Ριζικές ανατροπές στο πρόγραμμα «Βοήθεια στο Σπίτι» φέρνει νομοσχέδιο του Υπουργείου Εσωτερικών που κατατέθηκε στη Βουλή, προκαλώντας έντονο ενδιαφέρον σε εργαζόμενους, δήμους και ωφελούμενους πολίτες. Πρόκειται για παρεμβάσεις που αλλάζουν τη φιλοσοφία λειτουργίας ενός από τα πιο κρίσιμα κοινωνικά προγράμματα της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, επιχειρώντας να μετατρέψουν μια μακροχρόνια «προσωρινή» κατάσταση σε μόνιμο και θεσμοθετημένο μηχανισμό κοινωνικής φροντίδας.
Για περισσότερα από δέκα χρόνια, το «Βοήθεια στο Σπίτι» λειτούργησε στηριζόμενο κυρίως σε συμβάσεις ορισμένου χρόνου, παρατάσεις και ειδικές ρυθμίσεις. Η νέα νομοθετική πρωτοβουλία επιχειρεί να βάλει τέλος σε αυτή την αβεβαιότητα, εισάγοντας μόνιμες οργανικές θέσεις στους δήμους και θεσπίζοντας ειδική διαδικασία προσλήψεων που ευνοεί ξεκάθαρα όσους ήδη υπηρετούν στο πρόγραμμα.
Η βασική αλλαγή αφορά την πλήρη ένταξη του προγράμματος στις οργανικές δομές των Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης α’ βαθμού. Οι δήμοι που παρείχαν τις υπηρεσίες, είτε άμεσα είτε μέσω νομικών προσώπων, αποκτούν πλέον τη δυνατότητα να συστήσουν μόνιμες θέσεις προσωπικού, ίσες σε αριθμό και ειδικότητα με το ανθρώπινο δυναμικό που απασχολούσαν κατά την έναρξη ισχύος του νόμου. Με αυτόν τον τρόπο, το πρόγραμμα παύει να θεωρείται «έκτακτο» και αποκτά μόνιμη υπόσταση.
Η διαδικασία τροποποίησης των Οργανισμών Εσωτερικής Υπηρεσίας των δήμων προβλέπεται απλοποιημένη και ταχεία. Δεν απαιτείται γνωμοδότηση Υπηρεσιακού Συμβουλίου, ενώ η έγκριση των αλλαγών γίνεται απευθείας από τον Συντονιστή της οικείας Αποκεντρωμένης Διοίκησης, εντός αυστηρού χρονικού ορίου. Ο στόχος είναι να μην υπάρξουν καθυστερήσεις που θα έθεταν σε κίνδυνο τη συνέχεια των παρεχόμενων υπηρεσιών.
Ιδιαίτερη σημασία έχει η πρόβλεψη για τους μικρούς νησιωτικούς δήμους. Σε αυτές τις περιπτώσεις, δίνεται η δυνατότητα σύστασης περισσότερων οργανικών θέσεων από όσες αντιστοιχούν στο υφιστάμενο προσωπικό, με βάση τις αρχικές συμβάσεις που είχαν συναφθεί τα προηγούμενα έτη. Η ρύθμιση αυτή επιχειρεί να αντιμετωπίσει χρόνιες ελλείψεις και γεωγραφικές ιδιαιτερότητες που δυσκολεύουν τη στελέχωση των κοινωνικών υπηρεσιών.
Παράλληλα, προβλέπεται η δημιουργία επιπλέον οργανικών θέσεων σε ποσοστό 7% επί του συνόλου, οι οποίες καλύπτονται από ειδικές κοινωνικές κατηγορίες. Η πρόβλεψη αυτή ενισχύει τον κοινωνικό χαρακτήρα του προγράμματος, διασφαλίζοντας ότι ευάλωτες ομάδες έχουν πρόσβαση στην απασχόληση.
Αμέσως μετά τη σύσταση των θέσεων, οι δήμοι υποχρεούνται να προχωρήσουν σε προσλήψεις τακτικού προσωπικού μέσα σε εξαιρετικά σύντομο χρονικό διάστημα. Οι προσλήψεις αυτές γίνονται με ειδική διαδικασία, εκτός των συνήθων περιορισμών που ισχύουν για τις προσλήψεις στο Δημόσιο. Στην πράξη, πρόκειται για μια διαδικασία «κομμένη και ραμμένη» στα μέτρα του προσωπικού που ήδη εργάζεται στο πρόγραμμα.
