Οι κανόνες που καθορίζουν πότε ένας ασφαλισμένος μπορεί να λάβει σύνταξη γήρατος δεν είναι ίδιοι για όλους∙ αντίθετα εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από τον τελευταίο ασφαλιστικό φορέα στον οποίο υπαγόταν πριν υποβάλει την αίτηση. Η διαδικασία είναι συγκεκριμένη, αλλά συχνά παρεξηγημένη, κάτι που οδηγεί πολλούς υποψήφιους συνταξιούχους σε λάθη, καθυστερήσεις ή ακόμη και σε πλήρη απόρριψη του αιτήματός τους. Παρακάτω παρουσιάζεται αναλυτικά τι ισχύει, με βάση τη σημερινή νομοθεσία, ώστε κάθε ενδιαφερόμενος να γνωρίζει τι πραγματικά πρέπει να προσέξει πριν πατήσει το κουμπί της υποβολής.
1. Όταν ο τελευταίος φορέας είναι το πρώην Δημόσιο
Αν ο ασφαλισμένος έχει ως τελευταίο φορέα το τ. Δημόσιο, τότε το αίτημα συνταξιοδότησης εξετάζεται αρχικά με βάση τη δική του νομοθεσία. Για να θεωρηθεί ότι πληρούνται οι προϋποθέσεις ώστε το Δημόσιο να προχωρήσει στη διαδικασία, ο ενδιαφερόμενος πρέπει να ανταποκρίνεται σε δύο βασικά κριτήρια — και μάλιστα σωρευτικά.
Πρώτον, σύμφωνα με το άρθρο 26 παρ. 1αα του νόμου 4670/2020, απαιτείται ένα συγκεκριμένο «κατώφλι» ημερών ασφάλισης στο Δημόσιο. Ο ασφαλισμένος οφείλει να έχει πραγματοποιήσει τουλάχιστον 1.000 ημέρες ασφάλισης, εκ των οποίων οι 300 πρέπει να βρίσκονται μέσα στα τελευταία πέντε χρόνια πριν διακοπεί η ασφάλισή του. Αυτές οι ημέρες αποδεικνύουν ότι υπάρχει ουσιαστικός ασφαλιστικός δεσμός με το Δημόσιο πριν την αίτηση συνταξιοδότησης.
Δεύτερον, ο ενδιαφερόμενος πρέπει, επιπρόσθετα, να έχει «θεμελιωμένο» δικαίωμα συνταξιοδότησης σύμφωνα με τους όρους που ίσχυαν στο ίδιο το Δημόσιο. Με άλλα λόγια, δεν αρκεί η ύπαρξη χρόνου ασφάλισης∙ απαιτείται και η συμπλήρωση των προϋποθέσεων που θέτει ο κώδικας του Δημοσίου για τη χορήγηση σύνταξης.
2. Τι συμβαίνει όταν δεν πληρούνται οι όροι του Δημοσίου
Αν ο ασφαλισμένος δεν καλύπτει τα παραπάνω κριτήρια, δεν σημαίνει απαραίτητα ότι η αίτηση τερματίζεται εκεί. Η διαδικασία προβλέπει μια «σκυταλοδρομία» εξέτασης από άλλους ασφαλιστικούς φορείς, με στόχο να ελεγχθεί αν μπορεί να θεμελιωθεί δικαίωμα από το σύνολο του ασφαλιστικού ιστορικού.
Στην πράξη, η αίτηση προωθείται αυτόματα στον φορέα κοινωνικής ασφάλισης στον οποίο ο ασφαλισμένος έχει συγκεντρώσει τον μεγαλύτερο αριθμό ημερών ασφάλισης. Πρόκειται συνήθως για τον κύριο ασφαλιστικό φορέα του μεγαλύτερου μέρους του εργασιακού του βίου.
