Η πολυαναμενόμενη επιστροφή ενοικίου, αντί να ανακουφίσει τα νοικοκυριά, φαίνεται πως άναψε φωτιές. Μετά την ανάρτηση των τελικών ποσών, χιλιάδες δικαιούχοι βρέθηκαν μπροστά σε μια δυσάρεστη έκπληξη: έλαβαν ποσά τόσο μικρά, που σε αρκετές περιπτώσεις δεν ξεπερνούσαν τα 20 ή 30 ευρώ για ολόκληρο το έτος. Οι αντιδράσεις δεν άργησαν να πάρουν διαστάσεις, με πολλούς να κάνουν λόγο για «κατάρρευση του συστήματος» ή για ένα μέτρο που τελικά κατέληξε να μοιάζει περισσότερο με συμβολική χειρονομία παρά με πραγματική στήριξη.
Στα κοινωνικά δίκτυα συγκεντρώνονται συνεχώς μαρτυρίες ανθρώπων που δηλώνουν ότι η επιστροφή που έλαβαν δεν έχει την παραμικρή σχέση με το ενοίκιο που πληρώνουν. Ολόκληρες οικογένειες, ζευγάρια, ακόμη και άτομα που ζουν μόνα τους, περιγράφουν πανομοιότυπες εμπειρίες: ενώ καλούνται να καλύπτουν μηνιαία μισθώματα της τάξεως των 400, 500 ή και 600 ευρώ, το κράτος τους επιστρέφει ποσά που σε πολλές περιπτώσεις μετά βίας αντιστοιχούν σε μία ημέρα ενοικίου.
Ένας από τους πιο χαρακτηριστικούς προβληματισμούς αφορά την τεράστια απόκλιση ανάμεσα στο πραγματικό ενοίκιο και στο ποσό που θεωρεί το κράτος ότι καταβάλλεται. Πολλοί υποστηρίζουν ότι λαμβάνουν στη χειρότερη περίπτωση… μονάδες ευρώ, και στη «καλύτερη» κάτι λιγότερο από το 10% των όσων περίμεναν. Σε ορισμένες περιπτώσεις μάλιστα, μέλη του ίδιου νοικοκυριού πληρώθηκαν ξεχωριστά, με ακόμη μεγαλύτερες διαφορές μεταξύ τους, δημιουργώντας υποψίες για λάθη ή για ασυνεννοησία ανάμεσα στα στοιχεία που δηλώθηκαν.
Το παράδοξο δεν σταματά εδώ. Ενοικιαστές που καταβάλλουν σταθερά 500 ευρώ τον μήνα αναφέρουν ότι είδαν στον λογαριασμό τους μόλις 40 ή 50 ευρώ για ολόκληρο το έτος. Το συμπέρασμα στο οποίο οδηγούνται είναι ότι το κράτος υπολόγισε ένα μικροσκοπικό κλάσμα του πραγματικού μισθώματος, αφήνοντάς τους να διερωτώνται τι ακριβώς πήγε στραβά.
Ανάλογα παράπονα καταγράφονται και από όσους μετακόμισαν μέσα στο 2024. Για παράδειγμα, κάποιος που πλήρωνε 230 ευρώ επίσημα αλλά μετακόμισε στο τέλος του έτους σε κατοικία με διαφορετικό δηλωμένο μίσθωμα είδε την ενίσχυσή του να περιορίζεται σε μόλις 23 ευρώ. Παρόμοια εμπειρία είχε και άτομο που πληρώνει 220 ευρώ, αλλά το συμβόλαιο αναφέρει 150 — με αποτέλεσμα η επιστροφή να υπολογιστεί σε εντελώς λάθος βάση, χωρίς να λαμβάνονται υπόψη τα πραγματικά ποσά.
Ακόμα πιο έντονες είναι οι αντιδράσεις από οικογένειες που είχαν διαφορετικό μίσθωμα ανά εξάμηνο. Αν και το συνολικό κόστος στέγασης αυξήθηκε, η ενίσχυση έμεινε καθηλωμένη σε επίπεδα που σπάνια ξεπέρασαν τα 250 ευρώ, προκαλώντας απογοήτευση και οργή.
