Οι νέες ελληνικές ταυτότητες αποτελούν ίσως τη μεγαλύτερη αλλαγή που έχει γίνει ποτέ στα επίσημα έγγραφα ταυτοποίησης στη χώρα μας. Η μετάβαση στο νέο σύστημα δεν αφορά μόνο την εμφάνιση ή τη διάρκεια ζωής του εγγράφου∙ φέρνει μαζί της μια σειρά από τεχνολογικές εξελίξεις, αυξημένα επίπεδα ασφάλειας και –όπως είναι φυσικό– αρκετά ερωτήματα γύρω από την προστασία της ιδιωτικότητας και των προσωπικών δεδομένων. Παρότι οι νέες ταυτότητες θεωρούνται πολύ πιο αξιόπιστες, η συζήτηση για τα βιομετρικά στοιχεία και το κατά πόσο μπορεί να γίνει κατάχρηση των πληροφοριών είναι πιο έντονη από ποτέ.
Πώς μεταμορφώνεται η ελληνική ταυτότητα
Η εικόνα της παλιάς χάρτινης ταυτότητας ανήκει πλέον στο παρελθόν. Η νέα έκδοση έχει το μέγεθος πιστωτικής κάρτας, είναι πιο ανθεκτική και χρησιμοποιεί υλικά και τεχνικές που συναντάμε κυρίως σε διεθνή ταξιδιωτικά έγγραφα υψηλής ασφάλειας. Στην επιφάνειά της υπάρχουν καθαρά διακριτά στοιχεία, ημερομηνία λήξης (κάτι που απουσίαζε από το προηγούμενο έγγραφο), καθώς και ένας νέος οπτικός σχεδιασμός που καθιστά δυσκολότερη την παραποίηση.
Όμως το πιο καθοριστικό χαρακτηριστικό της είναι αόρατο: το ενσωματωμένο RFID chip. Πρόκειται για έναν μικροεπεξεργαστή που επιτρέπει γρήγορη, ασφαλή ψηφιακή ταυτοποίηση. Οι αρμόδιες υπηρεσίες τονίζουν ότι το chip δεν έχει δυνατότητα γεωεντοπισμού, γεγονός που επιχειρεί να καθησυχάσει τις ανησυχίες περί παρακολούθησης.
Παράλληλα, η ύπαρξη QR code διευκολύνει την άμεση επαλήθευση της εγκυρότητας της ταυτότητας, ιδιαίτερα σε περιβάλλοντα όπου απαιτείται ταχύς έλεγχος. Το σύνολο των νέων δικλείδων ασφαλείας καθιστά πολύ δυσκολότερη την πλαστογράφηση ή την αντιγραφή του εγγράφου.
Η τεχνολογία πίσω από το νέο έγγραφο
Οι νέες ταυτότητες υιοθετούν πρακτικές που χρησιμοποιούν ήδη προηγμένες χώρες της Ευρώπης. Το chip περιέχει κρυπτογραφημένη μορφή βασικών προσωπικών στοιχείων και βιομετρικών δεδομένων. Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε πληροφορία αποθηκεύεται μέσα στο έγγραφο∙ αντίθετα, μόνο αυτές που είναι απαραίτητες για την ασφαλή ταυτοποίηση.
Η κρυπτογράφηση καθιστά σχεδόν αδύνατη οποιαδήποτε προσπάθεια να διαβαστούν τα δεδομένα χωρίς κατάλληλο κρατικό εξοπλισμό. Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι η ασφάλεια είναι τόσο υψηλή, ώστε ακόμη και αν κάποιος αποκτήσει πρόσβαση στο chip, δεν μπορεί να χρησιμοποιήσει τα στοιχεία χωρίς την κατάλληλη ψηφιακή πιστοποίηση.
Επιπλέον, η νέα ταυτότητα έχει σχεδιαστεί ώστε στο μέλλον να μπορεί να υποστηρίξει υπηρεσίες όπως ψηφιακές υπογραφές, πρόσβαση σε ηλεκτρονικά συστήματα του δημοσίου και ασφαλείς διαδικτυακές συναλλαγές. Με άλλα λόγια, η ταυτότητα δεν είναι απλώς ένα έγγραφο∙ είναι ένα “κλειδί” με σημαντικές προοπτικές για το ψηφιακό κράτος.
