Μια νέα εγκύκλιος από τον ΕΦΚΑ έρχεται να βάλει τέλος στη σύγχυση που επικρατούσε εδώ και καιρό γύρω από ένα κρίσιμο ερώτημα για χιλιάδες εργαζόμενους στο Δημόσιο: είναι απαραίτητη η λύση της υπαλληλικής σχέσης για να ξεκινήσει η καταβολή σύνταξης ή όχι; Η απάντηση δεν είναι ίδια για όλους και εξαρτάται από το είδος της σχέσης εργασίας, το ασφαλιστικό καθεστώς και –σε ορισμένες περιπτώσεις– από το αν η συνταξιοδότηση αφορά γήρας ή αναπηρία.
Η εγκύκλιος εκδόθηκε μετά από σχετικό ερώτημα που τέθηκε στις αρμόδιες υπηρεσίες και αποσαφηνίζει αν ένας υπάλληλος μπορεί να παραμείνει στην υπηρεσία του μετά τη συνταξιοδότηση ή αν πρέπει προηγουμένως να παραιτηθεί. Στόχος είναι να υπάρξει ενιαία εφαρμογή των κανόνων, ώστε να αποφευχθούν λάθη, καθυστερήσεις αλλά και μελλοντικές απαιτήσεις επιστροφής αποδοχών.
Οι «νέοι» μόνιμοι υπάλληλοι και η υποχρεωτική αποχώρηση
Η πιο αυστηρή πρόβλεψη αφορά τους μόνιμους υπαλλήλους με σχέση δημοσίου δικαίου που προσλήφθηκαν από την 1η Ιανουαρίου 2011 και μετά και ασφαλίζονται στο πρώην ΙΚΑ-ΕΤΑΜ. Για αυτή την κατηγορία, η εγκύκλιος ξεκαθαρίζει ότι τόσο για σύνταξη γήρατος όσο και για σύνταξη αναπηρίας (όταν η υγειονομική κρίση είναι μόνιμη), η λύση της υπαλληλικής σχέσης αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση. Με απλά λόγια, χωρίς αποχώρηση από την υπηρεσία, σύνταξη δεν ξεκινά.
Ωστόσο, υπάρχει εξαίρεση στις περιπτώσεις προσωρινής αναπηρίας. Όταν η κρίση έχει περιορισμένη χρονική διάρκεια, δεν απαιτείται παραίτηση. Ο υπάλληλος μπορεί να κάνει χρήση των προβλεπόμενων διαδικασιών, όπως αναρρωτική άδεια ή διαθεσιμότητα, για όσο διάστημα λαμβάνει την προσωρινή σύνταξη.
Μόνιμοι υπάλληλοι ΝΠΔΔ με ειδικό καθεστώς
Για όσους υπηρετούν σε Νομικά Πρόσωπα Δημοσίου Δικαίου και υπάγονται στο ειδικό ασφαλιστικό καθεστώς του νόμου 3163/1955, τα πράγματα είναι σαφή αλλά διπλής φάσης. Πρώτα πρέπει να λυθεί η υπαλληλική σχέση και μόνο μετά ο υπάλληλος μπορεί να επιλέξει το καθεστώς συνταξιοδότησης (υπαλληλικές ή κοινές διατάξεις) και να υποβάλει αίτηση, είτε για γήρας είτε για αναπηρία.
Όταν διατηρείται το παλιό ασφαλιστικό καθεστώς
Υπάρχει και μια κατηγορία μονίμων υπαλλήλων ΝΠΔΔ που, κατά τη μονιμοποίησή τους, κράτησαν το ασφαλιστικό καθεστώς που είχαν ως συμβασιούχοι στο πρώην ΙΚΑ-ΕΤΑΜ. Εδώ η εγκύκλιος διαφοροποιεί την αντιμετώπιση.
Για τη σύνταξη γήρατος, δεν απαιτείται να λυθεί εκ των προτέρων η υπαλληλική σχέση. Αυτή παύει αυτοδίκαια την πρώτη ημέρα του επόμενου μήνα από την έκδοση της συνταξιοδοτικής απόφασης. Αντίστοιχα, για σύνταξη αναπηρίας με προσωρινό χαρακτήρα, ο υπάλληλος μπορεί να παραμείνει στην υπηρεσία του, εφόσον η αναπηρία δεν έχει κριθεί εφ’ όρου ζωής.
Υπάλληλοι ΙΔΑΧ: τι ισχύει για γήρας και αναπηρία
Για τους εργαζόμενους με σχέση ιδιωτικού δικαίου αορίστου χρόνου (ΙΔΑΧ), που επίσης ασφαλίζονται στο πρώην ΙΚΑ-ΕΤΑΜ, το πλαίσιο είναι πιο ευέλικτο. Στη συνταξιοδότηση λόγω γήρατος, η αίτηση μπορεί να υποβληθεί κανονικά χωρίς προηγούμενη λύση της σχέσης εργασίας. Η αποχώρηση επέρχεται αυτοδίκαια μετά την έκδοση της απόφασης.
Στην περίπτωση αναπηρίας, ο υπάλληλος δεν χρειάζεται να αποχωρήσει ούτε για την υποβολή της αίτησης ούτε για την έναρξη της σύνταξης. Μετά την απόφαση, όμως, ενεργοποιούνται οι σχετικές διατάξεις που εφαρμόζει η υπηρεσία του.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην αποφυγή περιπτώσεων όπου οι συνταξιούχοι θα κληθούν να επιστρέψουν μισθούς. Για τον λόγο αυτό, οι υπηρεσίες καλούνται να συνεννοούνται με τα τμήματα μισθοδοσίας ώστε η έναρξη της σύνταξης να συμπίπτει με τη διακοπή των τακτικών αποδοχών.
Υπάλληλοι ΙΔΟΧ και πλήρης ευελιξία
Τέλος, για τους υπαλλήλους ιδιωτικού δικαίου ορισμένου χρόνου (ΙΔΟΧ), η εγκύκλιος είναι ξεκάθαρη: δεν απαιτείται λύση της υπαλληλικής σχέσης ούτε για την αίτηση ούτε για την απονομή σύνταξης, είτε πρόκειται για γήρας είτε για αναπηρία. Η παραμονή τους στην υπηρεσία δεν εμποδίζει την καταβολή της σύνταξης.
Τι πρέπει να προσέξουν υπάλληλοι και υπηρεσίες
Η εγκύκλιος λειτουργεί ως οδηγός τόσο για τους εργαζόμενους όσο και για τα Τμήματα Απονομών Συντάξεων. Η σωστή εφαρμογή των κανόνων είναι κρίσιμη, καθώς λάθος χειρισμοί μπορεί να οδηγήσουν σε οικονομικές επιπτώσεις για τους υπαλλήλους. Το μήνυμα είναι σαφές: πριν από κάθε κίνηση προς τη σύνταξη, απαιτείται έλεγχος της κατηγορίας στην οποία ανήκει ο υπάλληλος και σωστός συγχρονισμός μεταξύ απόφασης, μισθοδοσίας και λύσης της σχέσης εργασίας.
