Ένα από τα πιο σημαντικά βήματα των τελευταίων ετών στο ασφαλιστικό σύστημα φέρνει το νέο νομοσχέδιο του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας. Η νομοθετική αυτή πρωτοβουλία ανοίγει τον δρόμο για μια μεγάλη ανατροπή που αφορά εκατοντάδες χιλιάδες συνταξιούχους: τη σταδιακή κατάργηση της προσωπικής διαφοράς. Μια εξέλιξη που, αν και άργησε, υπόσχεται πραγματικές αυξήσεις εκεί όπου για χρόνια υπήρχε στασιμότητα.
Η προσωπική διαφορά – ένα ποσό που διατηρήθηκε προκειμένου να μην υπάρξουν μειώσεις κατά τον επανυπολογισμό των συντάξεων – αποτελούσε μέχρι σήμερα «φρένο» στις ετήσιες αυξήσεις. Το νέο πλαίσιο αλλάζει τους κανόνες του παιχνιδιού. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις, περίπου 671.000 συνταξιούχοι θα δουν επιτέλους καθαρές αυξήσεις, με την αρχή να γίνεται την 1η Ιανουαρίου 2026.
Οι αυξήσεις που προβλέπονται για το 2026 δεν θεωρούνται υψηλές. Ωστόσο, για χιλιάδες πολίτες σηματοδοτούν το τέλος μιας μακράς περιόδου όπου είτε έβλεπαν μηδενικές αυξήσεις είτε οι αναπροσαρμογές «εξαφανίζονταν» μέσα στον συμψηφισμό της προσωπικής διαφοράς. Με άλλα λόγια, για πρώτη φορά μετά από πολύ καιρό υπάρχει απτή μεταβολή στο τελικό πληρωτέο ποσό.
Από το 2027 όλα αλλάζουν – Τέλος στα τεχνάσματα και στους συμψηφισμούς
Αν το 2026 ανοίγει την πόρτα, το 2027 είναι η χρονιά που τα πράγματα αλλάζουν οριστικά. Από την 1η Ιανουαρίου 2027, όλες οι κύριες συντάξεις, όπως θα έχουν διαμορφωθεί έως τις 31/12/2026, θα λαμβάνουν ολόκληρη την εκάστοτε αύξηση, χωρίς να υπάρχει οποιαδήποτε αφαίρεση ή συμψηφισμός λόγω προσωπικής διαφοράς. Με απλά λόγια: όσοι έχουν ακόμη υπόλοιπο προσωπικής διαφοράς μετά το 2026 θα συνεχίσουν να το «κουβαλούν» λογιστικά, αλλά αυτό δεν θα εμποδίζει πλέον καμία αύξηση.
Η ρύθμιση αυτή θεωρείται από πολλούς ειδικούς η πιο καθαρή λύση που έχει προταθεί εδώ και δεκαετίες, καθώς βάζει τέλος σε ένα καθεστώς που δημιουργούσε ασάφειες και άνισες ταχύτητες μεταξύ παλαιών και νέων συνταξιούχων.
Ποιοι θα δουν πραγματικά οφέλη ήδη από το 2026
Η εφαρμογή της νέας ρύθμισης δεν θα έχει το ίδιο αποτέλεσμα για όλους. Ορισμένες κατηγορίες συνταξιούχων ωφελούνται σημαντικά περισσότερο μέσα στο 2026. Συγκεκριμένα:
1. Συνταξιούχοι με μηδενική προσωπική διαφορά
Πρόκειται για όσους έχουν ήδη «εξαφανίσει» την προσωπική διαφορά από τα προηγούμενα χρόνια. Αυτοί είναι και οι πιο κερδισμένοι, καθώς θα λάβουν ολόκληρη την αύξηση που υπολογίζεται περίπου στο 2,4% για το 2026.
2. Συνταξιούχοι με μικρή προσωπική διαφορά
Όσοι έχουν μικρή υπολειπόμενη διαφορά (κάτω από το 50% της αύξησης) θα δουν μέρος της αύξησης να «σβήνει» την προσωπική διαφορά, αλλά θα λάβουν και ένα κομμάτι της αύξησης ως καθαρή ενίσχυση. Για τη συγκεκριμένη ομάδα θεσπίζεται κατώτατο όριο: δεν μπορεί να λάβει λιγότερο από το 50% της αύξησης.
3. Συνταξιούχοι με μεγάλη προσωπική διαφορά
Για όσους εξακολουθούν να έχουν σημαντικό υπόλοιπο προσωπικής διαφοράς, η νέα ρύθμιση προβλέπει ότι θα τους αποδίδεται το 50% της προσαύξησης, ενώ το υπόλοιπο θα συνεχίζει να «σβήνει» την προσωπική διαφορά. Παρότι δεν λαμβάνουν ολόκληρη την αύξηση, βλέπουν – έστω και αργά – την προσωπική διαφορά να μειώνεται.
Τι ακριβώς προβλέπει το άρθρο 81 του νομοσχεδίου
Το άρθρο 81 είναι το κομβικό σημείο του νομοσχεδίου, καθώς σε αυτό ανα detάεται ο τρόπος με τον οποίο θα εφαρμοστεί η κατάργηση των συμψηφισμών. Το κείμενο εξηγεί βήμα προς βήμα πως θα γίνεται η μεταβατική διαδικασία έως το 2026 και πώς θα λειτουργεί το νέο σύστημα από το 2027 και μετά.
Με λίγα λόγια:
-
Όσοι μηδενίσουν την προσωπική διαφορά μέχρι τέλος του 2025 λαμβάνουν ολόκληρη την αύξηση του 2026.
-
Όσοι έχουν μικρή προσωπική διαφορά παίρνουν μέρος της αύξησης, ενώ το υπόλοιπο χρησιμοποιείται για απορρόφηση της διαφοράς.
-
Όσοι έχουν μεγάλη προσωπική διαφορά λαμβάνουν το 50% της αύξησης, ενώ το άλλο 50% συνεχίζει να μειώνει το υπόλοιπο.
Με αυτόν τον τρόπο, το σύστημα προσπαθεί να ισορροπήσει ανάμεσα στην ανάγκη για πραγματικές αυξήσεις και στη λογική μετάβαση σε ένα καθαρότερο μοντέλο υπολογισμού.
Ποιος πληρώνει το κόστος των αυξήσεων
Το νομοσχέδιο διευκρινίζει ρητά ότι το πρόσθετο κόστος θα καλύπτεται από τον κρατικό προϋπολογισμό. Ο ΕΦΚΑ θα λαμβάνει κάθε χρόνο επιπλέον επιχορήγηση ώστε να μην επιβαρυνθούν οι ασφαλιστικές εισφορές ή τα αποθεματικά.
Αυτό σημαίνει ότι το κράτος αναλαμβάνει εξ ολοκλήρου τη χρηματοδότηση των αυξήσεων, κάτι που – σύμφωνα με οικονομικούς αναλυτές – αποτελεί ένδειξη ότι υπάρχει δημοσιονομικός χώρος και σχέδιο για τη σταδιακή εξυγίανση του συνταξιοδοτικού συστήματος.