Γιατί δόθηκαν τόσο μικρά ποσά – Τι πραγματικά προβλέπει η απόφαση
Το κλειδί για να εξηγηθεί αυτό το φαινόμενο βρίσκεται στην υπουργική απόφαση (ΦΕΚ Β’ 5018/23.09.2025), η οποία δείχνει ότι οι ελάχιστες αποδόσεις δεν προκύπτουν απαραίτητα από τεχνικά λάθη, αλλά από τον ίδιο τον τρόπο που έχει σχεδιαστεί ο μηχανισμός.
Σε αντίθεση με ό,τι πολλοί νόμιζαν, η ενίσχυση δεν λειτουργεί ως μηνιαίο επίδομα, αλλά ως ετήσια επιστροφή ίση με το ένα δωδέκατο του συνολικού μισθώματος που δηλώθηκε επίσημα για το προηγούμενο έτος. Με άλλα λόγια, το κράτος υπολογίζει την ενίσχυση αποκλειστικά βάσει των δηλωμένων ποσών — όχι των πραγματικών, εάν αυτά διαφέρουν.
Αυτό σημαίνει ότι:
Αν στο συμβόλαιο έχει δηλωθεί μικρότερο ποσό από το πραγματικό ενοίκιο,
η ενίσχυση υπολογίζεται με βάση το χαμηλότερο ποσό.Αν ο ιδιοκτήτης έχει καταχωρήσει διαφορετικά στοιχεία στο Ε2,
υπερισχύει η δήλωση του ιδιοκτήτη.Αν υπήρξαν δύο κατοικίες μέσα στο ίδιο έτος,
η ενίσχυση “σπάει” αναλογικά, συχνά με βάση μικρότερα μισθώματα προηγούμενων μηνών.
Όλα αυτά συνθέτουν μια εικόνα στην οποία τα ποσά των επιστροφών δεν αντικατοπτρίζουν σε καμία περίπτωση το κόστος στέγασης των νοικοκυριών. Αντίθετα, αντανακλούν αποκλειστικά τα στοιχεία που υπάρχουν στο σύστημα, τα οποία πολλές φορές δεν είναι ενημερωμένα ή δεν αντικατοπτρίζουν την πραγματικότητα.
Το πρόβλημα γίνεται ακόμη πιο έντονο στις περιπτώσεις όπου οι ιδιοκτήτες έχουν δηλώσει στο Ε2 μέρος του έτους ως «ανείσπρακτο». Το σύστημα, σε τέτοιες περιπτώσεις, αγνοεί την ύπαρξη συμβολαίου και υπολογίζει την επιστροφή μόνο στα δηλωμένα ποσά του εκμισθωτή — οδηγώντας τις ενισχύσεις σε εξευτελιστικά επίπεδα.
Τι μπορούν να κάνουν οι δικαιούχοι
Παρότι η ενίσχυση υπολογίζεται με απόλυτα συγκεκριμένους κανόνες, η απόφαση αφήνει ένα παράθυρο για όσους θεωρούν ότι έγινε λάθος. Η διαδικασία επανεξέτασης πραγματοποιείται μέσω της εφαρμογής «Τα Αιτήματά μου» στην ΑΑΔΕ, όπου οι δικαιούχοι μπορούν να ανεβάσουν το πραγματικό συμβόλαιο, αποδείξεις πληρωμών και οποιοδήποτε άλλο αποδεικτικό στοιχείο μέχρι το τέλος του έτους. Μόνο τότε μπορεί να εξεταστεί εάν υπήρξε αστοχία ή λάθος καταχώριση.
Ωστόσο, όπως φαίνεται από τα μέχρι στιγμής δεδομένα, οι χαμηλές αποδόσεις δεν οφείλονται σε σφάλμα του συστήματος, αλλά στην αυστηρή —ίσως υπερβολικά αυστηρή— εφαρμογή των κανόνων που έχουν τεθεί.
