Μια βαθιά τομή στον τρόπο που πληρώνονται τα ενοίκια στην Ελλάδα τίθεται σε εφαρμογή από την 1η Απριλίου 2026 και αλλάζει οριστικά όσα γνωρίζαμε μέχρι σήμερα. Οι συναλλαγές με μετρητά για μισθώματα περνούν στο παρελθόν και η πληρωμή μέσω τραπεζικού συστήματος καθίσταται υποχρεωτική για όλες τις μισθώσεις, είτε πρόκειται για κατοικίες είτε για επαγγελματικούς χώρους. Η αλλαγή αυτή δεν είναι τυπική· συνοδεύεται από ουσιαστικούς ελέγχους, αυτοματοποιημένες διασταυρώσεις και αυστηρές κυρώσεις για όσους δεν συμμορφωθούν.
Η φιλοσοφία του νέου πλαισίου βασίζεται στην πλήρη ιχνηλασιμότητα των πληρωμών. Με την αποκλειστική χρήση τραπεζικού λογαριασμού, η Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων αποκτά τη δυνατότητα να συγκρίνει σε πραγματικό χρόνο τα μισθώματα που δηλώνονται στις φορολογικές δηλώσεις με τις αντίστοιχες τραπεζικές κινήσεις. Με τον τρόπο αυτό περιορίζεται δραστικά το φαινόμενο των «μαύρων» ενοικίων και των άτυπων συμφωνιών που μέχρι σήμερα γίνονταν εκτός τραπεζικού συστήματος.
Η υποχρεωτική εφαρμογή του μέτρου είχε αρχικά προγραμματιστεί νωρίτερα, ωστόσο με διάταξη του Ν. 5264/2025 μετατέθηκε κατά τρεις μήνες, ώστε να δοθεί επαρκής χρόνος προσαρμογής. Η σχετική νομοθεσία δημοσιεύτηκε στο ΦΕΚ 239/Α/19-12-2025 και όρισε ως οριστική ημερομηνία έναρξης την 1η Απριλίου 2026. Η μετάθεση κρίθηκε αναγκαία, καθώς απαιτείται η ανάπτυξη ολοκληρωμένου συστήματος διασταύρωσης δεδομένων με τους παρόχους πληρωμών, αλλά και η έκδοση υπουργικής απόφασης που θα εξειδικεύει τις τεχνικές λεπτομέρειες και τυχόν εξαιρέσεις.
Στο νέο περιβάλλον, οι όροι των μισθωτηρίων συμβολαίων αλλάζουν ουσιαστικά. Η Πανελλήνια Ομοσπονδία Ιδιοκτητών Ακινήτων, η ΠΟΜΙΔΑ, έχει ήδη δώσει κατευθυντήριες οδηγίες στα μέλη της, επισημαίνοντας ότι ο τρόπος και ο χρόνος καταβολής του μισθώματος πρέπει να περιγράφονται με σαφήνεια. Η πληρωμή θα γίνεται αποκλειστικά με κατάθεση ή τραπεζική μεταφορά σε λογαριασμό του εκμισθωτή, εντός των πρώτων ημερών κάθε μισθωτικού μήνα, ενώ μοναδικό αποδεικτικό θα θεωρείται η τραπεζική απόδειξη. Τυχόν άρνηση ή καθυστέρηση πληρωμής μέσω τράπεζας εξομοιώνεται με μη καταβολή ενοικίου και μπορεί να οδηγήσει ακόμη και σε διαδικασία απόδοσης του μισθίου.
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στον τραπεζικό λογαριασμό που θα δηλώνεται. Ο λογαριασμός πρέπει να ανήκει στον ίδιο τον ιδιοκτήτη και να έχει καταχωριστεί στην ΑΑΔΕ μέσω ειδικής ηλεκτρονικής εφαρμογής που θα ενεργοποιηθεί το επόμενο διάστημα. Η πληρωμή σε λογαριασμό τρίτου προσώπου –είτε πρόκειται για συγγενή, πληρεξούσιο, δικηγόρο ή εταιρεία διαχείρισης– δεν θα αναγνωρίζεται, καθώς δεν επιτρέπει την ασφαλή ταυτοποίηση του πραγματικού δικαιούχου. Στις περιπτώσεις κοινών λογαριασμών, συνιστάται το όνομα του εκμισθωτή να εμφανίζεται πρώτο, ώστε να αποφεύγονται προβλήματα στις διασταυρώσεις.
Αντίστοιχα, στις μισθώσεις με περισσότερους ιδιοκτήτες, το σύστημα θα απαιτεί τη δήλωση ξεχωριστού IBAN για κάθε συνεκμισθωτή. Το μίσθωμα θα κατανέμεται και θα πιστώνεται αναλογικά, ενισχύοντας τη διαφάνεια αλλά και την ακρίβεια στη φορολόγηση.
Η μη συμμόρφωση, ωστόσο, δεν θα είναι χωρίς συνέπειες. Για τους ιδιοκτήτες, η λήψη ενοικίων με μετρητά συνεπάγεται την απώλεια της αυτόματης έκπτωσης 5% στο ακαθάριστο εισόδημα από μισθώματα. Πρόκειται για μια έκπτωση που μέχρι σήμερα χορηγείται χωρίς δικαιολογητικά και λειτουργεί ως σημαντικό φορολογικό κίνητρο. Για τους ενοικιαστές, οι κυρώσεις είναι ακόμη πιο αισθητές: η ηλεκτρονική πληρωμή καθίσταται προϋπόθεση για κάθε στεγαστική ενίσχυση. Όσοι συνεχίσουν να πληρώνουν «στο χέρι» θα αποκλείονται τόσο από το στεγαστικό επίδομα όσο και από το νέο ετήσιο βοήθημα, ύψους έως 800 ευρώ, που αντιστοιχεί ουσιαστικά σε ένα ενοίκιο.
Η ΠΟΜΙΔΑ, με επανειλημμένες παρεμβάσεις προς το Υπουργείο Οικονομικών και την ΑΑΔΕ, είχε επισημάνει έγκαιρα τον επείγοντα χαρακτήρα του ζητήματος και τα πρακτικά προβλήματα εφαρμογής. Η τρίμηνη αναβολή θεωρείται αποτέλεσμα αυτών των παρεμβάσεων, με στόχο να αποφευχθεί η άσκοπη ταλαιπωρία ιδιοκτητών και ενοικιαστών που καλούνται να προσαρμόσουν τους λογαριασμούς και τα μισθωτήριά τους.
Το βέβαιο είναι ότι από την άνοιξη του 2026 το τοπίο στις μισθώσεις αλλάζει ριζικά. Η εποχή των μετρητών τελειώνει και η διαφάνεια γίνεται κανόνας. Για όσους κινηθούν έγκαιρα, η μετάβαση θα είναι ομαλή. Για όσους επιμείνουν στις παλιές πρακτικές, το κόστος θα είναι πλέον ξεκάθαρο και άμεσο.
