Μια από τις πιο κρίσιμες πληρωμές της χρονιάς για τον πρωτογενή τομέα πραγματοποιείται σήμερα, Παρασκευή 28 Νοεμβρίου, αλλά μόνο ανακούφιση δεν φέρνει. Η πολυαναμενόμενη προκαταβολή της βασικής ενίσχυσης αποδεικνύεται σημαντικά μικρότερη από το ποσό που ανέμεναν οι παραγωγοί, ανάβοντας ακόμη περισσότερο το φιτίλι των κινητοποιήσεων που έχουν ήδη προαναγγελθεί για τις επόμενες ημέρες.
Παρά τις αρχικές δηλώσεις ότι η πληρωμή θα γινόταν την Πέμπτη, τελικά μεταφέρθηκε για σήμερα, μετά τις 16:00. Το ποσό που καταβάλλεται αγγίζει μόλις τα 363 εκατ. ευρώ, έναντι των περίπου 580 εκατ. που θα έπρεπε, υπό κανονικές συνθήκες, να είναι η προκαταβολή. Με άλλα λόγια, στους λογαριασμούς των δικαιούχων φτάνει περίπου το 62% όσων προβλέπονταν.
Η συνολική βασική ενίσχυση για το 2025 ανέρχεται στα 829 εκατ. ευρώ, γεγονός που καθιστά ακόμη πιο εμφανές το «κούρεμα». Όπως εξήγησαν ο υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης, Κώστας Τσιάρας, ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης Κωστής Χατζηδάκης και ο διοικητής της ΑΑΔΕ Γιώργος Πιτσιλής, η φετινή προκαταβολή υπολογίζεται στο 75% της περσινής, ενώ το τελικό ποσό –υπόσχονται– θα εξισωθεί με αυτό του 2024 μετά τις συμπληρωματικές πληρωμές.
Ωστόσο, για χιλιάδες παραγωγούς αυτή η «διαφορά» μεταφράζεται σε ένα πραγματικό οικονομικό σοκ, ειδικά σε μια χρονιά όπου οι τιμές των προϊόντων έχουν καταρρεύσει για δεύτερη συνεχόμενη χρονιά, παρά το ότι η παραγωγή δεν είναι μειωμένη όπως πέρσι.
Ποιοι πληρώνονται και ποιοι μένουν εκτός
Συνολικά 471.833 αγρότες θα δουν σήμερα χρήματα στους λογαριασμούς τους – σαφώς λιγότεροι από τους 527.229 του προηγούμενου έτους. Περίπου 44.000 παραγωγοί μπαίνουν σε καθεστώς ελέγχου και δεν θα λάβουν ούτε ευρώ στην παρούσα φάση.
Από τα σχεδόν 6 εκατ. αγροτεμάχια που δηλώθηκαν στο ΟΣΔΕ, 619.000 μένουν εκτός πληρωμής λόγω προβλημάτων στα στοιχεία, ενώ περίπου 15.116 κοφτολίβαδα σε Σέρρες, Δράμα και Θεσσαλονίκη έχουν παραπεμφθεί για έλεγχο λόγω ΑΤΑΚ και ΚΑΕΚ.
Στον τομέα της κτηνοτροφίας, 87.000 κτηνοτρόφοι λαμβάνουν προκαταβολή ύψους 98 εκατ. ευρώ, όμως και εδώ δεν λείπουν οι αποκλεισμοί: 13.421 δεν πληρώνονται λόγω ελλιπών ή μη επιλέξιμων βοσκοτόπων. Κάποιοι από αυτούς θα κριθούν εκ νέου σε συμπληρωματικές πληρωμές, με βάση τιμολόγια γάλακτος, κρέατος και ζωοτροφών, ώστε να διασφαλιστεί πιο δίκαιη κατανομή.
Παράλληλα, καταβάλλονται και οι προκαταβολές των προγραμμάτων του ΠΑΑ, ύψους 119 εκατ. ευρώ, για δράσεις όπως τα Βιολογικά, το Κομφούζιο, τα Αυτόχθονα ζώα και τα Νιτρικά. Το Μέτρο 23 αναμένεται μέχρι τις 10 Δεκεμβρίου.
