Μία πρόσφατη απόφαση της Διεύθυνσης Επίλυσης Διαφορών της ΑΑΔΕ έρχεται να στείλει σαφές μήνυμα προς ιδιοκτήτες ακινήτων και εκμισθωτές: η εκπρόθεσμη συμμόρφωση δεν ισοδυναμεί με άφεση αμαρτιών. Ακόμη και αν ο φορολογούμενος επιχειρήσει να διορθώσει λάθη ή παραλείψεις σε μεταγενέστερο χρόνο, οι διοικητικές κυρώσεις παραμένουν ενεργές και, σε ορισμένες περιπτώσεις, πολλαπλασιάζονται.
Η υπόθεση αφορούσε φορολογούμενη η οποία υπέβαλε δήλωση πληροφοριακών στοιχείων μίσθωσης ακινήτου εκτός της προβλεπόμενης προθεσμίας. Το πρόβλημα, ωστόσο, δεν περιορίστηκε μόνο στην καθυστέρηση. Η αρχική δήλωση καταχωρίστηκε χωρίς τα στοιχεία του Πιστοποιητικού Ενεργειακής Απόδοσης (ΠΕΑ), τα οποία αποτελούν υποχρεωτικό πεδίο για κάθε μίσθωση ακινήτου.
Αρκετό διάστημα αργότερα, η ιδιοκτήτρια προχώρησε σε τροποποιητική δήλωση, προσθέτοντας τα στοιχεία που έλειπαν. Υποστήριξε ότι δεν πρόκειται για νέα παράβαση, αλλά για απλή συμπλήρωση μιας ήδη υποβληθείσας δήλωσης, άρα δεν θα έπρεπε να της επιβληθεί νέο ή πρόσθετο πρόστιμο.
Η Διεύθυνση Επίλυσης Διαφορών, όμως, είχε διαφορετική άποψη.
Κάθε υποχρέωση, ξεχωριστή παράβαση
Σύμφωνα με το σκεπτικό της απόφασης, τόσο η αρχική δήλωση όσο και η μεταγενέστερη τροποποιητική υποβλήθηκαν εκπρόθεσμα και αφορούν διακριτές φορολογικές υποχρεώσεις. Με απλά λόγια, η καθυστέρηση στην αρχική υποβολή συνιστά μία παράβαση, ενώ η καθυστέρηση στη σωστή και πλήρη υποβολή των απαιτούμενων στοιχείων συνιστά δεύτερη, αυτοτελή παράβαση.
Η ΔΕΔ ξεκαθάρισε ότι η τροποποιητική δήλωση δεν θεωρείται απλώς «τεχνική διόρθωση», αλλά νέα πράξη συμμόρφωσης, η οποία οφείλει επίσης να γίνεται εντός των νόμιμων προθεσμιών. Όταν αυτό δεν συμβαίνει, ενεργοποιείται εκ νέου η διαδικασία επιβολής προστίμου.
Δεν εξετάζεται πρόθεση ή δόλος
Ιδιαίτερη σημασία έχει και το γεγονός ότι η ΑΑΔΕ απέρριψε τους ισχυρισμούς περί παραβίασης της αρχής της μη διπλής κύρωσης, καθώς και της αρχής της αναλογικότητας. Όπως επισημάνθηκε, τα πρόστιμα στις συγκεκριμένες περιπτώσεις επιβάλλονται κατά δέσμια αρμοδιότητα, δηλαδή αυτοματοποιημένα, χωρίς να εξετάζεται αν υπήρχε πρόθεση, αμέλεια ή κακή πίστη από την πλευρά του φορολογούμενου.
Με άλλα λόγια, το αν ο ιδιοκτήτης «δεν ήξερε», «μπέρδεψε το σύστημα» ή «διόρθωσε το λάθος μόλις το αντιλήφθηκε», δεν επηρεάζει τη νομιμότητα της κύρωσης.
Ο κρίσιμος ρόλος του ΠΕΑ στις μισθώσεις
Στο επίκεντρο της απόφασης βρίσκεται και το Πιστοποιητικό Ενεργειακής Απόδοσης, το οποίο πλέον αποτελεί αναπόσπαστο στοιχείο κάθε πράξης μίσθωσης. Η φορολογική νομοθεσία και οι οδηγίες της ΑΑΔΕ προβλέπουν ρητά ότι χωρίς την καταχώριση του αριθμού πρωτοκόλλου του ΠΕΑ, η δήλωση μίσθωσης θεωρείται ελλιπής.
Η έλλειψη των ενεργειακών στοιχείων δεν αποτελεί απλή τυπική αβλεψία, αλλά ουσιαστική παράλειψη, η οποία επηρεάζει τη νομιμότητα της δήλωσης. Σε συνδυασμό με την εκπρόθεσμη υποβολή, η παράλειψη αυτή οδηγεί αναπόφευκτα στην επιβολή διοικητικών κυρώσεων.
Τι σημαίνει πρακτικά για τους ιδιοκτήτες
Η απόφαση αυτή λειτουργεί ως καμπανάκι για χιλιάδες ιδιοκτήτες ακινήτων που θεωρούν ότι μπορούν να «τακτοποιήσουν» εκ των υστέρων τις φορολογικές τους υποχρεώσεις χωρίς συνέπειες. Η μεταγενέστερη συμμόρφωση δεν ακυρώνει την αρχική παράβαση ούτε εξαλείφει τα πρόστιμα που έχουν ήδη γεννηθεί.
Αντιθέτως, σε ορισμένες περιπτώσεις, μπορεί να οδηγήσει σε πολλαπλές κυρώσεις, ιδίως όταν η διοίκηση κρίνει ότι υπάρχουν περισσότερες από μία εκπρόθεσμες πράξεις.
Υπάρχει επόμενη νομική κίνηση;
Παρά την απόρριψη της ενδικοφανούς προσφυγής, η φορολογούμενη διατηρεί το δικαίωμα να προσφύγει στα αρμόδια Διοικητικά Δικαστήρια εντός της νόμιμης προθεσμίας. Ωστόσο, η συγκεκριμένη απόφαση ενισχύει τη γραμμή της φορολογικής διοίκησης και καθιστά σαφές ότι τα περιθώρια ανατροπής τέτοιων προστίμων είναι περιορισμένα.
Το μήνυμα είναι σαφές: στις δηλώσεις μίσθωσης, η ακρίβεια και η τήρηση των προθεσμιών δεν είναι τυπική διαδικασία, αλλά ουσιαστική υποχρέωση με πραγματικό κόστος για όποιον την αγνοήσει.
