Μια σημαντική αλλαγή στο φορολογικό τοπίο επιχειρεί να δώσει νέα πνοή στις μικρές επιχειρήσεις που θέλουν να στραφούν εκτός συνόρων. Η φορολογική διοίκηση ενεργοποιεί ένα νέο, ειδικό καθεστώς απαλλαγής από τον ΦΠΑ για ενδοκοινοτικές συναλλαγές, με στόχο τη μείωση της γραφειοκρατίας, τη βελτίωση της ρευστότητας και –κυρίως– την ενίσχυση της εξωστρέφειας των ελληνικών μικρών επιχειρήσεων στην ευρωπαϊκή αγορά.
Στην πράξη, η ρύθμιση δίνει τη δυνατότητα σε επιχειρήσεις μικρού μεγέθους να πραγματοποιούν πωλήσεις αγαθών ή παροχές υπηρεσιών σε άλλα κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης χωρίς να επιβαρύνονται με ΦΠΑ, υπό συγκεκριμένες όμως προϋποθέσεις. Το νέο πλαίσιο έρχεται να άρει ένα από τα βασικά αντικίνητρα που μέχρι σήμερα κρατούσαν πολλές μικρές επιχειρήσεις «εγκλωβισμένες» στην εγχώρια αγορά.
Ποιοι μπορούν να μπουν στο καθεστώς απαλλαγής
Η ένταξη στο ειδικό καθεστώς δεν είναι αυτόματη, αλλά προαιρετική και αφορά επιχειρήσεις που πληρούν αυστηρά όρια κύκλου εργασιών. Το βασικό όριο αφορά τον συνολικό τζίρο σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης, ο οποίος δεν πρέπει να ξεπερνά τις 100.000 ευρώ, ούτε στο τρέχον ούτε στο προηγούμενο ημερολογιακό έτος.
Παράλληλα, τίθεται και ένα εθνικό όριο για την Ελλάδα: ο ετήσιος κύκλος εργασιών που πραγματοποιείται εντός της χώρας δεν μπορεί να υπερβαίνει τις 10.000 ευρώ για τα ίδια χρονικά διαστήματα. Η διπλή αυτή προϋπόθεση έχει στόχο να διασφαλίσει ότι το μέτρο απευθύνεται αποκλειστικά σε πραγματικά μικρές επιχειρήσεις και όχι σε μεγαλύτερα σχήματα που θα επιχειρούσαν να εκμεταλλευτούν τη ρύθμιση.
Η υπέρβαση οποιουδήποτε από τα παραπάνω όρια έχει άμεσες συνέπειες: η επιχείρηση χάνει αυτομάτως το δικαίωμα απαλλαγής και υποχρεώνεται να αποδώσει ΦΠΑ για τις συναλλαγές που ξεπέρασαν τα επιτρεπόμενα όρια. Γι’ αυτό και η συνεχής παρακολούθηση του τζίρου καθίσταται κρίσιμη.
Ποια κράτη-μέλη καλύπτει και τι πρέπει να προσέξουν οι επιχειρήσεις
Το καθεστώς μπορεί να εφαρμοστεί σε ένα ή περισσότερα κράτη-μέλη της Ε.Ε., εφόσον η επιχείρηση είναι εγκατεστημένη στην Ελλάδα. Ωστόσο, πέρα από το ενιαίο ευρωπαϊκό όριο των 100.000 ευρώ, οι επιχειρήσεις οφείλουν να λαμβάνουν υπόψη και τα εθνικά όρια που έχει θεσπίσει κάθε κράτος-μέλος στο οποίο επιθυμούν να κάνουν χρήση της απαλλαγής.
Με απλά λόγια, ακόμη κι αν μια επιχείρηση πληροί τα συνολικά ευρωπαϊκά κριτήρια, μπορεί να αποκλειστεί από το καθεστώς σε συγκεκριμένη χώρα αν ξεπερνά τα τοπικά όρια που αυτή έχει θεσπίσει. Η γνώση των κανόνων κάθε αγοράς είναι, επομένως, απαραίτητη.
Η διαδικασία ένταξης: όλα ψηφιακά μέσω myAADE
Για να ενεργοποιηθεί η απαλλαγή, απαιτείται προηγούμενη κοινοποίηση στην ΑΑΔΕ μέσω της ψηφιακής εφαρμογής «Ευρωπαϊκό Σύστημα Ειδικού Καθεστώτος ΦΠΑ για Μικρές Επιχειρήσεις» στην πλατφόρμα myAADE. Η διαδικασία είναι πλήρως ηλεκτρονική και εντάσσεται στη γενικότερη προσπάθεια απλοποίησης των διοικητικών διαδικασιών.
Η κοινοποίηση περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων:
-
τα βασικά στοιχεία ταυτότητας της επιχείρησης (επωνυμία, έδρα, δραστηριότητα, νομική μορφή),
-
τα κράτη-μέλη στα οποία επιθυμεί να εφαρμόσει την απαλλαγή,
-
τον κύκλο εργασιών που πραγματοποιήθηκε την προηγούμενη χρονιά στην Ελλάδα και στα υπόλοιπα κράτη-μέλη,
-
τυχόν αριθμούς ΦΠΑ ή άλλους φορολογικούς αναγνωριστικούς αριθμούς στο εξωτερικό,
-
υπεύθυνη δήλωση ότι η επιχείρηση δεν είναι εγγεγραμμένη στο σύστημα μέσω άλλου κράτους εγκατάστασης.
Τι αλλάζει σε επίπεδο ελέγχων και ευθυνών
Η ρύθμιση, που θεσπίστηκε με κοινή απόφαση του υφυπουργού Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Γιώργος Κώτσηρας και του διοικητή της ΑΑΔΕ Γιώργος Πιτσιλής, βασίζεται σε μια ενιαία ευρωπαϊκή φιλοσοφία. Οι διαδικασίες απλοποιούνται, αλλά οι έλεγχοι παραμένουν αυστηροί.
Η ΑΑΔΕ, σε συνεργασία με τις φορολογικές αρχές των υπόλοιπων κρατών-μελών, θα προχωρά σε διασταυρώσεις στοιχείων για να διασφαλίζεται ότι τηρούνται τα όρια τζίρου και ότι δεν γίνεται καταχρηστική χρήση του καθεστώτος. Σε περιπτώσεις παραβάσεων, ο ΦΠΑ που δεν αποδόθηκε θα καταλογίζεται αναδρομικά.
Από πότε ισχύει και τι σημαίνει στην πράξη
Το νέο καθεστώς εφαρμόζεται αναδρομικά από την 1η Ιανουαρίου 2025, γεγονός που το καθιστά άμεσα relevant για τον τρέχοντα φορολογικό σχεδιασμό των μικρών επιχειρήσεων. Ωστόσο, η αναδρομικότητα λειτουργεί και αντίστροφα: αν διαπιστωθεί εκ των υστέρων ότι δεν πληρούνταν οι προϋποθέσεις, οι φορολογικές επιβαρύνσεις θα επιβληθούν για το σύνολο των επίμαχων συναλλαγών.
Συνολικά, πρόκειται για μια παρέμβαση που μπορεί να λειτουργήσει ως καταλύτης για τη διεθνοποίηση των μικρών επιχειρήσεων, αρκεί να αξιοποιηθεί με προσοχή και σωστό σχεδιασμό. Για πολλές επιχειρήσεις, ο ΦΠΑ παύει να είναι εμπόδιο – αλλά η συμμόρφωση παραμένει μονόδρομος.
