Μια λιγότερο γνωστή αλλά εξαιρετικά κρίσιμη δυνατότητα ανοίγει για χιλιάδες μακροχρόνια ανέργους που βρίσκονται κοντά στη συνταξιοδότηση, αλλά δεν έχουν συμπληρώσει τον απαιτούμενο χρόνο ασφάλισης. Το ισχύον πλαίσιο δίνει τη δυνατότητα προαιρετικής συνέχισης της ασφάλισης έως και για πέντε έτη, χωρίς ηλικιακό περιορισμό, με την κάλυψη των εισφορών να γίνεται από δημόσιους πόρους.
Στόχος της ρύθμισης είναι να μην «χαθεί» το δικαίωμα σύνταξης για ασφαλισμένους που, παρά πολυετή εργασιακή διαδρομή, βρέθηκαν εκτός αγοράς εργασίας λίγο πριν τη θεμελίωση συνταξιοδοτικού δικαιώματος. Πρόκειται για μια δικλείδα ασφαλείας που αφορά όσους έχουν μείνει άνεργοι για μεγάλο χρονικό διάστημα και αδυνατούν να επανενταχθούν επαγγελματικά.
Ποιοι μπορούν να ενταχθούν στο μέτρο
Δικαιούχοι είναι οι ασφαλισμένοι στον ΕΦΚΑ (πρώην ΙΚΑ – ΕΤΑΜ), καθώς και όσοι υπάγονται σε ταμεία επικουρικής ασφάλισης μισθωτών. Δεν παίζει ρόλο πότε ξεκίνησε η ασφάλισή τους ούτε πότε διεκόπη η υποχρεωτική ασφάλιση, αρκεί να πληρούνται συγκεκριμένες προϋποθέσεις ανεργίας.
Βασικό κριτήριο είναι η συνεχής εγγραφή ως άνεργοι στη ΔΥΠΑ για τουλάχιστον 12 μήνες πριν από την υποβολή της αίτησης. Παράλληλα, οι ενδιαφερόμενοι πρέπει να εξακολουθούν να είναι άνεργοι κατά τον χρόνο υποβολής και να διαθέτουν ενεργή ψηφιακή κάρτα ανεργίας, η οποία ανανεώνεται σε μηνιαία βάση.
Το «κλειδί» των 1.500 ημερών ασφάλισης
Η ουσία του μέτρου βρίσκεται στον υπολειπόμενο χρόνο ασφάλισης. Για να μπορεί κάποιος να ενταχθεί, θα πρέπει να του λείπουν έως 1.500 ημέρες ασφάλισης – δηλαδή περίπου πέντε έτη – για να συμπληρώσει τις ελάχιστες προϋποθέσεις πλήρους σύνταξης. Ο ακριβής αριθμός των ημερομισθίων πιστοποιείται με επίσημη βεβαίωση από τους αρμόδιους ασφαλιστικούς φορείς.
Μόλις εγκριθεί η ένταξη στο πρόγραμμα, η ασφάλιση συνεχίζεται προαιρετικά μέχρι να συμπληρωθεί ο απαιτούμενος χρόνος. Το ιδιαίτερα σημαντικό στοιχείο είναι ότι το κόστος δεν επιβαρύνει τον άνεργο, αλλά καλύπτεται εξ ολοκλήρου από πόρους της ΔΥΠΑ.
Ποιος πληρώνει τις εισφορές και πώς
Η ΔΥΠΑ καταβάλλει κάθε μήνα τις εισφορές τόσο για την κύρια όσο και για την επικουρική ασφάλιση, στο ύψος που θα πλήρωνε ο ίδιος ο ασφαλισμένος αν εργαζόταν. Οι εισφορές αποδίδονται απευθείας στον ΕΦΚΑ και στα αντίστοιχα επικουρικά ταμεία μισθωτών.
Οι αποδοχές βάσει των οποίων υπολογίζονται οι εισφορές, η διαδικασία απόδοσής τους, καθώς και κάθε τεχνική λεπτομέρεια εφαρμογής του μέτρου, καθορίζονται με απόφαση του υπουργού Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης. Η ίδια υπουργική απόφαση ρυθμίζει και τα απαιτούμενα δικαιολογητικά.
Τι ισχύει για τα βαρέα και ανθυγιεινά
Ειδική πρόβλεψη υπάρχει και για ασφαλισμένους που προέρχονται από βαρέα και ανθυγιεινά επαγγέλματα. Αυτοί μπορούν κατ’ εξαίρεση να ενταχθούν στην προαιρετική συνέχιση της ασφάλισης με κάλυψη εισφορών από τη ΔΥΠΑ, εφόσον πληρούν τις γενικές προϋποθέσεις.
Ωστόσο, υπάρχει μια κρίσιμη λεπτομέρεια: ο χρόνος που διανύεται στο πλαίσιο της προαιρετικής ασφάλισης δεν αναγνωρίζεται ως χρόνος βαρέων και ανθυγιεινών. Με απλά λόγια, προσμετράται για τη σύνταξη, αλλά όχι με τα ευνοϊκά όρια των ΒΑΕ.
Πού και πώς υποβάλλεται η αίτηση
Οι ενδιαφερόμενοι υποβάλλουν αίτηση στα κατά τόπους υποκαταστήματα του ΕΦΚΑ, με βάση τον τόπο κατοικίας τους. Μαζί με την αίτηση απαιτούνται δικαιολογητικά που αποδεικνύουν την ηλικία, τη διάρκεια της ανεργίας και τον υπολειπόμενο χρόνο ασφάλισης.
Σημειώνεται ότι το ισχύον καθεστώς ηλικιακών ορίων (60 έτη για άνδρες και 55 για γυναίκες, με χαμηλότερα όρια στα ΒΑΕ) παραμένει σε παλαιότερα σχήματα προαιρετικής ασφάλισης. Ωστόσο, η νέα ρύθμιση έρχεται να λειτουργήσει πιο ευέλικτα, δίνοντας έμφαση στο πραγματικό πρόβλημα: την έλλειψη λίγων ενσήμων πριν από τη σύνταξη.
Μια δεύτερη ευκαιρία πριν την έξοδο
Για πολλούς μακροχρόνια ανέργους, το μέτρο αυτό λειτουργεί ως «τελευταίο σωσίβιο». Δίνει τη δυνατότητα να μη χαθούν δεκαετίες ασφαλιστικών εισφορών εξαιτίας μιας παρατεταμένης περιόδου ανεργίας και να διασφαλιστεί ένα αξιοπρεπές συνταξιοδοτικό δικαίωμα.
Σε μια αγορά εργασίας που συχνά κλείνει την πόρτα στους μεγαλύτερους σε ηλικία εργαζόμενους, η προαιρετική συνέχιση της ασφάλισης αποτελεί ίσως το πιο ουσιαστικό εργαλείο κοινωνικής προστασίας για όσους βρίσκονται ένα βήμα πριν τη σύνταξη.
