Μια από τις μεγαλύτερες αλλαγές στα ηλεκτρονικά συστήματα πληρωμών τίθεται πλέον σε ισχύ, φέρνοντας τα πάνω–κάτω στην καθημερινότητα επιχειρήσεων και καταναλωτών. Από τη Δευτέρα 1η Δεκεμβρίου, όλες οι επιχειρήσεις στη χώρα –ανεξάρτητα από μέγεθος, κλάδο ή τρόπο λειτουργίας– υποχρεώνονται να υποστηρίζουν πληρωμές μέσω IRIS. Είτε διαθέτουν POS είτε προτιμούν QR code συνδεδεμένο με τον φορολογικό μηχανισμό ή με πάροχο ηλεκτρονικής τιμολόγησης, η νέα διαδικασία είναι πλέον μονόδρομος.
Στην πράξη, το σύστημα αυτό αυτοματοποιεί πλήρως τη ροή της συναλλαγής προς τη βάση δεδομένων της ΑΑΔΕ. Δεν απαιτείται κανένας χειροκίνητος έλεγχος: το ποσό, η ώρα, η ημερομηνία και η επιβεβαίωση της πληρωμής περνούν απευθείας στο κράτος, εξαλείφοντας κάθε περιθώριο παρέμβασης ή καθυστέρησης. Έτσι, η φορολογική διαδικασία γίνεται πολύ πιο άμεση, διαφανής και εύκολα ανιχνεύσιμη.
Η υποχρεωτικότητα αυτή συνοδεύεται και από ένα αυστηρό πλαίσιο κυρώσεων για όσους επιχειρηματίες δεν συμμορφωθούν. Οι εταιρείες που τηρούν απλογραφικά βιβλία θα βρεθούν αντιμέτωπες με πρόστιμο 10.000 ευρώ, ενώ οι επιχειρήσεις με διπλογραφικά βιβλία θα πρέπει να πληρώσουν διπλάσιο ποσό, δηλαδή 20.000 ευρώ. Υπάρχει όμως και μια εξαίρεση: επαγγελματίες που δραστηριοποιούνται σε απομακρυσμένους οικισμούς ή μικρά νησιά χωρίς έντονη τουριστική κίνηση επωφελούνται από μείωση των προστίμων κατά 50%, αναγνωρίζοντας τις ιδιαιτερότητες που αντιμετωπίζουν οι συγκεκριμένες περιοχές.
Ο τρόπος λειτουργίας του νέου συστήματος είναι εξαιρετικά απλός και φιλικός για τον τελικό χρήστη. Το POS δημιουργεί αυτόματα έναν μοναδικό QR code, ο οποίος ενσωματώνει όλα τα στοιχεία της συναλλαγής: το ποσό, τον ΑΦΜ της επιχείρησης, την ημερομηνία και οποιαδήποτε άλλη σχετική πληροφορία. Ο πελάτης χρειάζεται απλώς να ανοίξει την εφαρμογή mobile banking της τράπεζάς του και να σκανάρει τον συγκεκριμένο κωδικό. Με ένα μόνο tap στο κινητό του, η πληρωμή επιβεβαιώνεται.
Μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα, το POS ενημερώνεται αυτόματα για το αποτέλεσμα της συναλλαγής –αν εγκρίθηκε ή αν απορρίφθηκε– χωρίς να χρειάζεται ο επαγγελματίας να περιμένει απόδειξη από την τράπεζα. Η απόδειξη εκδίδεται άμεσα, εμφανίζοντας αντί για στοιχεία κάρτας την ένδειξη IRIS (ή όποιο σύστημα χρησιμοποιήθηκε), ώστε να είναι ξεκάθαρος ο τρόπος εξόφλησης.