Οι πιθανοί κίνδυνοι που δεν πρέπει να αγνοήσουμε
Όσο εξελίσσεται η τεχνολογία, τόσο αυξάνονται και οι απειλές. Παρότι οι νέες ταυτότητες θεωρούνται πολύ πιο ασφαλείς από τις προηγούμενες, υπάρχουν ρεαλιστικοί κίνδυνοι που πρέπει να ληφθούν σοβαρά υπόψη:
-
Κυβερνοεπιθέσεις σε κεντρικές βάσεις δεδομένων.
Το μεγαλύτερο ρίσκο δεν είναι το ίδιο το έγγραφο, αλλά τα συστήματα που το υποστηρίζουν. Στοχευμένες επιθέσεις σε κυβερνητικές ή ευρωπαϊκές υποδομές μπορεί να θέσουν σε κίνδυνο δεδομένα μεγάλης κλίμακας. -
Απώλεια ή κλοπή της ταυτότητας.
Αν και η χρήση της είναι πιο δύσκολη για κάποιον κακόβουλο, η προσωρινή εκμετάλλευση προσωπικών στοιχείων παραμένει πιθανή, ειδικά πριν δηλωθεί η απώλεια. -
Κακή διαχείριση προσωπικών δεδομένων από τρίτους.
Ιδιωτικές εταιρείες ή φορείς που δεν τηρούν αυστηρά πρωτόκολλα μπορούν, άθελά τους ή όχι, να εκθέσουν στοιχεία πολιτών.
Οι ειδικοί συμβουλεύουν τους πολίτες να μην δημοσιεύουν φωτογραφίες των νέων ταυτοτήτων στα κοινωνικά δίκτυα, να αποφεύγουν αποστολή αντιγράφων σε μη αξιόπιστους παραλήπτες και να ενημερώνουν άμεσα τις αρχές σε περίπτωση που υποψιάζονται παραβίαση.
Τι γίνεται στην Ευρώπη – και τι θα γίνει εδώ
Χώρες όπως η Γερμανία, η Εσθονία και η Σουηδία έχουν ήδη εντάξει τις νέες ταυτότητες στο καθημερινό ψηφιακό οικοσύστημα: οι πολίτες τους κάνουν φορολογικές δηλώσεις, υπογράφουν συμβόλαια, πραγματοποιούν τραπεζικές συναλλαγές και αποκτούν πρόσβαση σε κρατικές υπηρεσίες χρησιμοποιώντας τον ίδιο τύπο εγγράφου.
Στην Ελλάδα, η αξιοποίηση όλων αυτών των δυνατοτήτων θα γίνει σταδιακά. Το κράτος έχει θέσει στόχο να μειώσει τη γραφειοκρατία και να διευκολύνει τις συναλλαγές, όμως αυτό απαιτεί χρόνο, τεχνική υποδομή και εκπαίδευση τόσο των πολιτών όσο και των δημοσίων υπηρεσιών.
Πρακτικές συμβουλές για κάθε πολίτη
Για να εξασφαλίσουν ότι τα προσωπικά τους δεδομένα παραμένουν προστατευμένα, οι πολίτες πρέπει να υιοθετήσουν ορισμένες βασικές πρακτικές:
-
Να ενημερώνονται για τη λειτουργία του chip και τα βιομετρικά στοιχεία που περιέχει.
-
Να αποφεύγουν να φωτογραφίζουν ή να κοινοποιούν την ταυτότητα ηλεκτρονικά.
-
Να χρησιμοποιούν αποκλειστικά επίσημες κρατικές πλατφόρμες για κάθε ψηφιακή διαδικασία.
-
Να διατηρούν την ταυτότητα σε ασφαλές μέρος και να ελέγχουν συχνά αν βρίσκεται στην κατοχή τους.
-
Να δηλώνουν άμεσα απώλεια ή ύποπτη χρήση στις αρμόδιες αρχές.
