Το στεγαστικό ζήτημα επανέρχεται δυναμικά στο προσκήνιο, αυτή τη φορά με παρεμβάσεις που φιλοδοξούν να επηρεάσουν ουσιαστικά την αγορά κατοικίας και το διαθέσιμο εισόδημα χιλιάδων νοικοκυριών. Κατά τη συζήτηση του Προϋπολογισμού στη Βουλή, η κυβέρνηση παρουσίασε ένα πακέτο έξι νέων δράσεων, το οποίο –σύμφωνα με τον Πρωθυπουργό– στοχεύει όχι μόνο στους νέους, αλλά σε όλους όσοι βλέπουν τη στέγη να απορροφά ολοένα και μεγαλύτερο μέρος του μηνιαίου τους εισοδήματος.
Η κεντρική φιλοσοφία των μέτρων βασίζεται σε δύο άξονες: από τη μία, την αύξηση της προσφοράς κατοικιών μέσω αξιοποίησης ανενεργών ή εγκαταλελειμμένων ακινήτων και από την άλλη, τη στήριξη συγκεκριμένων κοινωνικών και επαγγελματικών ομάδων που πλήττονται δυσανάλογα από το υψηλό κόστος στέγασης, ιδιαίτερα εκτός των μεγάλων αστικών κέντρων.
Μαζική ανακαίνιση κλειστών κατοικιών με επιδότηση έως 90%
Η πιο ηχηρή ανακοίνωση αφορά ένα εκτεταμένο πρόγραμμα ανακαίνισης παλαιών και κλειστών ακινήτων. Με συνολικό προϋπολογισμό 400 εκατ. ευρώ, το κράτος αναλαμβάνει να καλύψει έως και το 90% της δαπάνης αναβάθμισης, με ανώτατο ποσό επιδότησης τις 36.000 ευρώ ανά κατοικία. Στόχος είναι να επιστρέψουν στην αγορά χιλιάδες ακίνητα που σήμερα παραμένουν ανεκμετάλλευτα.
Το πρόγραμμα απευθύνεται σε νοικοκυριά με συγκεκριμένα εισοδηματικά κριτήρια: για ένα ζευγάρι το όριο τίθεται στις 35.000 ευρώ, με προσαύξηση 5.000 ευρώ για κάθε παιδί. Η λογική είναι σαφής: περισσότερα διαθέσιμα σπίτια, λιγότερη πίεση στα ενοίκια.
Επιστροφή δύο ενοικίων τον χρόνο για βασικούς εργαζόμενους
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στους εργαζόμενους του Δημοσίου που υπηρετούν εκτός Αττικής και Θεσσαλονίκης. Περίπου 50.000 εκπαιδευτικοί, νοσηλευτές και γιατροί θα λαμβάνουν επιστροφή δύο ενοικίων ετησίως, ανεξαρτήτως εισοδήματος. Πρόκειται για ένα μέτρο που επιχειρεί να απαντήσει στο χρόνιο πρόβλημα στελέχωσης σχολείων και νοσοκομείων σε απομακρυσμένες περιοχές, όπου το κόστος στέγασης συχνά λειτουργεί αποτρεπτικά.
Κατοικίες για δημοσίους υπαλλήλους σε ορεινές και νησιωτικές περιοχές
Συμπληρωματικά, προωθούνται τοπικά σχέδια μετατροπής δημοτικών και κρατικών κτιρίων σε κατοικίες για δημοσίους υπαλλήλους. Η παρέμβαση αφορά κυρίως ορεινές και νησιωτικές περιοχές, όπου η έλλειψη διαθέσιμων σπιτιών είναι συχνά πιο έντονη από ό,τι στις πόλεις. Μέσω της αναβάθμισης υφιστάμενων κτιρίων, η κυβέρνηση επιχειρεί να δώσει μια μόνιμη και όχι προσωρινή λύση.
Νέοι περιορισμοί στη βραχυχρόνια μίσθωση
Στο μέτωπο της Airbnb, οι ρυθμίσεις γίνονται αυστηρότερες. Οι ισχύοντες περιορισμοί επεκτείνονται πλέον και στο κέντρο της Θεσσαλονίκης, ενώ σε περιοχές της Αθήνας και της Θεσσαλονίκης όπου απαγορεύεται η βραχυχρόνια μίσθωση, κάθε μεταβίβαση ακινήτου θα οδηγεί αυτόματα στη διαγραφή του από το σχετικό Μητρώο. Με τον τρόπο αυτό επιχειρείται να αποτραπεί η «τεχνητή» διατήρηση ακινήτων εκτός αγοράς μακροχρόνιας μίσθωσης.
Κίνητρα για ιδιωτικές επενδύσεις στην προσιτή στέγη
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το νέο πλαίσιο κινήτρων για τις κατασκευαστικές εταιρείες. Οι επενδυτές θα μπορούν να ανεγείρουν ή να μετατρέπουν κτίρια σε κατοικίες, με την προϋπόθεση ότι θα διατίθενται αποκλειστικά προς ενοικίαση για τουλάχιστον δέκα χρόνια. Τα ενοίκια θα εκπίπτουν από τον φόρο εισοδήματος, ενώ το ανώτατο ύψος τους θα καθορίζεται κεντρικά, ώστε να διασφαλίζεται ο χαρακτήρας της «προσιτής» στέγης.
Ταχεία μετατροπή εγκαταλελειμμένων ακινήτων σε κατοικίες
Το πακέτο ολοκληρώνεται με πολεοδομική ρύθμιση του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας, η οποία επιταχύνει τη μετατροπή υφιστάμενων κτιρίων σε κατοικίες. Εγκαταλελειμμένα ή ημιτελή ακίνητα θα μπορούν να ενταχθούν σε επενδυτικά σχήματα, με βασικό κίνητρο την έκπτωση φόρου. Πρόκειται για μια προσπάθεια να αξιοποιηθεί το υπάρχον κτιριακό απόθεμα χωρίς χρονοβόρες διαδικασίες.
Παρέμβαση και στα δάνεια σε ελβετικό φράγκο
Κλείνοντας, ο Πρωθυπουργός αναφέρθηκε και στο ζήτημα των δανείων σε ελβετικό φράγκο, σημειώνοντας ότι δίνεται τέλος σε μια εκκρεμότητα που αφορά περίπου 50.000 δανειολήπτες. Η προτεινόμενη ρύθμιση προβλέπει μετατροπή των οφειλών σε ευρώ με χαμηλό σταθερό επιτόκιο, «κούρεμα» από 15% έως 50% ανάλογα με την περιουσιακή κατάσταση, καθώς και δυνατότητα επιμήκυνσης της αποπληρωμής έως και πέντε έτη.
Με το στεγαστικό να αναδεικνύεται σε μία από τις βασικές προτεραιότητες του νέου Προϋπολογισμού, η κυβέρνηση ποντάρει σε ένα μίγμα κοινωνικής πολιτικής και επενδυτικών κινήτρων. Το ερώτημα που μένει να απαντηθεί είναι αν τα μέτρα αυτά θα καταφέρουν να περάσουν γρήγορα από τις εξαγγελίες στην πράξη και να φανούν ουσιαστικά στην καθημερινότητα των πολιτών.
