Περισσότεροι από 5.500 ασφαλισμένοι έχουν ήδη αξιοποιήσει τον μηχανισμό συμψηφισμού οφειλών με τη σύνταξή τους, ανοίγοντας τον δρόμο για συνταξιοδότηση παρά τα χρέη τους προς τον ΕΦΚΑ. Το μέτρο, που εφαρμόζεται εδώ και περίπου 18 μήνες, έχει ενεργοποιήσει χιλιάδες αιτήσεις και φαίνεται να εξελίσσεται σε βασικό εργαλείο «διάσωσης» για επαγγελματίες και αγρότες που βρίσκονται κοντά στην έξοδο από την εργασία αλλά μπλοκάρονται λόγω οφειλών.
Τα στοιχεία δείχνουν έντονο ενδιαφέρον: έχουν κατατεθεί 9.691 αιτήσεις. Από αυτές, 5.567 εγκρίθηκαν, 2.251 απορρίφθηκαν, ενώ 1.873 βρίσκονται σε εκκρεμότητα, με θετικές προϋποθέσεις ως προς ηλικία και έτη ασφάλισης. Με απλά λόγια, πάνω από τους μισούς αιτούντες κατάφεραν να περάσουν τον «πήχη» και να μπουν σε τροχιά συνταξιοδότησης.
Το σενάριο για αύξηση του ορίου οφειλών
Στο παρασκήνιο, το Υπουργείο Εργασίας εξετάζει το ενδεχόμενο διεύρυνσης των ορίων χρεών που μπορούν να ενταχθούν στον συμψηφισμό. Σήμερα, όσοι χρωστούν πάνω από 30.000 ευρώ (ή 10.000 ευρώ για αγρότες) πρέπει να καταβάλουν εφάπαξ το υπερβάλλον ποσό για να «πέσουν» στο επιτρεπτό πλαφόν. Για παράδειγμα, ένας επαγγελματίας με οφειλή 40.000 ευρώ οφείλει να πληρώσει άμεσα 10.000 ευρώ ώστε να μειώσει το υπόλοιπο στις 30.000 και να ενεργοποιήσει τον συμψηφισμό.
Το σενάριο αύξησης του ορίου θα έδινε ανάσα σε χιλιάδες ακόμη ασφαλισμένους που αδυνατούν να συγκεντρώσουν μεγάλο ποσό σε σύντομο χρονικό διάστημα. Ωστόσο, μέχρι στιγμής δεν έχει ληφθεί οριστική απόφαση.
Ποια είναι τα ισχύοντα όρια
Η ρύθμιση καλύπτει οφειλές από ατομικές εισφορές:
-
Έως 30.000 ευρώ για ασφαλισμένους σε ΟΑΕΕ και ΕΤΑΑ
-
Έως 10.000 ευρώ για οφειλέτες του ΟΓΑ
Αν τα χρέη υπερβαίνουν τα συγκεκριμένα ποσά, ο ασφαλισμένος πρέπει, μετά την αίτηση συνταξιοδότησης, να εξοφλήσει το επιπλέον ποσό εντός δύο μηνών. Σε διαφορετική περίπτωση, η αίτηση ακυρώνεται.
Πώς λειτουργεί ο μηχανισμός συμψηφισμού
Η διαδικασία εξελίσσεται σε δύο διακριτά στάδια.
Στάδιο 1: Μερική καταβολή σύνταξης
Αμέσως μετά την έγκριση, ο δικαιούχος λαμβάνει το 40% της μηνιαίας σύνταξης. Το υπόλοιπο 60% δεν καταβάλλεται, αλλά κατευθύνεται στην απομείωση της οφειλής.
Η φάση αυτή διαρκεί έως ότου:
-
Για επαγγελματίες: το χρέος μειωθεί από 30.000 ευρώ σε 20.000 ευρώ
-
Για αγρότες: από 10.000 ευρώ σε 6.000 ευρώ
Στάδιο 2: Εξόφληση σε 60 δόσεις
Μόλις το υπόλοιπο φτάσει στα παραπάνω επίπεδα, ενεργοποιείται ρύθμιση 60 μηνιαίων δόσεων. Από εκείνο το σημείο και μετά, ο συνταξιούχος λαμβάνει ολόκληρη τη σύνταξη, αλλά με σταθερή μηνιαία παρακράτηση μέχρι να μηδενιστεί το χρέος.
