Το 2026 αναδεικνύεται σε κομβικό έτος για χιλιάδες ελεύθερους επαγγελματίες και αυτοαπασχολούμενους που αναζητούν διέξοδο προς τη σύνταξη, ακόμη και πριν από το γενικό όριο των 67 ετών. Το ισχύον θεσμικό πλαίσιο προβλέπει συγκεκριμένες προϋποθέσεις, εξαιρέσεις και μεταβατικά όρια ηλικίας, τα οποία —αν αξιοποιηθούν σωστά— μπορούν να οδηγήσουν σε αποχώρηση ακόμη και στα 62 ή και νωρίτερα για ορισμένες κατηγορίες.
Η «χρυσή» έξοδος στα 62 με 40 χρόνια ασφάλισης
Η βασική διαδρομή για πλήρη σύνταξη πριν τα 67 παραμένει η συμπλήρωση 40 ετών ασφάλισης. Όσοι ασφαλισμένοι σε ταμεία ελεύθερων επαγγελματιών (όπως ΟΑΕΕ ή πρώην ΕΤΑΑ) έχουν καταβάλει εισφορές για τέσσερις δεκαετίες, μπορούν να αποχωρήσουν στο 62ο έτος της ηλικίας τους μέσα στο 2026, ανεξαρτήτως φύλου.
Αντίθετα, όσοι δεν καταφέρνουν να φτάσουν τη 40ετία —για παράδειγμα έχουν 30 ή 35 έτη— οδηγούνται υποχρεωτικά στο γενικό όριο των 67 ετών, εκτός αν εμπίπτουν σε ειδικές μεταβατικές διατάξεις.
Διαδοχική ασφάλιση: το «κλειδί» για μειωμένη σύνταξη
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι περιπτώσεις διαδοχικής ασφάλισης, δηλαδή όσοι έχουν περάσει τόσο από ταμεία ελεύθερων επαγγελματιών όσο και από ταμεία μισθωτών. Σε αυτές τις περιπτώσεις ανοίγει παράθυρο εξόδου στα 62 με μειωμένη σύνταξη, υπό την προϋπόθεση ότι υπάρχει ενεργός ασφαλιστικός δεσμός σε οποιονδήποτε φορέα την τελευταία πενταετία.
Αν, για παράδειγμα, ο τελευταίος ασφαλιστικός φορέας είναι ο τομέας μισθωτών του ΕΦΚΑ (πρώην ΙΚΑ), τότε ο ασφαλισμένος μπορεί να θεμελιώσει δικαίωμα μειωμένης σύνταξης στα 62, αρκεί να διαθέτει τουλάχιστον 15 έτη συνολικής διαδοχικής ασφάλισης.
Ποιοι «κλειδώνουν» έξοδο το 2026
Οι βασικές κατηγορίες που μπορούν να καταθέσουν αίτηση συνταξιοδότησης το 2026 περιλαμβάνουν:
-
Ελεύθερους επαγγελματίες και αυτοαπασχολούμενους που είχαν συμπληρώσει 35 έτη ασφάλισης έως το 2012. Αυτοί μπορούν να αποχωρήσουν μόλις συμπληρώσουν το 62ο έτος, ακόμη και χωρίς 40ετία.
-
Ασφαλισμένους με 40 έτη συνολικά, ακόμη και αν αυτά προκύπτουν από συνδυασμό ελεύθερου επαγγέλματος και μισθωτής εργασίας (ΙΚΑ, Δημόσιο, ΔΕΚΟ, τράπεζες).
-
Γυναίκες ασφαλισμένες στο ΕΤΑΑ που συμπλήρωσαν 35ετία έως το 2012 και είχαν πιάσει κρίσιμα ηλικιακά όρια (58 ή 59 ετών) έως το 2021, εξασφαλίζοντας έξοδο μεταξύ 61,6 και 62 ετών.
-
Μητέρες παλαιές ασφαλισμένες στο Ταμείο Νομικών, με ανήλικο τέκνο και 21–22 έτη ασφάλισης έως το 2012, οι οποίες μπορούν —ανάλογα με το πότε έκλεισαν τα 50, 55 ή 58— να αποχωρήσουν ακόμη και πριν τα 62.
-
Γυναίκες με 25ετία ή 21,6 έτη σε επιμέρους τομείς του πρώην ΕΤΑΑ, οι οποίες θεμελιώνουν δικαίωμα είτε στα 62 με 40 έτη είτε σε ενδιάμεσο ηλικιακό όριο κάτω από τα 67.
Σύνταξη με χρέη: τι ισχύει και ποια είναι τα όρια
Η νομοθεσία προβλέπει ειδική διαδικασία και για ασφαλισμένους με οφειλές. Όσοι χρωστούν έως 10.000 ευρώ στον ΟΓΑ ή έως 30.000 ευρώ σε ΟΑΕΕ και ΕΤΑΑ, μπορούν να καταθέσουν αίτηση συνταξιοδότησης.
-
Αν ο συνολικός χρόνος ασφάλισης (μαζί με τα οφειλόμενα έτη) δεν φτάνει τα 40 έτη, η σύνταξη καταβάλλεται στα 67.
-
Αν με τον μη εξοφλημένο χρόνο συμπληρώνεται 40ετία, τότε η σύνταξη μπορεί να απονεμηθεί στα 62.
Η αποπληρωμή γίνεται μέσω παρακράτησης: αρχικά αφαιρείται έως και το 40% της σύνταξης, ενώ όταν το χρέος μειωθεί σε χαμηλότερα όρια, εξοφλείται σε 60 μηνιαίες δόσεις.
Απαραίτητη προϋπόθεση είναι η συναίνεση του ασφαλισμένου στην άρση του τραπεζικού απορρήτου, ώστε να αποδειχθεί αδυναμία άμεσης εξόφλησης.
Ποιοι δικαιούνται μειωμένη σύνταξη στα 62
Η μειωμένη σύνταξη στα 62 αφορά κυρίως ασφαλισμένους μετά το 1993. Ωστόσο, και παλαιοί ασφαλισμένοι πριν το 1993 που είχαν στο παρελθόν μισθωτή εργασία μπορούν να αξιοποιήσουν τη διαδοχική ασφάλιση. Αν και η αίτηση μπορεί αρχικά να απορριφθεί από τον φορέα ελευθέρων επαγγελματιών, τελικά εξετάζεται με βάση τις διατάξεις του ΙΚΑ και οδηγεί σε απονομή μειωμένης σύνταξης.
