Μια σημαντική προθεσμία πλησιάζει για χιλιάδες έγγαμους φορολογούμενους, οι οποίοι καλούνται να αποφασίσουν αν θα συνεχίσουν να υποβάλλουν κοινή φορολογική δήλωση ή αν θα επιλέξουν – για ακόμη μία χρονιά – το λεγόμενο «φορολογικό διαζύγιο». Η καταληκτική ημερομηνία είναι η 2α Μαρτίου 2026 και αφορά τις δηλώσεις που θα υποβληθούν για τα εισοδήματα του 2025.
Η σχετική ηλεκτρονική εφαρμογή της ΑΑΔΕ έχει ήδη ανοίξει και δίνει τη δυνατότητα στους συζύγους να δηλώσουν εγκαίρως την πρόθεσή τους να φορολογηθούν χωριστά. Αρκεί η επιλογή να γίνει από τον έναν εκ των δύο, καθώς η απόφαση δεσμεύει αυτομάτως και τον άλλο σύζυγο.
Ποιοι πρέπει να μπουν στην πλατφόρμα – και ποιοι όχι
Όσοι υπέβαλαν κοινή δήλωση πέρυσι και επιθυμούν από φέτος να αλλάξουν καθεστώς, είναι υποχρεωμένοι να προχωρήσουν σε ηλεκτρονική γνωστοποίηση μέχρι τη συγκεκριμένη ημερομηνία. Αντίθετα, για τα ζευγάρια που έχουν ήδη επιλέξει τη χωριστή δήλωση τα προηγούμενα χρόνια και δεν θέλουν να αλλάξουν κάτι, δεν απαιτείται καμία ενέργεια.
Προσοχή όμως: αν κάποιος από αυτούς θελήσει να επιστρέψει στο καθεστώς της κοινής δήλωσης, τότε η ανάκληση της επιλογής πρέπει επίσης να γίνει μέχρι τις 2 Μαρτίου. Σε περίπτωση που μελλοντικά αποφασίσει εκ νέου να υποβάλει χωριστή δήλωση, η διαδικασία θα πρέπει να επαναληφθεί από την αρχή.
Τι σημαίνει πρακτικά η χωριστή δήλωση
Η επιλογή χωριστής φορολογικής δήλωσης δεν είναι απλώς τυπική. Συνεπάγεται ουσιαστικές αλλαγές στον τρόπο υπολογισμού φόρου και τεκμηρίων. Πρώτα και κύρια, παύει να υφίσταται η έννοια του «οικογενειακού εισοδήματος». Κάθε σύζυγος αντιμετωπίζεται φορολογικά ως αυτοτελής μονάδα.
Αυτό σημαίνει ότι τα τεκμήρια διαβίωσης – όπως κατοικίες, αυτοκίνητα και λοιπά περιουσιακά στοιχεία – βαραίνουν αποκλειστικά εκείνον στο όνομα του οποίου εμφανίζονται. Δεν μπορεί πλέον ο ένας σύζυγος να καλύψει τεκμήρια του άλλου, ούτε να επικαλεστεί ανάλωση κεφαλαίου που προέρχεται από τα εισοδήματα του έτερου.
Οι αποδείξεις και ο κίνδυνος πρόσθετου φόρου
Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται και στο θέμα των ηλεκτρονικών αποδείξεων. Στις χωριστές δηλώσεις δεν προβλέπεται μεταφορά ή συμψηφισμός αποδείξεων μεταξύ των συζύγων. Όποιος δεν καταφέρει να συγκεντρώσει δαπάνες ίσες με το 30% του ατομικού του εισοδήματος, θα βρεθεί αντιμέτωπος με επιπλέον φόρο 22% επί της διαφοράς.
Τι ισχύει για επιδόματα, χρέη και φορολογική ενημερότητα
Σε αντίθεση με ό,τι πιστεύουν πολλοί, η επιλογή χωριστής δήλωσης δεν επηρεάζει τη χορήγηση κοινωνικών ή προνοιακών επιδομάτων. Τα σχετικά κριτήρια εξετάζονται ανεξάρτητα από το αν οι σύζυγοι φορολογούνται μαζί ή χωριστά.
Επίσης, οι οφειλές του ενός συζύγου προς το Δημόσιο δεν εμποδίζουν την έκδοση φορολογικής ενημερότητας για τον άλλο, όπως ακριβώς ισχύει και στο καθεστώς της κοινής δήλωσης.
Κατοικία και τέκνα: τι δηλώνει ο καθένας
Στη χωριστή δήλωση, κάθε σύζυγος αναγράφει το πραγματικό ποσοστό συμμετοχής του στην κύρια κατοικία: είτε πρόκειται για ιδιοκτησία, είτε για μίσθωση, είτε για δωρεάν παραχώρηση. Αν ένας από τους δύο δεν έχει κανένα δικαίωμα χρήσης ή ιδιοκτησίας, δηλώνει απλώς ότι συνοικεί με τον/τη σύζυγο.
Όσον αφορά τα παιδιά, τα τέκνα από κοινό γάμο – καθώς και τα αναγνωρισμένα – εμφανίζονται ως εξαρτώμενα μέλη και στις δύο δηλώσεις. Ωστόσο, το εισόδημα ανήλικου τέκνου που δεν φορολογείται στο όνομά του, προστίθεται αποκλειστικά στο εισόδημα του γονέα με το υψηλότερο φορολογητέο ποσό.
Ποιοι εξαιρούνται από τη διαδικασία
Δεν απαιτείται χωριστή δήλωση για συζύγους που έχουν διαφορετική φορολογική κατοικία, καθώς ο νόμος προβλέπει ήδη διακριτή φορολογική αντιμετώπιση ακόμη και όταν υποβάλλεται κοινό έντυπο.
Τέλος, υπενθυμίζεται ότι και οι δύο σύζυγοι πρέπει να διαθέτουν προσωπικούς κωδικούς πρόσβασης στις ηλεκτρονικές υπηρεσίες, προκειμένου να υποβάλουν τη δική τους δήλωση, εφόσον επιλέξουν τη χωριστή φορολόγηση.
