Ένα διοικητικό παράδοξο που αγγίζει τα όρια του σουρεαλισμού έρχεται στο προσκήνιο μετά από εσωτερικούς ελέγχους στις βάσεις δεδομένων οχημάτων. Χιλιάδες αυτοκίνητα καταγράφονται ταυτόχρονα ως κατεστραμμένα και… κανονικά σε κυκλοφορία. Και το αποτέλεσμα; Οι ιδιοκτήτες τους εξακολουθούν να λαμβάνουν χρεώσεις για τέλη κυκλοφορίας, ακόμη κι αν το όχημα έχει αποσυρθεί ή διαλυθεί εδώ και χρόνια.
Τα στοιχεία προκαλούν αίσθηση. Περίπου 13.000 οχήματα εμφανίζονται με διπλή καταχώριση: από τη μία πλευρά υπάρχει πιστοποιημένη καταστροφή και από την άλλη ενεργή παρουσία στα μητρώα. Παράλληλα, σχεδόν 800.000 αυτοκίνητα ηλικίας άνω των 30 ετών παραμένουν καταγεγραμμένα ως «ζωντανά» στο σύστημα, αν και πολλά έχουν εγκαταλειφθεί, αποσυρθεί ή δεν υφίστανται πλέον στην πράξη.
Πώς δημιουργήθηκε το χάος
Το πρόβλημα δεν είναι τεχνικό με τη στενή έννοια, αλλά διοικητικό και διαλειτουργικό. Οι διαδικασίες οριστικής διαγραφής ενός οχήματος απαιτούν τη συντονισμένη ενημέρωση πολλαπλών υπηρεσιών. Όταν αυτή η αλυσίδα σπάσει σε ένα σημείο, το αποτέλεσμα είναι μια ψηφιακή «εκκρεμότητα» που μπορεί να διαρκέσει χρόνια.
Σε πολλές περιπτώσεις, παρότι εκδόθηκε πιστοποιητικό καταστροφής από εγκεκριμένο κέντρο ανακύκλωσης, η πληροφορία δεν καταχωρήθηκε σωστά ή έμεινε ανενημέρωτη σε κάποιο πληροφοριακό σύστημα. Έτσι, το αυτοκίνητο συνεχίζει να φαίνεται ενεργό, επιβαρύνεται με τέλη και ενίοτε με πρόστιμα λόγω ανασφάλιστου ή έλλειψης ελέγχου ΚΤΕΟ.
Το φαινόμενο επιτείνεται από παλαιές μεταβιβάσεις που δεν ολοκληρώθηκαν ποτέ οριστικά. Ιδίως σε οχήματα που άλλαξαν χέρια πριν από δεκαετίες, η γραφειοκρατική αδράνεια ή η ελλιπής τήρηση διαδικασιών έχει αφήσει «ορφανά» στοιχεία στα αρχεία. Σε άλλες περιπτώσεις, αυτοκίνητα που κρίθηκαν εγκαταλελειμμένα ή καταστράφηκαν σε τροχαίο δεν συνοδεύτηκαν από την απαιτούμενη διοικητική πράξη διαγραφής.
Οι διασταυρώσεις που ξεσκονίζουν τα αρχεία
Το ζήτημα έχει πλέον τεθεί στο μικροσκόπιο των αρχών. Εκτεταμένοι έλεγχοι και διασταυρώσεις βρίσκονται σε εξέλιξη μεταξύ φορολογικών υπηρεσιών, περιφερειακών αρχών, ΚΤΕΟ και ασφαλιστικών εταιρειών. Στόχος είναι να εντοπιστούν ασυμφωνίες που αφορούν:
-
Οχήματα δηλωμένα ως ανασφάλιστα
-
Αυτοκίνητα χωρίς ισχύον έλεγχο ΚΤΕΟ
-
Περιπτώσεις μη καταβολής τελών κυκλοφορίας
-
Ενδείξεις οριστικής καταστροφής χωρίς επίσημη διαγραφή
Η διαδικασία αυτή δεν αποσκοπεί μόνο στη διόρθωση λαθών, αλλά και στην επιβολή κυρώσεων όπου διαπιστώνεται παραβίαση της νομοθεσίας. Ωστόσο, η μεγάλη πρόκληση είναι ο διαχωρισμός μεταξύ πραγματικής παράβασης και διοικητικής αστοχίας.