Το IRIS δεν είναι κάτι νέο στην ελληνική αγορά. Ήδη περισσότεροι από 4 εκατομμύρια πολίτες και πάνω από 560.000 επαγγελματίες το χρησιμοποιούν στην καθημερινότητά τους, είτε για απλές διατραπεζικές μεταφορές είτε για πληρωμές από κινητό σε κινητό. Με την ένταξή του στα POS και στα φορολογικά συστήματα, όμως, μετατρέπεται σε ένα εργαλείο πολύ μεγαλύτερης σημασίας για την οικονομία.
Η νέα αυτή ενσωμάτωση προσφέρει στο κράτος έναν αξιόπιστο και πλήρως αυτόματο τρόπο παρακολούθησης των συναλλαγών. Κάθε πληρωμή περνά στο σύστημα της ΑΑΔΕ χωρίς καθυστέρηση, χωρίς ανθρώπινο σφάλμα και χωρίς δυνατότητα «παράκαμψης». Ουσιαστικά, η κυβέρνηση επιχειρεί να βάλει φρένο στη φοροδιαφυγή και να περιορίσει το «μαύρο χρήμα» που διακινείται εκτός επίσημου συστήματος. Η ηλεκτρονική ιχνηλασιμότητα καθιστά δυσκολότερη οποιαδήποτε προσπάθεια απόκρυψης συναλλαγών, ενώ παράλληλα ενισχύει τη διαφάνεια σε όλο το εύρος της αγοράς.
Η μεταρρύθμιση αυτή δεν αφορά μόνο τους επαγγελματίες, αλλά και τους καταναλωτές, οι οποίοι θα μπορούν πλέον να πληρώνουν χωρίς κάρτα, μόνο με το κινητό τους. Η διαδικασία είναι γρήγορη, ασφαλής και απαλλαγμένη από τα συνηθισμένα προβλήματα που αντιμετωπίζουν πολλές φορές οι κάτοχοι καρτών, όπως απορρίψεις λόγω τεχνικών θεμάτων, φθοράς της κάρτας ή προβλημάτων συνδεσιμότητας.
Επιπλέον, το IRIS προσφέρει το πλεονέκτημα ότι δεν υπάρχει χρέωση προμήθειας για τον πελάτη, ενώ για τους επαγγελματίες το κόστος παραμένει χαμηλό, σε αντίθεση με τις προμήθειες των καρτών που πολλοί καταστηματάρχες έχουν κατά καιρούς χαρακτηρίσει «ασύμφορες». Αυτή η μείωση κόστους αναμένεται να λειτουργήσει ως σημαντικό κίνητρο για την ταχύτερη υιοθέτηση του συστήματος.
Το μεγάλο στοίχημα, όμως, βρίσκεται στην εξοικείωση όλων των χρηστών με την τεχνολογία. Αν και οι περισσότεροι καταναλωτές έχουν πλέον πρόσβαση σε ηλεκτρονική τραπεζική, υπάρχουν ακόμη ομάδες πληθυσμού που δεν είναι εξοικειωμένες με mobile banking ή δυσκολεύονται να χρησιμοποιήσουν τέτοιου είδους εφαρμογές. Η επιτυχία του νέου μέτρου θα εξαρτηθεί από το πόσο εύκολα οι επιχειρήσεις θα καθοδηγούν τους πελάτες στη διαδικασία και από το πόσο γρήγορα θα προσαρμοστεί η αγορά στις νέες απαιτήσεις.
Σε κάθε περίπτωση, οι αλλαγές που τίθενται από σήμερα σε ισχύ φέρνουν μια νέα εποχή στις ηλεκτρονικές πληρωμές. Η Ελλάδα κάνει ένα μεγάλο βήμα προς τη ψηφιοποίηση των οικονομικών συναλλαγών και τη διαφάνεια στη φορολογική διαδικασία. Το IRIS παύει να είναι απλώς μια ακόμη μέθοδος πληρωμής και εξελίσσεται σε κεντρικό εργαλείο της αγοράς – ένα σύστημα που υπόσχεται να αλλάξει ριζικά τον τρόπο με τον οποίο πραγματοποιούμε και καταγράφουμε πληρωμές.