Προϋποθέσεις για αίτηση
Η ρύθμιση δεν είναι «αυτόματη». Υπάρχουν σαφή κριτήρια:
-
Τουλάχιστον 20 έτη ασφάλισης
-
Συμπλήρωση του 67ου έτους ηλικίας
Εναλλακτικά, εάν ο ασφαλισμένος συμπληρώνει 40 χρόνια ασφάλισης (συμπεριλαμβανομένου του χρόνου για τον οποίο οφείλει εισφορές), μπορεί να συνταξιοδοτηθεί στα 62, υπό την προϋπόθεση ότι το συνολικό χρέος δεν υπερβαίνει τα επιτρεπτά όρια.
Η «παγίδα» των τραπεζικών καταθέσεων
Κρίσιμο στοιχείο είναι ο έλεγχος οικονομικής κατάστασης. Για να ενταχθεί κάποιος στο καθεστώς συμψηφισμού, πρέπει να αποδεχθεί την άρση τραπεζικού απορρήτου.
Εξετάζεται ο μέσος όρος καταθέσεων του τελευταίου 12μήνου πριν την αίτηση:
-
Όριο 12.000 ευρώ για επαγγελματίες
-
Όριο 6.000 ευρώ για αγρότες
Εάν διαπιστωθούν υψηλότερα ποσά, η αίτηση απορρίπτεται. Η λογική του μέτρου είναι σαφής: ο συμψηφισμός αφορά όσους αντικειμενικά δεν μπορούν να εξοφλήσουν άμεσα τις οφειλές τους.
Παραδείγματα στην πράξη
Παράδειγμα 1
Ασφαλισμένος του ΟΑΕΕ με χρέος 30.000 ευρώ και σύνταξη 800 ευρώ:
-
Πρώτη φάση: λαμβάνει 320 ευρώ (40%) και 480 ευρώ παρακρατούνται.
-
Σε περίπου 20 μήνες, η οφειλή μειώνεται κατά 10.000 ευρώ.
-
Έπειτα ξεκινά ρύθμιση 60 δόσεων για τα υπόλοιπα 20.000 ευρώ, με μηνιαία παρακράτηση 333 ευρώ.
-
Για πέντε χρόνια λαμβάνει περίπου 466 ευρώ.
-
Μετά την εξόφληση, εισπράττει ολόκληρα τα 800 ευρώ.
Παράδειγμα 2
Ασφαλισμένος με ίδια οφειλή (30.000 ευρώ) αλλά σύνταξη 1.100 ευρώ:
-
Αρχικά λαμβάνει 440 ευρώ.
-
Τα 660 ευρώ κατευθύνονται στη μείωση του χρέους και σε περίπου 15 μήνες «σβήνουν» τα πρώτα 10.000 ευρώ.
-
Στη συνέχεια ενεργοποιούνται 60 δόσεις των 333 ευρώ.
-
Για πέντε χρόνια η καθαρή σύνταξη διαμορφώνεται περίπου στα 767 ευρώ.
-
Με την ολοκλήρωση της ρύθμισης, αποδίδεται πλήρως το ποσό των 1.100 ευρώ.
Ένα εργαλείο δεύτερης ευκαιρίας
Ο συμψηφισμός χρεών με σύνταξη λειτουργεί ως μηχανισμός σταδιακής αποπληρωμής χωρίς να αποκλείει τον ασφαλισμένο από το δικαίωμα συνταξιοδότησης. Παράλληλα, προστατεύει το ασφαλιστικό σύστημα, καθώς διασφαλίζει την είσπραξη των οφειλών σε βάθος χρόνου.
Με χιλιάδες αιτήσεις ήδη σε εξέλιξη και με ανοιχτό το ενδεχόμενο αύξησης των ορίων, το μέτρο εξελίσσεται σε κρίσιμο «κλειδί» για όσους βρίσκονται ένα βήμα πριν τη σύνταξη αλλά παγιδευμένοι από τα χρέη τους. Το ερώτημα πλέον δεν είναι αν λειτουργεί — αλλά αν και πότε θα επεκταθεί.
