Χιλιάδες ιδιοκτήτες ακινήτων σε όλη τη χώρα βρίσκονταν μέχρι πρόσφατα εγκλωβισμένοι σε έναν ιδιοκτησιακό λαβύρινθο: εκτάσεις που στους δασικούς χάρτες εμφανίζονται ως δασικές, με αποτέλεσμα να απειλούνται να περάσουν στο Δημόσιο μέσω του Κτηματολογίου, παρά το γεγονός ότι στην πράξη δεν έχουν καμία σχέση με δάσος. Οι τελευταίες κυβερνητικές παρεμβάσεις επιχειρούν να βάλουν τέλος σε αυτή την εκκρεμότητα, ενεργοποιώντας μια εξωδικαστική διαδικασία διόρθωσης για συγκεκριμένες κατηγορίες περιπτώσεων.
Η νέα αυτή «διοικητική διαδρομή» δεν αποτελεί καθολική λύση για όλους. Απευθύνεται σε ιδιοκτήτες που διαθέτουν σαφή και τεκμηριωμένα στοιχεία, τα οποία επιτρέπουν στη Διοίκηση να διορθώσει τις εγγραφές χωρίς προσφυγή στη Δικαιοσύνη. Με απλά λόγια, όποιος έχει στα χέρια του ισχυρά διοικητικά χαρτιά, μπορεί πλέον να ξεμπλοκάρει το ακίνητό του με ταχύτερες διαδικασίες.
Πρώτο βήμα: Έλεγχος αν η υπόθεση «χωρά» εξωδικαστικά
Η αφετηρία για κάθε ιδιοκτήτη είναι να διαπιστώσει αν το ακίνητό του εντάσσεται στις περιπτώσεις που καλύπτονται από τις νέες ρυθμίσεις. Κομβικό ρόλο παίζει η ύπαρξη τελεσίδικης απόφασης της Επιτροπής Εξέτασης Αντιρρήσεων, η οποία έχει κάνει δεκτή την ένσταση κατά του δασικού χαρακτηρισμού. Εφόσον έχει παρέλθει το απαιτούμενο χρονικό διάστημα ή έχει εγκριθεί η αναμόρφωση του κυρωμένου δασικού χάρτη, η εξωδικαστική οδός είναι ανοιχτή.
Παράλληλα, δυνατότητα διοικητικής διόρθωσης υπάρχει και για ακίνητα που βρίσκονται εντός σχεδίου πόλης, εντός ορίων οικισμών ή σε περιοχές που εξαιρέθηκαν από την ανάρτηση των δασικών χαρτών. Σε αυτές τις ζώνες, ο δασικός χαρακτηρισμός θεωρείται ασύμβατος με το ισχύον πολεοδομικό και χωροταξικό πλαίσιο.
Δεύτερο βήμα: Συγκέντρωση των αποδεικτικών στοιχείων
Αφού επιβεβαιωθεί ότι η υπόθεση πληροί τις προϋποθέσεις, ακολουθεί η συγκρότηση του φακέλου. Η απόφαση αποδοχής της αντίρρησης αποτελεί το βασικό «κλειδί» της διαδικασίας, καθώς λειτουργεί ως το έγγραφο που νομιμοποιεί την αίτηση διόρθωσης.
Ανάλογα με την περίπτωση, απαιτούνται επίσης έγγραφα που αποδεικνύουν τη χωροθέτηση του ακινήτου εντός σχεδίου ή οικισμού, ή την εξαίρεσή του από τον δασικό χάρτη. Όσο πιο καθαρή είναι η διοικητική εικόνα, τόσο πιο γρήγορα μπορεί να κινηθεί η διαδικασία.
Τρίτο βήμα: Δήλωση στο Κτηματολόγιο και αίτηση διόρθωσης μαζί
Η ουσιαστική καινοτομία των νέων ρυθμίσεων αφορά ακίνητα που έχουν καταχωρηθεί στο Κτηματολόγιο ως «αγνώστου ιδιοκτήτη», με εμφανιζόμενο δικαιούχο το Δημόσιο, αποκλειστικά λόγω του δασικού χαρακτηρισμού. Σε αυτές τις περιπτώσεις, η δήλωση του ιδιώτη αποκτά διπλή λειτουργία.
Δεν πρόκειται απλώς για γνωστοποίηση δικαιώματος, αλλά ταυτόχρονα για αίτηση διόρθωσης προδήλου σφάλματος. Ο ίδιος φάκελος ενεργοποιεί και τις δύο διαδικασίες, εξαλείφοντας την ανάγκη δικαστικής προσφυγής, που μέχρι σήμερα θεωρούνταν μονόδρομος.
Τέταρτο βήμα: Έλεγχος από το Κτηματολογικό Γραφείο
Ο φάκελος εξετάζεται από το αρμόδιο Κτηματολογικό Γραφείο, το οποίο αξιολογεί αν τα προσκομιζόμενα στοιχεία αρκούν για να χαρακτηριστεί η εγγραφή ως πρόδηλα εσφαλμένη. Το κρίσιμο σημείο είναι να αποδειχθεί ότι το Δημόσιο εμφανίζεται ως δικαιούχος όχι λόγω πραγματικού ιδιοκτησιακού δικαιώματος, αλλά εξαιτίας λανθασμένου δασικού χαρακτηρισμού.
Εφόσον η τεκμηρίωση κριθεί επαρκής, προχωρά η διόρθωση της εγγραφής και η αποκατάσταση του ιδιώτη ως νόμιμου δικαιούχου.
Πέμπτο βήμα: Επανεκκίνηση των πράξεων στο ακίνητο
Μετά τη διόρθωση, το ακίνητο παύει να είναι «δεσμευμένο». Ανοίγει ξανά ο δρόμος για μεταβιβάσεις, αξιοποίηση, οικοδομικές ή άλλες διοικητικές πράξεις που μέχρι σήμερα ήταν αδύνατες λόγω του θολού ιδιοκτησιακού καθεστώτος.
Ιδιαίτερη σημασία έχει το γεγονός ότι ήδη διευκολύνονται οι μεταβιβάσεις για ακίνητα εντός σχεδίου ή οικισμών, αλλά και για αγροτεμάχια εκτός σχεδίου που στους δασικούς χάρτες χαρακτηρίζονται ως «άλλης μορφής έκταση» τόσο στον χάρτη του 1945 όσο και στους σύγχρονους ορθοφωτοχάρτες.
Έκτο βήμα: Τι ισχύει για όσους μένουν εκτός εξωδικαστικής λύσης
Όσοι δεν εντάσσονται στις «γρήγορες» κατηγορίες καλούνται να ακολουθήσουν τις υφιστάμενες διαδικασίες. Για εκτός σχεδίου ακίνητα με εκκρεμείς αντιρρήσεις, η μεταβίβαση καθίσταται εφικτή μόνο μετά την εξέταση από τις αρμόδιες τριμελείς Επιτροπές και την έκδοση θετικής απόφασης που δημοσιεύεται στη Διαύγεια.
Αντίθετα, όσοι υπέβαλαν αντίρρηση αλλά η έκταση κρίθηκε τελικά δασική ή χορτολιβαδική, δεν έχουν δικαίωμα νέας ένστασης. Η μοναδική διοικητική διέξοδος που απομένει είναι το αίτημα διόρθωσης προδήλου σφάλματος, υπό την προϋπόθεση ότι υπάρχουν ισχυρά αποδεικτικά στοιχεία για λάθος αποτύπωση στον χάρτη.