Το στοιχείο-κλειδί είναι η μοριοδότηση της εμπειρίας. Η προϋπηρεσία στο αντικείμενο της κατ’ οίκον φροντίδας βαθμολογείται με 17 μόρια ανά μήνα, για συνολική εμπειρία έως 84 μήνες. Αυτό σημαίνει ότι οι εργαζόμενοι που υπηρέτησαν συνεχόμενα στο «Βοήθεια στο Σπίτι» αποκτούν συντριπτικό πλεονέκτημα έναντι κάθε άλλου υποψηφίου, ανεξαρτήτως εντοπιότητας ή πρόσθετων προσόντων.
Σημαντικό είναι επίσης ότι καταργούνται πρόσθετες απαιτήσεις διορισμού, ενώ η εντοπιότητα δεν υπερισχύει της ειδικής εμπειρίας. Η επιλογή αυτή δείχνει ξεκάθαρα την πρόθεση του νομοθέτη να διατηρήσει το υπάρχον ανθρώπινο δυναμικό και να αξιοποιήσει τη συσσωρευμένη εμπειρία του.
Ωστόσο, ο μόνιμος διορισμός συνοδεύεται από αυστηρές δεσμεύσεις. Οι νεοδιοριζόμενοι υποχρεούνται να παραμείνουν στη θέση τους για τουλάχιστον δέκα χρόνια. Κατά το διάστημα αυτό, δεν επιτρέπονται μετακινήσεις, αποσπάσεις ή μετατάξεις, ενώ τα καθήκοντά τους συνδέονται άμεσα με την παροχή υπηρεσιών του προγράμματος.
Παρά τη γενική απαγόρευση, προβλέπονται συγκεκριμένες εξαιρέσεις. Επιτρέπεται η αμοιβαία μετάταξη μεταξύ υπαλλήλων ίδιας ειδικότητας, καθώς και η μετάταξη σε άλλον δήμο που παρέχει το πρόγραμμα, υπό την προϋπόθεση ότι δεν αποδυναμώνεται η υπηρεσία του δήμου προέλευσης. Επιπλέον, δίνεται η δυνατότητα μετάταξης σε ανώτερη κατηγορία, εφόσον αυτό εξυπηρετεί λειτουργικές ανάγκες.
Ιδιαίτερη μέριμνα λαμβάνεται για περιπτώσεις συνυπηρέτησης. Επιτρέπεται η απόσπαση πριν από τη συμπλήρωση της δεκαετίας για λόγους οικογενειακούς, όπως σύζυγοι ενστόλων, εργαζόμενοι στον ιδιωτικό τομέα, τρίτεκνοι και πολύτεκνοι. Αν δεν υπάρχει δήμος με «Βοήθεια στο Σπίτι» στην περιοχή, η απόσπαση μπορεί να γίνει σε όμορο δήμο.
Μέχρι να ολοκληρωθεί η διαδικασία προσλήψεων, το πρόγραμμα συνεχίζει να λειτουργεί με το υφιστάμενο προσωπικό ορισμένου χρόνου. Με τη δημοσίευση των οριστικών πινάκων διοριστέων, οι συμβάσεις αυτές λύονται αυτοδικαίως, χωρίς οικονομική επιβάρυνση για τους δήμους.
Οι εργαζόμενοι με συμβάσεις αορίστου χρόνου που ήδη απασχολούνται στο πρόγραμμα εντάσσονται σε προσωποπαγείς θέσεις, με πλήρη αναγνώριση της προϋπηρεσίας τους. Παράλληλα, η μισθολογική δαπάνη καλύπτεται πλέον από ειδική κρατική πίστωση, διασφαλίζοντας σταθερή χρηματοδότηση.
Τέλος, προβλέπεται η κατάρτιση ενιαίου Πρότυπου Κανονισμού λειτουργίας, που θα καθορίζει κριτήρια ωφελούμενων, είδος υπηρεσιών, καθήκοντα προσωπικού και διαδικασίες. Με τον τρόπο αυτό, το «Βοήθεια στο Σπίτι» περνά σε μια νέα εποχή θεσμικής σταθερότητας και οργανωμένης κοινωνικής φροντίδας.