Το μεγάλο στοίχημα: Ένα ενιαίο μητρώο
Ως απάντηση στο πρόβλημα, προωθείται η δημιουργία ενός Ενιαίου Εθνικού Μητρώου Οχημάτων. Η φιλοσοφία του είναι απλή αλλά κρίσιμη: όλες οι μεταβολές στην «ζωή» ενός οχήματος να καταγράφονται σε πραγματικό χρόνο και να είναι άμεσα ορατές σε κάθε εμπλεκόμενη υπηρεσία.
Σήμερα, τα δεδομένα είναι κατακερματισμένα. Η φορολογική αρχή μπορεί να διαθέτει διαφορετική εικόνα από μια περιφέρεια ή από ένα κέντρο τεχνικού ελέγχου. Με το νέο σύστημα, κάθε μεταβίβαση, δήλωση ακινησίας, άρση ακινησίας ή οριστική διαγραφή θα ενημερώνει αυτόματα το σύνολο των μητρώων.
Εφόσον λειτουργήσει πλήρως, η ψηφιακή αυτή ενοποίηση αναμένεται να περιορίσει δραστικά τα λάθη που οδηγούν σε άδικες οικονομικές επιβαρύνσεις. Παράλληλα, θα ενισχύσει τη διαφάνεια και την ιχνηλασιμότητα, μειώνοντας τα περιθώρια καταχρήσεων.
Οι πολίτες στη μέση
Μέχρι να ολοκληρωθεί η ενοποίηση των συστημάτων, οι εκκρεμότητες παραμένουν. Ιδιοκτήτες που θεωρούσαν ότι είχαν κλείσει οριστικά την υπόθεση του παλαιού τους αυτοκινήτου, βρίσκονται αντιμέτωποι με ειδοποιήσεις οφειλών. Σε ορισμένες περιπτώσεις, πρόκειται για οχήματα που έχουν διαλυθεί εδώ και χρόνια ή έχουν εγκαταλειφθεί σε δημοτικούς χώρους.
Το πρόβλημα δεν είναι μόνο οικονομικό αλλά και νομικό. Ένα όχημα που φαίνεται ενεργό μπορεί να δημιουργεί τεκμήρια κατοχής, φορολογικές υποχρεώσεις ή ακόμα και ευθύνες σε περίπτωση που εμπλέκεται – έστω και τυπικά – σε κάποια παράβαση.
Η διόρθωση αυτών των λαθών συχνά απαιτεί χρονοβόρες διαδικασίες, συλλογή παλαιών εγγράφων και επικοινωνία με διαφορετικές υπηρεσίες. Για πολλούς πολίτες, η ταλαιπωρία είναι δυσανάλογη σε σχέση με την πραγματική κατάσταση: ένα αυτοκίνητο που δεν κυκλοφορεί – ή δεν υπάρχει.
Ένα διαχρονικό διοικητικό έλλειμμα
Η υπόθεση αναδεικνύει ένα βαθύτερο ζήτημα: την αδυναμία συγχρονισμού μεταξύ διαφορετικών κρατικών μηχανισμών. Η ψηφιακή μετάβαση έχει προχωρήσει, αλλά η διαλειτουργικότητα παραμένει ζητούμενο. Όταν τα πληροφοριακά συστήματα δεν «μιλούν» μεταξύ τους σε πραγματικό χρόνο, τα λάθη παγιώνονται και μετατρέπονται σε οικονομικές επιβαρύνσεις.
Η δημιουργία ενός ενιαίου, πλήρως διασυνδεδεμένου μητρώου αποτελεί κρίσιμο βήμα για την αποκατάσταση της ακρίβειας στα δεδομένα. Μέχρι τότε, όμως, η εικόνα των «φαντασμάτων» στους καταλόγους θα συνεχίσει να προκαλεί εύλογες απορίες — και σε αρκετές περιπτώσεις, αδικίες.
Το ερώτημα δεν είναι αν υπάρχουν λάθη. Τα στοιχεία δείχνουν ότι υπάρχουν — και μάλιστα σε μεγάλη κλίμακα. Το πραγματικό στοίχημα είναι πόσο γρήγορα θα διορθωθούν, ώστε κανένας πολίτης να μην πληρώνει για ένα αυτοκίνητο που υπάρχει μόνο… στο χαρτί.
