Σημαντικές ανατροπές στον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζονται οι μεταβιβάσεις οχημάτων φέρνει πρόσφατη γνωμοδότηση του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους (ΝΣΚ), δίνοντας λύσεις σε χιλιάδες υποθέσεις που μέχρι σήμερα παρέμεναν «στον αέρα». Πρόκειται κυρίως για περιπτώσεις όπου ο αγοραστής δεν συνεργάζεται, αδρανεί ή αρνείται να ολοκληρώσει τις απαραίτητες διαδικασίες, αλλά και για μεταβιβάσεις μέσω πλειστηριασμών, όπου το ιδιοκτησιακό καθεστώς δημιουργούσε συχνά σύγχυση.
Η γνωμοδότηση εκδόθηκε κατόπιν ερωτημάτων του Υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών και επιχειρεί να αποσαφηνίσει πότε και πώς μπορούν οι Υπηρεσίες Μεταφορών των Περιφερειών να προχωρούν σε αλλαγή κυριότητας οχήματος, ακόμη και χωρίς τη συναίνεση ή τη φυσική παρουσία του αγοραστή.
Όταν ο αγοραστής εξαφανίζεται, αλλά το αυτοκίνητο έχει δοθεί
Ένα από τα πιο συνηθισμένα προβλήματα στην πράξη είναι η πώληση οχήματος όπου ο αγοραστής παραλαμβάνει το αυτοκίνητο και τα έγγραφά του, αλλά στη συνέχεια δεν ολοκληρώνει ποτέ τη μεταβίβαση. Το αποτέλεσμα; Ο πωλητής παραμένει τυπικά ιδιοκτήτης, συνεχίζει να χρεώνεται τέλη κυκλοφορίας, πρόστιμα ή άλλες φορολογικές επιβαρύνσεις, ενώ το όχημα βρίσκεται στην κατοχή τρίτου.
Το ΝΣΚ ξεκαθαρίζει ότι σε αυτές τις περιπτώσεις, εφόσον υπάρχει τελεσίδικη δικαστική απόφαση που υποχρεώνει τον αγοραστή σε δήλωση βούλησης (και ουσιαστικά αναπληρώνει τη συναίνεσή του), η μεταβίβαση μπορεί να πραγματοποιηθεί ακόμη και χωρίς την προσκόμιση της άδειας κυκλοφορίας. Αρκεί ο πωλητής να υποβάλει δήλωση μεταβίβασης και να αποδείξει ότι το όχημα και η νομή του έχουν ήδη παραδοθεί.
Με απλά λόγια, η άρνηση ή η αδιαφορία του αγοραστή δεν μπορεί πλέον να «κρατά όμηρο» τον πωλητή επ’ αόριστον.
Μεταβίβαση χωρίς άδεια κυκλοφορίας: πότε γίνεται δεκτή
Ιδιαίτερη σημασία έχει το γεγονός ότι η γνωμοδότηση αποδέχεται ρητά πως η έλλειψη της άδειας κυκλοφορίας δεν αποτελεί απόλυτο εμπόδιο στη μεταβίβαση. Αυτό ισχύει ειδικά όταν αποδεικνύεται ότι η άδεια παραδόθηκε μαζί με το όχημα στον αγοραστή.
Οι Υπηρεσίες Μεταφορών μπορούν, υπό τις συγκεκριμένες προϋποθέσεις, να εκδώσουν νέα άδεια στο όνομα του αγοραστή, χωρίς να απαιτείται η φυσική προσκόμιση της παλιάς. Πρόκειται για μια πρακτική αλλαγή που αναμένεται να αποσυμφορήσει δεκάδες υποθέσεις που μέχρι σήμερα παρέμεναν στάσιμες.
Πλειστηριασμοί: τι αλλάζει και τι όχι
Ξεκάθαρη είναι και η τοποθέτηση του ΝΣΚ για τις περιπτώσεις πλειστηριασμού οχημάτων. Εδώ, η κυριότητα μεταβιβάζεται αυτοδίκαια με την κατακύρωση και την παράδοση της νομής στον υπερθεματιστή. Δεν απαιτείται δήλωση βούλησης του προηγούμενου ιδιοκτήτη, ούτε καταχώριση σχετικών δηλώσεων στην άδεια κυκλοφορίας.