Τι εξηγεί η κυβέρνηση – και τι δεν πείθει τους αγρότες
Ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης, Κωστής Χατζηδάκης, ανακοίνωσε ότι οι συνολικές πληρωμές προς τον αγροτικό τομέα το 2025 θα φτάσουν τα 3,7 δισ. ευρώ, εκ των οποίων τα 3,3 δισ. προέρχονται από τον ΟΠΕΚΕΠΕ – ποσό αυξημένο κατά 600 εκατ. σε σχέση με το 2024.
Από την πλευρά του, ο υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης τόνισε ότι οι καθυστερήσεις οφείλονται στο ότι το ΟΣΔΕ παρέμεινε ανοιχτό μέχρι τις 20 Οκτωβρίου για να διορθωθούν κρίσιμα στοιχεία, κυρίως το ΑΤΑΚ, κατόπιν εντολής της Ε.Ε. Η κυβέρνηση υποστηρίζει ότι μόνο μέσω αυστηρών ελέγχων μπορεί να αποκατασταθεί η αξιοπιστία του συστήματος επιδοτήσεων, και ότι στο τέλος οι «έντιμοι» αγρότες θα εισπράξουν περισσότερα.
Όμως η εικόνα στο χωράφι είναι τελείως διαφορετική. Οι καθυστερήσεις, οι περικοπές και ο αποκλεισμός εκατοντάδων χιλιάδων στρεμμάτων από την επιλεξιμότητα προκαλούν βαθιά ανασφάλεια στον αγροτικό κόσμο, ο οποίος ήδη ετοιμάζεται για δυναμικές κινητοποιήσεις από την Κυριακή.
Η νέα εποχή του ΟΠΕΚΕΠΕ: ψηφιακοί χάρτες και αυστηροί έλεγχοι
Ο διοικητής της ΑΑΔΕ, Γιώργος Πιτσιλής, αποκάλυψε ότι ο ΟΠΕΚΕΠΕ θα ενταχθεί πλήρως στην ΑΑΔΕ από το 2026, με στόχο ένα ολοκληρωμένο σύστημα ελέγχων «360 μοιρών».
Μεταξύ άλλων προβλέπονται:
νέος ψηφιακός γεωχωρικός χάρτης βασισμένος σε δορυφορικές εικόνες υψηλής ανάλυσης,
τεχνητή νοημοσύνη για επιλεξιμότητα εκτάσεων,
ηλεκτρονικό tagging σε όλα τα αιγοπρόβατα,
διασταύρωση στοιχείων ΟΣΔΕ με Ε3, myData και Κτηματολόγιο,
πλήρης έλεγχος του ιδιοκτησιακού καθεστώτος κάθε αγροτεμαχίου.
Το υπουργείο υποστηρίζει πως έτσι θα διασφαλίζεται ότι κάθε ευρώ φτάνει σε όσους πραγματικά δικαιούνται τις ενισχύσεις. Οι αγρότες, όμως, φοβούνται ότι το νέο σύστημα θα φέρει ακόμη περισσότερη γραφειοκρατία και καθυστερήσεις.
Η πραγματική εικόνα: λιγότεροι δικαιούχοι, λιγότερα χρήματα, περισσότερη οργή
Παρά τις κυβερνητικές διαβεβαιώσεις, τα νούμερα μιλούν από μόνα τους:
λιγότεροι δικαιούχοι σε σχέση με πέρσι,
χιλιάδες αγροτεμάχια εκτός πληρωμών,
προκαταβολή μειωμένη σχεδόν κατά 25%,
συνεχείς έλεγχοι που μπλοκάρουν την άμεση καταβολή.
Με τις τιμές να έχουν καταρρεύσει για δεύτερη συνεχόμενη χρονιά, οι παραγωγοί θεωρούν ότι η καθυστέρηση και το «κούρεμα» της προκαταβολής τους οδηγούν σε οικονομικό αδιέξοδο.
Γι’ αυτό και το κλίμα είναι εκρηκτικό: οι αγρότες δηλώνουν αποφασισμένοι να βγουν στους δρόμους, διεκδικώντας σαφείς απαντήσεις, γρήγορες πληρωμές και ένα σύστημα που δεν θα τους αντιμετωπίζει με καχυποψία αλλά με σεβασμό.
