Οι εξελίξεις στο μέτωπο των συντάξεων δημιουργούν ένα σκηνικό αισιοδοξίας που είχαν χρόνια να δουν οι απόμαχοι της εργασίας. Μετά από μια δεκαετία περικοπών, απωλειών και αβεβαιότητας, μια σειρά από παρεμβάσεις φέρνει νωρίτερα χρήματα στους λογαριασμούς, μόνιμες αυξήσεις, αλλά και άνοιγμα του δρόμου για γενναία αναδρομικά, μέσω δικαστικών αποφάσεων.
Η αρχή γίνεται με τις συντάξεις Ιανουαρίου, οι οποίες καταβάλλονται πρόωρα, πριν από τα Χριστούγεννα. Η απόφαση αυτή ελήφθη ώστε να ενισχυθούν τα νοικοκυριά των συνταξιούχων σε μια περίοδο αυξημένων αναγκών. Οι πληρωμές πραγματοποιούνται στις 19 και 22 Δεκεμβρίου, αρκετές ημέρες νωρίτερα από το συνηθισμένο χρονοδιάγραμμα, δίνοντας σημαντική ανάσα ρευστότητας.
Παράλληλα, οι συντάξεις Ιανουαρίου ενσωματώνουν νέα αύξηση 2,4%. Πρόκειται για συνέχεια των αυξήσεων που δίνονται τα τελευταία χρόνια, με το συνολικό όφελος να φτάνει σωρευτικά περίπου το 16% από το 2021 και μετά. Για χιλιάδες συνταξιούχους, αυτό μεταφράζεται σε πραγματική ενίσχυση του μηνιαίου εισοδήματος, μετά από μακρά περίοδο στασιμότητας.
Ιδιαίτερης σημασίας είναι και η παρέμβαση στο ζήτημα της προσωπικής διαφοράς. Από φέτος μειώνεται κατά 50%, ενώ από το επόμενο έτος καταργείται πλήρως. Με τον τρόπο αυτό, αίρεται μια από τις μεγαλύτερες στρεβλώσεις του ασφαλιστικού συστήματος, καθώς πλέον όλοι οι συνταξιούχοι, ακόμη και όσοι «κόβονταν» από τις αυξήσεις λόγω προσωπικής διαφοράς, θα δουν πραγματικό όφελος στο ποσό που λαμβάνουν. Πρόκειται για αλλαγή με μόνιμο χαρακτήρα, που κλείνει έναν κύκλο αδικιών της μνημονιακής περιόδου.
Στο ίδιο πακέτο μέτρων προστίθεται και η προοπτική φορολογικών ελαφρύνσεων, με χαμηλότερους συντελεστές να τίθενται σε ισχύ από την 1η Ιανουαρίου 2026, ενισχύοντας περαιτέρω το καθαρό εισόδημα των συνταξιούχων.
Ωστόσο, το μεγάλο ενδιαφέρον επικεντρώνεται στα αναδρομικά. Δικαστικές αποφάσεις ανοίγουν τον δρόμο για επιστροφές που σε ορισμένες περιπτώσεις φτάνουν ακόμη και τα 7.989 ευρώ. Τα ποσά αφορούν τις αντισυνταγματικές περικοπές που επιβλήθηκαν για το επίμαχο 11μηνο από τον Ιούνιο του 2015 έως τον Μάιο του 2016, τόσο στις επικουρικές συντάξεις όσο και στα καταργημένα Δώρα.
Πρόσφατη απόφαση του Διοικητικού Πρωτοδικείου Αθηνών δικαίωσε ομαδική αγωγή συνταξιούχων, υποχρεώνοντας ΕΦΚΑ και ΕΤΕΑΕΠ να επιστρέψουν τα ποσά των παράνομων μειώσεων, μαζί με τους νόμιμους τόκους. Τα επιδικασθέντα αναδρομικά κυμαίνονται από μερικές εκατοντάδες ευρώ έως σχεδόν 8.000 ευρώ, με μέσο όρο περίπου 3.500 ευρώ ανά δικαιούχο.
Σημαντικό στοιχείο είναι ότι οι τόκοι αυξάνουν αισθητά το τελικό ποσό. Υπολογίζονται από την ημερομηνία κατάθεσης της αγωγής και συνεχίζουν να «τρέχουν» μέχρι την εξόφληση. Σε πολλές περιπτώσεις, οι τόκοι αφορούν περίοδο έξι ή και επτά ετών, προσθέτοντας χιλιάδες ευρώ στο τελικό πληρωτέο ποσό, παρά τις νόμιμες κρατήσεις.
Ιδιαίτερη βαρύτητα έχει και το γεγονός ότι οι δικαστικές αποφάσεις καλύπτουν και κληρονόμους συνταξιούχων που έχουν αποβιώσει, χωρίς να απαιτείται νέα προσφυγή. Οι κληρονόμοι υποκαθιστούν τους αρχικούς δικαιούχους και λαμβάνουν τα ποσά που τους αναλογούν.
Καθοριστική εξέλιξη αποτελεί η στάση του ΕΦΚΑ, ο οποίος πλέον παραιτείται από την άσκηση εφέσεων και αποσύρει ακόμη και δικόγραφα που είχαν κατατεθεί. Αυτό πρακτικά σημαίνει ταχύτερη ολοκλήρωση των υποθέσεων και πληρωμές σε εξπρές χρόνο, καθώς καταργείται ένα ολόκληρο στάδιο δικαστικής καθυστέρησης.
Συνολικά, περίπου 400.000 συνταξιούχοι έχουν προσφύγει στη Δικαιοσύνη, ενώ άλλοι 800.000 με 900.000 δεν το έπραξαν, είτε λόγω απαγόρευσης είτε λόγω παραγραφής. Το κόστος για καθολική επιστροφή των αναδρομικών υπολογίζεται κοντά στα 1,8 δισ. ευρώ. Ως πιθανή λύση προβάλλει η αξιοποίηση των τόκων του ΑΚΑΓΕ, ενός «κουμπαρά» με αποθεματικά σχεδόν 20 δισ. ευρώ, χωρίς επιβάρυνση του κρατικού προϋπολογισμού.
Το μεγάλο ερώτημα παραμένει τι θα γίνει με όσους δεν είχαν τη δυνατότητα να προσφύγουν. Το θέμα πλέον δεν είναι μόνο νομικό, αλλά και ηθικό, καθώς πρόκειται για ίδιες περικοπές σε ίδιους συνταξιούχους. Οι επόμενες αποφάσεις της κυβέρνησης θα κρίνουν αν η αποκατάσταση θα είναι πλήρης ή μερική.
Σε κάθε περίπτωση, το τοπίο στις συντάξεις αλλάζει ριζικά, με περισσότερα χρήματα, λιγότερες αδικίες και εξελίξεις που κρατούν αμείωτο το ενδιαφέρον εκατοντάδων χιλιάδων δικαιούχων.