Για την έκδοση νέας άδειας, αρκεί η προσκόμιση της περίληψης της κατακυρωτικής έκθεσης. Με τον τρόπο αυτό, αποφεύγονται καθυστερήσεις και νομικά κενά, ειδικά σε περιπτώσεις όπου ο παλαιός ιδιοκτήτης δεν συνεργάζεται ή δεν είναι διαθέσιμος.
Νέα άδεια, αλλά με προϋποθέσεις
Παρά τις διευκολύνσεις στη μεταβίβαση της κυριότητας, το ΝΣΚ τονίζει ότι για την έκδοση νέας άδειας κυκλοφορίας εξακολουθούν να ισχύουν όλες οι νόμιμες προϋποθέσεις. Αυτό σημαίνει ότι πρέπει να έχουν εξοφληθεί τα τέλη κυκλοφορίας που αναλογούν μέχρι τη στιγμή της πώλησης, καθώς και να έχει πραγματοποιηθεί ο απαιτούμενος τεχνικός έλεγχος.
Σε περιπτώσεις όπου το όχημα δεν διαθέτει ισχύον δελτίο ΚΤΕΟ ή έχουν διαπιστωθεί σοβαρές ή επικίνδυνες ελλείψεις, οι Υπηρεσίες Μεταφορών μπορούν να εκδώσουν άδεια με την ένδειξη «ΟΧΙ ΓΙΑ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑ». Έτσι, η κυριότητα μεταβιβάζεται κανονικά, αλλά το όχημα δεν επιτρέπεται να κυκλοφορεί έως ότου αποκατασταθούν οι ελλείψεις και περάσει νέο έλεγχο.
Τέλη κυκλοφορίας: ποιος πληρώνει και από πότε
Ιδιαίτερη βαρύτητα έχει και η διευκρίνιση σχετικά με τα τέλη κυκλοφορίας. Σύμφωνα με τη γνωμοδότηση, αν ο πωλητής αποδείξει με τελεσίδικη δικαστική απόφαση ότι παρέδωσε το όχημα σε συγκεκριμένη ημερομηνία, μπορεί να απαλλαγεί από την υποχρέωση καταβολής τελών και προστίμων από εκείνο το χρονικό σημείο και μετά.
Από τη στιγμή της παράδοσης, η ευθύνη μεταφέρεται στον αγοραστή που έχει τη νομή του οχήματος, ακόμη και αν η τυπική μεταβίβαση καθυστέρησε ή δεν ολοκληρώθηκε εγκαίρως. Οι φορολογικές αρχές οφείλουν πλέον να αναζητούν τα ποσά από εκείνον που πραγματικά κατέχει και χρησιμοποιεί το όχημα.
Τι σημαίνει πρακτικά για πολίτες και υπηρεσίες
Η γνωμοδότηση του ΝΣΚ δεν αλλάζει απλώς λεπτομέρειες· αναδιαμορφώνει τον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζονται χρόνιες στρεβλώσεις στις μεταβιβάσεις οχημάτων. Ενισχύει τη θέση των πωλητών που μέχρι σήμερα βρίσκονταν εγκλωβισμένοι, αποσαφηνίζει τις αρμοδιότητες των Υπηρεσιών Μεταφορών και περιορίζει περιπτώσεις καταχρηστικής συμπεριφοράς από αγοραστές.
Για όσους έχουν «ανοιχτούς λογαριασμούς» με παλιά αυτοκίνητα που δεν κυκλοφορούν πια στα χέρια τους, η γνωμοδότηση αυτή μπορεί να αποδειχθεί καθοριστική. Και για την αγορά συνολικά, αποτελεί ένα βήμα προς περισσότερη ασφάλεια δικαίου και λιγότερη γραφειοκρατική ομηρία.