Αν και εκεί δεν πληρούνται οι προϋποθέσεις σύνταξης, η διαδικασία επαναλαμβάνεται με τον επόμενο φορέα, με τη σειρά να καθορίζεται πάντα από τον αριθμό ημερών ασφάλισης — από τον περισσότερα προς τον λιγότερο.
Αξίζει να σημειωθεί ότι αυτή η μετάβαση εξετάζει όλους τους πρώην φορείς που έχουν ενταχθεί στον e-ΕΦΚΑ, εκτός από τον τελευταίο. Αν τελικά δεν προκύπτει δικαίωμα σύνταξης από κανέναν από αυτούς, τότε το αίτημα απορρίπτεται. Το τελικό αποτέλεσμα εξαρτάται πλήρως από το αν υφίσταται έστω ένας φορέας που να μπορεί να «στηρίξει» νομοθετικά το αίτημα.
3. Πότε το Δημόσιο επιτρέπεται να διαβιβάσει το αίτημα σε άλλον φορέα
Εδώ βρίσκεται μία από τις λιγότερο γνωστές αλλά ιδιαίτερα σημαντικές λεπτομέρειες. Το τ. Δημόσιο δεν έχει τη δυνατότητα να στείλει την αίτηση σε προηγούμενο φορέα αν ο ασφαλισμένος δεν έχει συμπληρώσει ένα βασικό ηλικιακό όριο. Χωρίς αυτό, ακόμη και αν υπάρχουν αρκετές ημέρες ασφάλισης σε άλλους φορείς, η διαδικασία «μπλοκάρει» στο Δημόσιο.
Τα όρια ηλικίας που πρέπει να έχει συμπληρώσει ο αιτών εξαρτώνται από το πότε εντάχθηκε για πρώτη φορά στην ασφάλιση:
-
Για όσους ασφαλίστηκαν πριν από την 31η Δεκεμβρίου 1992, το κατώτατο ηλικιακό όριο είναι το 52ο έτος. Πριν από αυτή την ηλικία, το Δημόσιο δεν μπορεί να προχωρήσει σε διαβίβαση, ακόμη και αν δεν πληρούνται οι απαιτούμενες ημέρες.
-
Για όσους ασφαλίστηκαν μετά την 1η Ιανουαρίου 1993, το όριο ανεβαίνει σημαντικά: η ελάχιστη ηλικία για να εξεταστεί η διαβίβαση είναι το 62ο έτος. Αυτό σημαίνει ότι οι νεότεροι ασφαλισμένοι βάσει ημερομηνίας πρώτης ασφάλισης χρειάζεται να περιμένουν περισσότερο για να εξεταστεί εναλλακτικός φορέας.
Η απαίτηση αυτή λειτουργεί ως «φίλτρο» και συχνά προκαλεί έκπληξη σε όσους αγνοούν το συγκεκριμένο ηλικιακό όριο, με αποτέλεσμα να θεωρούν λανθασμένα ότι η αίτησή τους θα εξεταστεί άμεσα από άλλους φορείς.
Το συμπέρασμα
Το πλαίσιο για τη συνταξιοδότηση από τον e-ΕΦΚΑ, ειδικά όταν ο τελευταίος φορέας είναι το τ. Δημόσιο, είναι πολυεπίπεδο και απαιτεί προσοχή σε λεπτομέρειες που συχνά διαφεύγουν. Οι ημέρες ασφάλισης, ο φορέας με τον μεγαλύτερο χρόνο, αλλά και η ηλικία του ασφαλισμένου παίζουν καθοριστικό ρόλο στο αν το αίτημα θα προχωρήσει ή θα απορριφθεί.
Για αυτό και είναι σημαντικό κάθε υποψήφιος συνταξιούχος να γνωρίζει επακριβώς το ασφαλιστικό του ιστορικό και να συμβουλεύεται ειδικούς, ώστε να αποφύγει δυσάρεστες εκπλήξεις την κρίσιμη στιγμή της υποβολής της αίτησης.
