Οκτώ χρόνια μετά τις φονικές πυρκαγιές που σημάδεψαν την Αττική τον Ιούλιο του 2018, το κράτος επανέρχεται με μια ρύθμιση που επιχειρεί να δώσει ουσιαστική οικονομική ανάσα σε όσους εξακολουθούν να κουβαλούν τις συνέπειες εκείνων των ημερών. Με τροπολογία του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών θεσπίζεται απαλλαγή από τον Ενιαίο Φόρο Ιδιοκτησίας Ακινήτων (ΕΝΦΙΑ) για το φορολογικό έτος 2026, υπό συγκεκριμένες όμως προϋποθέσεις και με σαφώς οριοθετημένο πεδίο εφαρμογής.
Η παρέμβαση δεν αφορά το σύνολο των φορολογουμένων, ούτε συνιστά μια γενική ελάφρυνση. Πρόκειται για στοχευμένο μέτρο που απευθύνεται αποκλειστικά σε ιδιοκτήτες ακινήτων σε περιοχές της Περιφέρειας Αττικής που επλήγησαν από τις καταστροφικές πυρκαγιές της 23ης και 24ης Ιουλίου 2018. Στόχος της ρύθμισης είναι η ανακούφιση των πληγέντων, οι οποίοι, παρά το πέρασμα του χρόνου, εξακολουθούν σε πολλές περιπτώσεις να αντιμετωπίζουν οικονομικές και περιουσιακές εκκρεμότητες.
Σε θεσμικό επίπεδο, η απαλλαγή ενσωματώνεται στον Κώδικα Φορολογίας Περιουσίας και συγκεκριμένα στο άρθρο 10, το οποίο ρυθμίζει τις περιπτώσεις απαλλαγής από τον ΕΝΦΙΑ. Η επιλογή αυτή δεν είναι τυχαία, καθώς διασφαλίζει ότι η ρύθμιση αποκτά μόνιμη τυποποίηση στο φορολογικό πλαίσιο, έστω και αν αφορά συγκεκριμένο φορολογικό έτος.
Ωστόσο, η εφαρμογή της απαλλαγής δεν είναι αυτόματη. Η τροπολογία προβλέπει μια σειρά από αυστηρές προϋποθέσεις που πρέπει να συντρέχουν σωρευτικά. Πρώτα και κύρια, το ακίνητο πρέπει να βρίσκεται εντός περιοχής της Αττικής που έχει επισήμως χαρακτηριστεί ως πληγείσα από τις πυρκαγιές του 2018. Η γεωγραφική σύνδεση με τις συγκεκριμένες καταστροφές αποτελεί βασικό φίλτρο για την υπαγωγή στο μέτρο.
Δεύτερον, απαιτείται τεκμηρίωση της ζημιάς μέσω επίσημων εγγράφων τεχνικού ελέγχου. Οι ιδιοκτήτες οφείλουν να διαθέτουν έγγραφο που έχει εκδοθεί από τις αρμόδιες υπηρεσίες του Υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών έως και τις 31 Δεκεμβρίου 2020. Ως αποδεκτά δικαιολογητικά αναγνωρίζονται συγκεκριμένα έγγραφα, όπως το Δελτίο Επανελέγχου, η Έκθεση Αυτοψίας ή το Πρωτόκολλο Αυτοψίας Επικινδύνως Ετοιμόρροπου Κτηρίου. Με τον τρόπο αυτό, το κράτος επιχειρεί να συνδέσει την απαλλαγή όχι με γενικές δηλώσεις ζημίας, αλλά με επίσημα και ελεγχόμενα στοιχεία.
Ιδιαίτερη σημασία έχει και η τρίτη προϋπόθεση, που αφορά το ιδιοκτησιακό καθεστώς του ακινήτου. Κατά τον κρίσιμο χρόνο επιβολής του ΕΝΦΙΑ για το 2026, το εμπράγματο δικαίωμα επί του ακινήτου πρέπει να ανήκει στον ίδιο τον φορολογούμενο που ζητά την απαλλαγή. Με άλλα λόγια, ο δικαιούχος της ελάφρυνσης πρέπει να είναι και εκείνος στον οποίο καταλογίζεται ο φόρος. Η ρύθμιση καλύπτει όχι μόνο την πλήρη κυριότητα, αλλά και λοιπά εμπράγματα δικαιώματα, όπως η ψιλή κυριότητα ή η επικαρπία, αρκεί να συντρέχουν κατά τον χρόνο φορολόγησης.
Πέραν των γενικών αυτών κανόνων, η τροπολογία εισάγει και μια ειδική πρόβλεψη με έντονο κοινωνικό χαρακτήρα. Για τις περιπτώσεις θυμάτων που έχασαν τη ζωή τους εξαιτίας των πυρκαγιών, προβλέπεται πλήρης απαλλαγή από τον ΕΝΦΙΑ για το 2026 στο σύνολο της ακίνητης περιουσίας τους. Η απαλλαγή αυτή δεν περιορίζεται γεωγραφικά στα ακίνητα των πληγεισών περιοχών, αλλά επεκτείνεται σε όλα τα ακίνητα που ανήκαν στα θύματα, αναγνωρίζοντας έμπρακτα τη βαρύτητα της απώλειας.
Η φορολογική αυτή ελάφρυνση δεν έρχεται αποσπασματικά. Εντάσσεται σε ένα ευρύτερο πλαίσιο μεταβατικών ρυθμίσεων που αποσκοπούν στη στήριξη των πυρόπληκτων. Στο ίδιο πακέτο περιλαμβάνεται και η παράταση της αναστολής πλειστηριασμών και πράξεων αναγκαστικής εκτέλεσης έως τις 31 Δεκεμβρίου 2026 για όσους επλήγησαν από τις πυρκαγιές της συγκεκριμένης περιόδου. Πρόκειται για μέτρο που επιχειρεί να αποτρέψει την περαιτέρω οικονομική εξουθένωση πολιτών που βρέθηκαν αντιμέτωποι με απώλειες περιουσίας και εισοδήματος.
Συνολικά, η απαλλαγή από τον ΕΝΦΙΑ για το 2026 αποτελεί μια στοχευμένη, αλλά ουσιαστική παρέμβαση. Δεν αναιρεί τις φορολογικές υποχρεώσεις στο σύνολό τους, ούτε απευθύνεται αδιακρίτως. Αντίθετα, επιχειρεί να ισορροπήσει ανάμεσα στη δημοσιονομική πειθαρχία και την κοινωνική δικαιοσύνη, δίνοντας ένα σαφές μήνυμα ότι, έστω και με καθυστέρηση, το κράτος αναγνωρίζει τις μακροχρόνιες συνέπειες μιας από τις μεγαλύτερες τραγωδίες των τελευταίων δεκαετιών.
