Μια νέα, καθοριστική φάση στη μάχη κατά της φοροδιαφυγής ξεκινά μέσα στο 2026, με το οικονομικό επιτελείο να ποντάρει σε τρία ισχυρά ψηφιακά εργαλεία που αλλάζουν ριζικά τον τρόπο ελέγχου της οικονομικής δραστηριότητας. Οι παρεμβάσεις αυτές, που τίθενται σταδιακά σε εφαρμογή από φέτος, αναμένεται να εκτινάξουν τα δημόσια έσοδα και να δημιουργήσουν τον αναγκαίο δημοσιονομικό χώρο για ένα νέο πακέτο φοροελαφρύνσεων, το οποίο θα παρουσιαστεί τον Σεπτέμβριο στη ΔΕΘ.
Στο υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών επικρατεί συγκρατημένη αισιοδοξία ότι και το 2026 θα συνεχιστεί η εντυπωσιακή πορεία των εισπράξεων από την καταπολέμηση της φοροδιαφυγής. Υπενθυμίζεται ότι το 2025 καταγράφηκε ιστορικό ρεκόρ, με επιπλέον έσοδα 2,2 δισ. ευρώ, ενώ το 2024 το αντίστοιχο ποσό είχε διαμορφωθεί στα 1,7 δισ. ευρώ. Η σταθερά ανοδική τάση επιβεβαιώνει ότι οι ψηφιακές μεταρρυθμίσεις αποδίδουν καρπούς.
Τα τρία νέα «κλειδιά» της ψηφιακής εποχής
Η στρατηγική της κυβέρνησης στηρίζεται σε τρεις στοχευμένες ψηφιακές παρεμβάσεις, οι οποίες υλοποιούνται σε συνεργασία με την Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων και φιλοδοξούν να κλείσουν χρόνιες «τρύπες» του φορολογικού συστήματος.
Πρώτον, το ηλεκτρονικό δελτίο αποστολής. Πρόκειται για ένα εργαλείο που φέρνει πλήρη ιχνηλασιμότητα στη διακίνηση αγαθών. Από την παραγωγή μέχρι τον τελικό αποδέκτη, κάθε μετακίνηση θα καταγράφεται ψηφιακά, περιορίζοντας δραστικά τα περιθώρια για εικονικά τιμολόγια, αδήλωτες συναλλαγές και «μαύρες» πωλήσεις. Το μέτρο στοχεύει κυρίως σε κλάδους με έντονη εμπορική δραστηριότητα, όπου διαχρονικά παρατηρούνται φαινόμενα απόκρυψης τζίρου.
Δεύτερον, το ηλεκτρονικό πελατολόγιο. Αν και βρίσκεται ακόμη σε πιλοτική εφαρμογή, η επέκτασή του σε περισσότερα επαγγέλματα του τομέα των υπηρεσιών θεωρείται θέμα χρόνου. Μέσω της ψηφιακής καταγραφής των πελατών και των παρεχόμενων υπηρεσιών, η φορολογική διοίκηση αποκτά ένα ισχυρό εργαλείο διασταύρωσης στοιχείων, περιορίζοντας τη δυνατότητα υποδήλωσης εισοδημάτων, ιδιαίτερα σε δραστηριότητες που μέχρι σήμερα λειτουργούσαν με χαμηλή διαφάνεια.
Τρίτον, η καθολική εφαρμογή της ψηφιακής κάρτας εργασίας. Ο στόχος είναι φιλόδοξος αλλά σαφής: έως το τέλος του έτους, το μέτρο να καλύπτει το σύνολο του ιδιωτικού τομέα. Με την ψηφιακή καταγραφή του πραγματικού χρόνου εργασίας, μπαίνει φρένο στην αδήλωτη απασχόληση και στις απλήρωτες υπερωρίες, διασφαλίζοντας τόσο τα δικαιώματα των εργαζομένων όσο και την απόδοση φόρων και ασφαλιστικών εισφορών.
Τα αποδεδειγμένα αποτελέσματα των προηγούμενων μέτρων
Τα διαθέσιμα στοιχεία δείχνουν ξεκάθαρα ότι η ψηφιοποίηση δεν είναι απλώς θεωρία. Από τα 2,2 δισ. ευρώ που εισπράχθηκαν το 2025 λόγω της περιστολής της φοροδιαφυγής, το μεγαλύτερο μέρος προήλθε από συγκεκριμένες παρεμβάσεις με μετρήσιμα αποτελέσματα.
Η επέκταση των ηλεκτρονικών συναλλαγών και η υποχρεωτική χρήση των ψηφιακών βιβλίων οδήγησαν σε πρόσθετα έσοδα ύψους 1,2 δισ. ευρώ. Η μη έκδοση αποδείξεων μειώθηκε αισθητά, ιδίως σε κλάδους όπως η εστίαση, όπου επί χρόνια καταγραφόταν υψηλή παραβατικότητα.
Παράλληλα, ο τεκμαρτός τρόπος φορολόγησης των ελεύθερων επαγγελματιών απέφερε περίπου 600 εκατ. ευρώ. Το μέτρο, που εφαρμόζεται τα τελευταία δύο χρόνια, ενίσχυσε σημαντικά τη δήλωση πραγματικών εισοδημάτων και περιόρισε τις ακραίες αποκλίσεις μεταξύ δηλωθέντων και πραγματικών κερδών.
Ιδιαίτερα θετικά ήταν και τα αποτελέσματα από τη σταδιακή επέκταση της ψηφιακής κάρτας εργασίας, η οποία συνέβαλε με επιπλέον 400 εκατ. ευρώ. Είναι χαρακτηριστικό ότι το 2025 δηλώθηκαν 2,5 εκατομμύρια περισσότερες ώρες υπερωριακής απασχόλησης σε σχέση με το προηγούμενο έτος, γεγονός που αποτυπώνει την πραγματική εικόνα της αγοράς εργασίας.
Το βλέμμα στη ΔΕΘ και οι νέες ελαφρύνσεις
Την ερχόμενη άνοιξη, με την οριστικοποίηση των στοιχείων για την ανάπτυξη της οικονομίας το 2025, το οικονομικό επιτελείο θα προχωρήσει στις πρώτες ασφαλείς εκτιμήσεις για τα έσοδα από τη φοροδιαφυγή εντός του 2026. Η εικόνα αυτή θα καθορίσει τον διαθέσιμο δημοσιονομικό χώρο και θα αποτελέσει τη βάση για το πακέτο φοροελαφρύνσεων που θα ανακοινωθεί στη Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης.
Το μήνυμα της κυβέρνησης είναι σαφές: όσο ενισχύεται η διαφάνεια και περιορίζεται η παρανομία, τόσο δημιουργούνται οι προϋποθέσεις για μειώσεις φόρων και στήριξη της μεσαίας τάξης. Και αυτή τη φορά, ο καταλύτης δεν είναι άλλος από την τεχνολογία.
