Από τον προσεχή Μάρτιο, η σχέση ιδιοκτητών και κράτους περνά σε μια εντελώς νέα ψηφιακή εποχή. Η ενεργοποίηση του Μητρώου Ιδιοκτησίας και Διαχείρισης Ακινήτων (ΜΙΔΑ) αλλάζει ριζικά τον τρόπο με τον οποίο καταγράφεται, ελέγχεται και αξιοποιείται η ακίνητη περιουσία στη χώρα, φέρνοντας στο φως αποκλίσεις, λάθη αλλά και πρακτικές που έως σήμερα περνούσαν «κάτω από το ραντάρ».
Το ΜΙΔΑ αποτελεί τη νέα, κεντρική πλατφόρμα της ΑΑΔΕ και φιλοδοξεί να λειτουργήσει ως ένα ενιαίο ψηφιακό φίλτρο για ακίνητα, ενοίκια, εμβαδά και επιδοτήσεις. Για πρώτη φορά, όλα τα δεδομένα που αφορούν την ακίνητη περιουσία κάθε φορολογουμένου θα συγκεντρώνονται, θα διασταυρώνονται και θα επικαιροποιούνται σε πραγματικό χρόνο.
Το τέλος των «τυφλών σημείων»
Στην καρδιά της μεταρρύθμισης βρίσκεται η διασύνδεση του ΜΙΔΑ με το Εθνικό Κτηματολόγιο. Τα στοιχεία που έχουν δηλωθεί στο Ε9, στο Taxis και στο Κτηματολόγιο θα συγκριθούν αυτόματα, αποκαλύπτοντας διαφορές σε τετραγωνικά, ποσοστά συνιδιοκτησίας, χρήση ακινήτων ή ακόμη και αδήλωτα περιουσιακά στοιχεία. Κάθε μεταβολή – πώληση, γονική παροχή, τακτοποίηση αυθαιρέτου ή αλλαγή χρήσης – θα ενημερώνει άμεσα το σύστημα, δημιουργώντας ένα «ζωντανό» ψηφιακό περιουσιολόγιο.
Οι πρώτες δοκιμαστικές διασταυρώσεις, πάντως, δείχνουν ότι οι αποκλίσεις δεν είναι λίγες. Εκατοντάδες χιλιάδες ιδιοκτήτες εμφανίζονται με διαφορετικά στοιχεία μεταξύ Ε9 και Κτηματολογίου, γεγονός που προμηνύει κύμα διορθώσεων – και όχι μόνο.
Διορθώσεις με κόστος
Όσοι εντοπιστούν με αναντιστοιχίες θα κληθούν να επιβεβαιώσουν ή να διορθώσουν τα στοιχεία τους μέσα από την πλατφόρμα. Σε περιπτώσεις απλών λαθών, η διαδικασία αναμένεται να είναι σχετικά ανώδυνη. Όμως, όπου διαπιστωθεί υποδήλωση ακινήτων ή εμβαδών, το Δημόσιο θα έχει τη δυνατότητα να επιβάλει αναδρομικούς φόρους και τέλη για όλο το διάστημα που υπήρχε η απόκλιση.
Τη σημασία του εγχειρήματος ανέδειξε ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Κυριάκος Πιερρακάκης, παρουσιάζοντας το ΜΙΔΑ ως τη μεγαλύτερη καινοτομία που έχει εφαρμοστεί ποτέ στην καταγραφή της ιδιωτικής ακίνητης περιουσίας. Όπως τόνισε, στόχος δεν είναι η επιβολή νέων φόρων, αλλά η δημιουργία μιας αξιόπιστης βάσης δεδομένων για δικαιότερες και πιο στοχευμένες πολιτικές στέγασης, φορολογίας και επιδοτήσεων.
Όχι μόνο φόροι, αλλά και επιδόματα
Ιδιαίτερη βαρύτητα έχει το γεγονός ότι το νέο μητρώο δεν περιορίζεται στον φορολογικό έλεγχο. Σύμφωνα με τον διοικητή της ΑΑΔΕ, Γιώργος Πιτσιλής, το ΜΙΔΑ θα συνδέει την ιδιοκτησία με την πραγματική χρήση κάθε ακινήτου. Έτσι, θα αποτελέσει κρίσιμο εργαλείο για τον έλεγχο αγροτικών επιδοτήσεων, στεγαστικών βοηθημάτων και κοινωνικών παροχών, περιορίζοντας φαινόμενα καταχρήσεων και λαθών του παρελθόντος.
Στα άμεσα οφέλη περιλαμβάνονται επίσης η προσυμπλήρωση των δηλώσεων Ε1 και Ε2, αλλά και το «κλείδωμα» παραθύρων που επέτρεπαν μέχρι σήμερα την είσπραξη επιδομάτων χωρίς πραγματική κάλυψη.
Παράλληλες μεταρρυθμίσεις στον χωροταξικό χάρτη
Την ίδια στιγμή, το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας προχωρά σε βαθιές τομές στο πολεοδομικό πλαίσιο. Ο αρμόδιος υπουργός, Σταύρος Παπασταύρου, προανήγγειλε την κωδικοποίηση μιας χαοτικής νομοθεσίας 170 νόμων, ορισμένοι εκ των οποίων έχουν ηλικία άνω του ενός αιώνα. Παράλληλα, επιταχύνεται η εκπόνηση Τοπικών Πολεοδομικών Σχεδίων που θα καλύψουν το 80% της χώρας, καθώς και ειδικά χωροταξικά πλαίσια για τουρισμό, βιομηχανία και ΑΠΕ.
Οι ενστάσεις των ιδιοκτητών
Από την πλευρά τους, οι ιδιοκτήτες εμφανίζονται επιφυλακτικοί. Η ΠΟΜΙΔΑ ζητά βελτιώσεις ώστε το ΜΙΔΑ να μην εξελιχθεί σε εργαλείο αιφνιδιαστικής φορολογικής επιβάρυνσης. Μεταξύ των αιτημάτων της περιλαμβάνονται μειώσεις φορολογικών συντελεστών και ΕΝΦΙΑ, επέκταση φοροαπαλλαγών για ξενοίκιαστα ακίνητα, δυνατότητα διορθώσεων χωρίς αναδρομικές χρεώσεις και σαφές πλαίσιο για τις βραχυχρόνιες μισθώσεις.
Τι σημαίνει πρακτικά για τον ιδιοκτήτη
Το μήνυμα είναι σαφές: όποιος διαθέτει ακίνητη περιουσία θα πρέπει να ελέγξει άμεσα αν τα στοιχεία του είναι απολύτως σωστά και ταυτισμένα σε όλες τις βάσεις δεδομένων. Το ψηφιακό «κόσκινο» δεν αφήνει πλέον περιθώρια για ασάφειες ή παραλείψεις. Για τους συνεπείς, υπόσχεται διαφάνεια και λιγότερη γραφειοκρατία. Για τους απρόσεκτους – ή τους επιτήδειους – ο Μάρτιος μπορεί να φέρει δυσάρεστες εκπλήξεις.
