Μια αθόρυβη αλλά βαθιά αλλαγή συντελείται στον τρόπο που πληρώνουν οι Έλληνες καταναλωτές, και το όνομά της είναι IRIS. Το σύστημα άμεσων πληρωμών μπαίνει πλέον δυναμικά και στα φυσικά καταστήματα, σηματοδοτώντας ένα νέο κεφάλαιο στις καθημερινές συναλλαγές και αμφισβητώντας ευθέως την κυριαρχία της κάρτας.
Τα πρώτα στοιχεία δείχνουν ότι η μετάβαση δεν είναι θεωρητική. Μέσα σε μόλις δύο εβδομάδες από την έναρξη της υποχρεωτικής αποδοχής του IRIS Commerce από τους επαγγελματίες, πραγματοποιήθηκαν περίπου 100.000 συναλλαγές συνολικής αξίας 1,5 εκατ. ευρώ. Πρόκειται για έναν ρυθμό που αποτυπώνει ξεκάθαρα ότι η αγορά ανταποκρίνεται – και μάλιστα ταχύτερα από ό,τι πολλοί ανέμεναν.
Καθοριστικό ρόλο σε αυτή την εξέλιξη παίζει το φιλόδοξο εθνικό έργο «IRIS Παντού», που παρουσίασε πρόσφατα η ΔΙΑΣ. Η πρωτοβουλία αυτή στοχεύει σε κάτι που μέχρι πρόσφατα έμοιαζε δύσκολο: να καταστήσει τις άμεσες πληρωμές από λογαριασμό σε λογαριασμό διαθέσιμες σε κάθε σημείο πώλησης, είτε πρόκειται για φυσικό κατάστημα είτε για ηλεκτρονικό περιβάλλον.
Με την υλοποίηση του σχεδίου, η Ελλάδα αποκτά ένα από τα πιο ολοκληρωμένα δίκτυα άμεσων πληρωμών στην Ευρώπη, και μάλιστα σε εξαιρετικά σύντομο χρονικό διάστημα. Δεν είναι υπερβολή να πει κανείς ότι η χώρα τοποθετείται στην πρωτοπορία των εξελίξεων, την ώρα που άλλες αγορές ακόμη αναζητούν το κατάλληλο μοντέλο.
Ωστόσο, όπως επισημάνθηκε κατά την παρουσίαση του έργου, η τεχνολογία από μόνη της δεν αρκεί. Η διευθύνουσα σύμβουλος της ΔΙΑΣ, Σταυρούλα Καμπουρίδου, έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στη σημασία της ενημέρωσης και της εμπιστοσύνης. Για να ενσωματωθεί μια εθνική υποδομή πληρωμών στην καθημερινότητα πολιτών και επιχειρήσεων, απαιτείται ξεκάθαρη επικοινωνία και ενεργή συμμετοχή των Μέσων Μαζικής Ενημέρωσης, τα οποία λειτουργούν ως καταλύτης αλλαγής συμπεριφοράς.
Το μεγάλο στοίχημα, όπως ξεκαθαρίζεται, δεν είναι πλέον η τεχνική υλοποίηση αλλά η αλλαγή συνήθειας. Η ΔΙΑΣ θέλει οι πληρωμές με IRIS στα καταστήματα να γίνουν «αυτονόητες» για τον καταναλωτή, όπως ακριβώς συνέβη τα προηγούμενα χρόνια με τις συναλλαγές μεταξύ ιδιωτών μέσω IRIS P2P. Να μην αποτελούν εναλλακτική λύση, αλλά πρώτη επιλογή.
Για να επιτευχθεί αυτό, έχει σχεδιαστεί ένα συγκεκριμένο πλάνο τριών διακριτών φάσεων. Στην πρώτη, οι τραπεζικές εφαρμογές προσαρμόζονται ώστε η πληρωμή με IRIS μέσω QR code να βρίσκεται στην αρχική οθόνη των mobile apps. Με άλλα λόγια, ο χρήστης δεν θα χρειάζεται να «ψάχνει» τη λειτουργία. Ήδη δύο μεγάλες τράπεζες έχουν υλοποιήσει αυτή την αλλαγή, ενώ ο στόχος είναι όλες να έχουν ολοκληρώσει την ενσωμάτωση έως το πρώτο εξάμηνο του 2026.
Η δεύτερη φάση αγγίζει ένα σημείο ιδιαίτερα ευαίσθητο για τους καταναλωτές: την επιβράβευση. Το IRIS βρίσκεται σε συζητήσεις για να ενταχθεί στα γνωστά προγράμματα loyalty των τραπεζών, όπως το €πιστροφή της Eurobank, το Yellow της Τράπεζας Πειραιώς, το Bonus της Alpha Bank και το Go for More της Εθνικής Τράπεζας. Μέχρι σήμερα, οι πόντοι και τα προνόμια συνδέονται σχεδόν αποκλειστικά με πληρωμές μέσω κάρτας. Η ένταξη του IRIS σε αυτά τα προγράμματα αναμένεται να αλλάξει ριζικά την εικόνα.
Το τρίτο βήμα είναι και το πιο «πιασάρικο»: η καθιέρωση μηνιαίας κλήρωσης για τους χρήστες του IRIS. Σύμφωνα με το σχέδιο που εξετάζεται, κάθε μήνα ένας καταναλωτής που χρησιμοποιεί το σύστημα για τις πληρωμές του θα κερδίζει 1.000 ευρώ. Το ποσό θα κατατίθεται απευθείας στον τραπεζικό του λογαριασμό μέσω IRIS, ενισχύοντας περαιτέρω την εικόνα της ταχύτητας και της απλότητας.
Συνδυάζοντας ευκολία, ασφάλεια και απτά οικονομικά κίνητρα, το IRIS φιλοδοξεί να εξελιχθεί σε βασικό πυλώνα των συναλλαγών στη χώρα. Αν το σχέδιο πετύχει, οι πληρωμές στα καταστήματα δεν θα είναι ποτέ ξανά ίδιες – και η κάρτα ίσως χρειαστεί να παραχωρήσει μέρος της πρωτοκαθεδρίας της.
