. Πρωτοψάλτης εξήγησε ότι η έγκριση της Κομισιόν αφορά το πακέτο αλλαγών που η Ελλάδα όφειλε να υλοποιήσει για να ευθυγραμμιστεί με τις ευρωπαϊκές απαιτήσεις. Το πακέτο αυτό κατατέθηκε στις 4 Νοεμβρίου και, όπως τόνισε, η αποδοχή του από τις Βρυξέλλες ανοίγει τον δρόμο για την πληρωμή της προκαταβολής της βασικής ενίσχυσης μέσα στο μήνα. Το ποσό; Πάνω από μισό δισεκατομμύριο ευρώ. «Πλέον έχουμε τη θεσμική κάλυψη να προχωρήσουμε κανονικά στο χρονοδιάγραμμά μας», υπογράμμισε.
Ωστόσο, η φετινή χρονιά δεν ήταν σαν τις άλλες. Οι καθυστερήσεις, που έχουν προκαλέσει εκνευρισμό και αγωνία στον αγροτικό κόσμο, δεν είναι τυχαίες. Σύμφωνα με τον γενικό γραμματέα, ο περίφημος ΑΤΑΚ —ο αριθμός ταυτοποίησης ακινήτου— εφαρμόστηκε για πρώτη φορά φέτος στο σύστημα υποβολής δηλώσεων, παρότι η Ελλάδα όφειλε να τον έχει υιοθετήσει ήδη από το 2017. Η ξαφνική του ενεργοποίηση προκάλεσε σημαντικά προβλήματα σε πολλούς παραγωγούς: λάθη, ασυμφωνίες, τεχνικά ζητήματα και καθυστερήσεις που ανάγκασαν το Υπουργείο να παρατείνει την προθεσμία έως τις 20 Οκτωβρίου.
Και όταν οι αιτήσεις υποβάλλονται αργότερα, ολόκληρη η αλυσίδα των διαδικασιών μετατοπίζεται. Τα προηγούμενα χρόνια, η προκαταβολή της βασικής ενίσχυσης πληρωνόταν συνήθως στο τέλος Οκτωβρίου. Φέτος, όμως, η ημερομηνία αυτή μετατέθηκε για περίπου έναν μήνα. «Δεν πρόκειται για πολιτική επιλογή αλλά για τεχνική αναγκαιότητα», διευκρίνισε ο κ. Πρωτοψάλτης.
Σε ό,τι αφορά τους δικαιούχους του πακέτου των περίπου 500 εκατ. ευρώ, ο αριθμός των αιτήσεων είναι πραγματικά εντυπωσιακός: 610.000 ΑΦΜ υπέβαλαν φέτος αίτηση για βασική ενίσχυση. Όπως γίνεται κάθε χρόνο, κάποιοι από αυτούς θα κοπούν μετά τους αναλυτικούς ελέγχους — ωστόσο ο γενικός γραμματέας ξεκαθάρισε ότι ο τελικός αριθμός θα αφορά εκατοντάδες χιλιάδες παραγωγούς, τονίζοντας ότι σε καμία περίπτωση δεν πρόκειται για περιορισμένο κύκλο δικαιούχων.
Το ζήτημα των αποζημιώσεων αποτελεί ένα δεύτερο, εξίσου σημαντικό πεδίο ενδιαφέροντος για τους παραγωγούς, ειδικά μετά τις έντονες θεομηνίες που έπληξαν πολλές περιοχές. Ο κ. Πρωτοψάλτης επιβεβαίωσε ρητά ότι «οι μεγάλες αποζημιώσεις» θα καταβληθούν στο τέλος Νοεμβρίου. Οι πληρωμές δεν θα γίνουν όλες μαζί, αλλά θα συνεχιστούν σταδιακά μέχρι το τέλος του έτους, ώστε να καλυφθούν πλήρως οι δικαιούχοι.
Εξηγώντας την κατάσταση που επικράτησε το προηγούμενο διάστημα, αποκάλυψε ότι ο ΟΠΕΚΕΠΕ παρέμεινε ουσιαστικά «παγωμένος» για τρεις μήνες, λόγω των εκτεταμένων ελέγχων που πραγματοποίησαν η Οικονομική Αστυνομία και η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία. Οι έρευνες αυτές —οι οποίες συνδέονται με καταγγελίες περί αδικαιολόγητων πληρωμών προηγούμενων ετών— είχαν ως αποτέλεσμα να μπλοκάρουν κάθε εκταμίευση, δημιουργώντας μεγάλο συσσωρευμένο όγκο εκκρεμοτήτων.
Και δεν ήταν μόνο αυτό. Μετά την παρέμβαση των ελεγκτικών αρχών, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ζήτησε επιπλέον επίπεδα ελέγχων, ώστε να αποτραπούν στο μέλλον φαινόμενα όπου ορισμένοι επιτήδειοι εκμεταλλεύονταν «παραθυράκια» του συστήματος για να εισπράττουν χρήματα που δεν δικαιούνταν. Κατά τον κ. Πρωτοψάλτη, αυτές οι διαδικασίες —αν και χρονοβόρες και επώδυνες— είναι αναγκαίες για να διασφαλιστεί ότι τα ευρωπαϊκά κονδύλια καταλήγουν σε πραγματικούς παραγωγούς και όχι σε παράνομους δικαιούχους. «Κι εμείς πρώτοι θέλουμε να πληρώσουμε· αυτή είναι η δουλειά μας. Αλλά θέλουμε επίσης να πληρώνουμε σωστά», τόνισε.
Παρά τη δικαιολογημένη ανησυχία των αγροτών, το μήνυμα που έστειλε ο γενικός γραμματέας ήταν καθησυχαστικό: το σύστημα ξαναμπαίνει σε κανονική λειτουργία, οι ευρωπαϊκές διαδικασίες έχουν ολοκληρωθεί, οι έλεγχοι οδεύουν προς το τέλος τους και οι καταβολές —τόσο για τις επιδοτήσεις όσο και για τις αποζημιώσεις— επιστρέφουν σε συγκεκριμένο και σαφές χρονοδιάγραμμα.
Το επόμενο διάστημα αναμένεται κρίσιμο. Οι πρόσφατες δυσκολίες κατέδειξαν πόσο ευαίσθητο είναι το σύστημα πληρωμών όταν γίνονται ταυτόχρονα θεσμικές παρεμβάσεις, τεχνικές αλλαγές και εκτεταμένοι έλεγχοι. Ωστόσο, η διαβεβαίωση ότι το «πράσινο φως» από την Κομισιόν είναι πλέον πραγματικότητα δημιουργεί ένα κλίμα αισιοδοξίας ότι οι αγρότες θα δουν τα χρήματά τους χωρίς άλλες εκπλήξεις.
Με απλά λόγια: ξεκινά η αντίστροφη μέτρηση για τις πληρωμές. Οι παραγωγοί θα χρειαστεί να κάνουν λίγη ακόμη υπομονή, αλλά —όπως διαβεβαιώνει το Υπουργείο— το τέλος της αναμονής είναι πια ορατό.
