Με σαφή κοινωνικό προσανατολισμό αλλά και έντονο αναπτυξιακό χαρακτήρα, το ανανεωμένο πρόγραμμα «Απόλλων» περνά πλέον από τη θεωρία στην πράξη. Η πρόσφατη υπογραφή της Κοινής Υπουργικής Απόφασης σηματοδοτεί την επίσημη εκκίνηση ενός φιλόδοξου εγχειρήματος, το οποίο φιλοδοξεί να στηρίξει τα πιο ευάλωτα νοικοκυριά και, ταυτόχρονα, να επιταχύνει την πορεία της χώρας προς ένα καθαρότερο ενεργειακό μοντέλο.
Η επανεκκίνηση του προγράμματος δεν είναι απλώς μια διοικητική πράξη. Αποτελεί μια συντονισμένη πολιτική παρέμβαση, με στόχο να μετατραπεί η ενεργειακή μετάβαση σε απτό όφελος για την κοινωνία και όχι σε ένα αφηρημένο περιβαλλοντικό σύνθημα. Με τη σύμπραξη των υπουργείων Οικονομικών και Περιβάλλοντος – Ενέργειας, το «Απόλλων» επανασχεδιάζεται ώστε να απαντήσει σε δύο κρίσιμες προκλήσεις: το κόστος ηλεκτρικής ενέργειας και την ανάγκη για νέες πράσινες υποδομές.
Προτεραιότητα στα πιο ευάλωτα νοικοκυριά
Η πρώτη φάση εφαρμογής του προγράμματος στρέφεται ξεκάθαρα προς τους δικαιούχους του Κοινωνικού Οικιακού Τιμολογίου Α’. Πρόκειται για ομάδες πολιτών που έχουν δεχθεί δυσανάλογο βάρος από τις αυξήσεις στο ενεργειακό κόστος τα τελευταία χρόνια. Η φιλοσοφία του νέου «Απόλλων» είναι απλή αλλά ουσιαστική: η παραγωγή ενέργειας από Ανανεώσιμες Πηγές να μεταφραστεί σε χαμηλότερους λογαριασμούς ρεύματος για όσους το έχουν περισσότερο ανάγκη.
Σε αντίθεση με τον αρχικό σχεδιασμό, το ανασχεδιασμένο πρόγραμμα διευρύνει αισθητά τον αριθμό των ωφελούμενων. Χρηματοδοτείται μέσω του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, γεγονός που του προσδίδει αυξημένη οικονομική ισχύ και σταθερότητα, αλλά και αυστηρές υποχρεώσεις τήρησης χρονοδιαγραμμάτων.
Διεύρυνση προς το Δημόσιο και την Αυτοδιοίκηση
Παράλληλα με την πρώτη φάση, βρίσκεται ήδη σε προετοιμασία δεύτερη Κοινή Υπουργική Απόφαση, η οποία θα ανοίξει τον δρόμο για την ένταξη φορέων της Γενικής Κυβέρνησης. Δήμοι, περιφέρειες, οργανισμοί εγγείων βελτιώσεων και δημοτικές επιχειρήσεις ύδρευσης και αποχέτευσης αναμένεται να αποκτήσουν πρόσβαση στο πρόγραμμα, αξιοποιώντας πράσινη ενέργεια για τη μείωση των λειτουργικών τους δαπανών.
Η συγκεκριμένη επέκταση θεωρείται κομβική, καθώς μπορεί να δημιουργήσει πολλαπλασιαστικό όφελος: χαμηλότερα ενεργειακά κόστη για δημόσιες υπηρεσίες σημαίνουν περισσότερους διαθέσιμους πόρους για επενδύσεις και κοινωνικές παροχές σε τοπικό επίπεδο.
600 MW «πράσινης» ισχύος στο προσκήνιο
Στην καρδιά του «Απόλλων» βρίσκεται η προκήρυξη ειδικών μειοδοτικών διαγωνισμών για έργα Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας συνολικής ισχύος 600 MW. Το ενεργειακό αυτό χαρτοφυλάκιο κατανέμεται σε δύο βασικές κατηγορίες: 400 MW από αιολικά πάρκα και 200 MW από φωτοβολταϊκές μονάδες που θα συνοδεύονται υποχρεωτικά από συστήματα αποθήκευσης ενέργειας.
Η επιλογή αυτή δεν είναι τυχαία. Ο συνδυασμός παραγωγής και αποθήκευσης θεωρείται κρίσιμος για τη σταθερότητα του ηλεκτρικού συστήματος, ιδίως σε ένα περιβάλλον αυξανόμενης διείσδυσης των ΑΠΕ. Τη διεξαγωγή των διαγωνισμών θα αναλάβει η Ρυθμιστική Αρχή Αποβλήτων, Ενέργειας και Υδάτων, με σαφώς προσδιορισμένους κανόνες και χρονοδιάγραμμα.
Σφιχτά deadlines και αυστηροί κανόνες
Η Κοινή Υπουργική Απόφαση εισάγει αυστηρές προθεσμίες για την ολοκλήρωση των έργων, θέλοντας να αποφύγει τις χρόνιες καθυστερήσεις που συχνά χαρακτήριζαν παλαιότερα προγράμματα. Τα φωτοβολταϊκά με ενσωματωμένη αποθήκευση θα πρέπει να έχουν τεθεί σε λειτουργία έως το τέλος του 2027, ενώ για τα αιολικά πάρκα η καταληκτική ημερομηνία ορίζεται για τον Σεπτέμβριο του 2028.
Ταυτόχρονα, προβλέπεται ανώτατο όριο συγκέντρωσης ισχύος, καθώς κανένας επενδυτής δεν μπορεί να εξασφαλίσει πάνω από το 25% της δημοπρατούμενης ισχύος. Η ρύθμιση αυτή αποσκοπεί στη διασφάλιση υγιούς ανταγωνισμού και στη συμμετοχή περισσότερων παικτών στην αγορά.
Έργα ώριμα και έτοιμα για υλοποίηση
Βασική προϋπόθεση για τη συμμετοχή στους διαγωνισμούς είναι η ωριμότητα των έργων. Αυτό σημαίνει ότι οι υποψήφιοι επενδυτές θα πρέπει να διαθέτουν ήδη Οριστική Προσφορά Σύνδεσης. Επιπλέον, δίνεται η δυνατότητα ένταξης και σε φωτοβολταϊκά έργα που αρχικά δεν προβλέπουν αποθήκευση, υπό τον όρο ότι θα προχωρήσουν στις απαραίτητες τροποποιήσεις των αδειών τους.
Συνολικά, το νέο «Απόλλων» φιλοδοξεί να αποτελέσει ένα πρότυπο κοινωνικά δίκαιης ενεργειακής πολιτικής. Αν οι στόχοι του υλοποιηθούν στον προβλεπόμενο χρόνο, το πρόγραμμα μπορεί να λειτουργήσει ως γέφυρα ανάμεσα στην πράσινη μετάβαση και την καθημερινότητα χιλιάδων πολιτών, μετατρέποντας την καθαρή ενέργεια από θεωρία σε απτό οικονομικό όφελος.
