Μια ριζική αλλαγή στον τρόπο που λειτουργεί το κράτος βρίσκεται προ των πυλών. Η νέα δέσμη διοικητικών παρεμβάσεων που προωθεί η κυβέρνηση φιλοδοξεί να βάλει φρένο σε χρόνιες αγκυλώσεις και να περιορίσει δραστικά το διοικητικό κόστος που επιβαρύνει την οικονομία. Στην καρδιά της μεταρρύθμισης βρίσκεται η ουσιαστική κατάργηση 11 βασικών δικαιολογητικών που μέχρι σήμερα αποτελούσαν «προαπαιτούμενο» σχεδόν για κάθε συναλλαγή με το Δημόσιο.
Η λογική είναι απλή αλλά ανατρεπτική: ο πολίτης δεν θα λειτουργεί πλέον ως «διαμετακομιστής» εγγράφων μεταξύ υπηρεσιών. Αντί να συλλέγει πιστοποιητικά από τη μία αρχή για να τα καταθέσει σε μια άλλη, τα στοιχεία θα αντλούνται απευθείας από τα πληροφοριακά συστήματα του κράτους, μέσω διασύνδεσης μητρώων και βάσεων δεδομένων.
Ποια έγγραφα περνούν στην ψηφιακή εποχή
Η αρχή γίνεται με δύο από τα πιο συχνά ζητούμενα δικαιολογητικά: τα πιστοποιητικά γέννησης και οικογενειακής κατάστασης. Μέσω της πλατφόρμας gov.gr, οι δημόσιες υπηρεσίες θα μπορούν να τα αναζητούν αυτόματα, χωρίς ο πολίτης να χρειάζεται να τα εκδώσει και να τα προσκομίσει.
Ωστόσο, η αλλαγή δεν περιορίζεται εκεί. Στη λίστα των εγγράφων που εντάσσονται στη διαδικασία αυτεπάγγελτης αναζήτησης περιλαμβάνονται:
-
Πιστοποιητικά εγγυτέρων συγγενών
-
Πιστοποιητικά ιθαγένειας
-
Ληξιαρχικές πράξεις (γάμου, συμφώνου συμβίωσης, γέννησης, θανάτου)
-
Αντίγραφα ποινικού μητρώου, μέσω του Εθνικού Ψηφιακού Αποθετηρίου
-
Ενιαία βεβαίωση φορολογικής και ασφαλιστικής ενημερότητας
-
Πιστοποιητικά Κτηματολογίου
-
Πιστοποιητικά Στρατολογίας
-
Πιστοποιητικά χρησικτησίας
Σε περιπτώσεις όπου η πλήρης αυτοματοποίηση δεν είναι τεχνικά εφικτή, θα αξιοποιείται υπεύθυνη δήλωση του ενδιαφερόμενου, με παράλληλη ηλεκτρονική διασταύρωση των στοιχείων από τα αρμόδια μητρώα. Με άλλα λόγια, η ευθύνη μεταφέρεται από τον πολίτη στο σύστημα.
Στόχος: 25% λιγότερη γραφειοκρατία έως το 2026
Η συγκεκριμένη παρέμβαση εντάσσεται σε έναν ευρύτερο σχεδιασμό για τη μείωση του διοικητικού βάρους κατά 25% μέσα στα επόμενα δύο χρόνια. Το εγχείρημα δεν αφορά μόνο την εξυπηρέτηση του πολίτη· έχει σαφή οικονομική διάσταση.
Οι εκτιμήσεις κάνουν λόγο για ετήσια εξοικονόμηση που μπορεί να αγγίξει τα 3,4 δισεκατομμύρια ευρώ. Παράλληλα, υπολογίζεται ότι θα απελευθερώνονται πάνω από 20 εκατομμύρια εργατοώρες κάθε χρόνο — χρόνος που σήμερα χάνεται σε ουρές, μετακινήσεις και διοικητικές διαδικασίες χαμηλής προστιθέμενης αξίας.
Δεν είναι τυχαίο ότι ήδη από το 2014, έρευνα του Οργανισμός Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης είχε κατατάξει την Ελλάδα στην τέταρτη θέση μεταξύ των χωρών με το υψηλότερο διοικητικό βάρος. Το κόστος τότε υπολογιζόταν σε 4,08 δισ. ευρώ. Παρά τις βελτιώσεις της τελευταίας δεκαετίας, η γραφειοκρατία εξακολουθεί να αποτελεί τροχοπέδη, ιδίως για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις που δεν διαθέτουν εξειδικευμένα νομικά ή διοικητικά τμήματα.
Η ψηφιοποίηση ως μοχλός εξοικονόμησης
Καθοριστικό ρόλο στη μεταρρύθμιση παίζει η πλήρης ψηφιοποίηση των διαδικασιών. Η διαφορά κόστους μεταξύ φυσικής και ηλεκτρονικής συναλλαγής είναι ενδεικτική: μια επίσκεψη σε γκισέ εκτιμάται ότι κοστίζει από 10 έως 15 ευρώ, ενώ η αντίστοιχη ψηφιακή πράξη περιορίζεται περίπου στα 0,10 ευρώ.
Η απόκλιση αυτή δεν αφορά μόνο τα δημόσια ταμεία. Μεταφράζεται σε λιγότερα λειτουργικά έξοδα για τις επιχειρήσεις, σε μικρότερη απώλεια παραγωγικού χρόνου και σε ταχύτερη ολοκλήρωση επενδυτικών ή επαγγελματικών σχεδίων. Σε ένα περιβάλλον όπου η ταχύτητα αποτελεί ανταγωνιστικό πλεονέκτημα, η διοικητική ευελιξία αποκτά στρατηγική σημασία.
Χαρτογράφηση 4.000 διαδικασιών
Το επόμενο στάδιο της μεταρρύθμισης περνά μέσα από την πλατφόρμα «Μίτος», ένα εργαλείο που καταγράφει και κωδικοποιεί περισσότερες από 4.000 διοικητικές διαδικασίες του Δημοσίου. Από αυτές, περίπου 400 έχουν ήδη τεθεί σε προτεραιότητα για απλούστευση ή πλήρη κατάργηση.
Η συστηματική αποτύπωση επιτρέπει στο κράτος να εντοπίζει επικαλύψεις, περιττά στάδια και κανονιστικές στρεβλώσεις που επιβαρύνουν δυσανάλογα πολίτες και επιχειρήσεις. Η προσέγγιση πλέον δεν είναι αποσπασματική, αλλά οριζόντια και δομική.
Τι έρχεται στη συνέχεια
Η κατάργηση δικαιολογητικών αποτελεί μόνο την αρχή. Στα επόμενα βήματα περιλαμβάνονται:
-
Περαιτέρω απλοποίηση των διαδικασιών αδειοδότησης
-
Ενίσχυση και επέκταση της ψηφιακής κάρτας εργασίας
-
Δυνατότητα ηλεκτρονικής παρακολούθησης της πορείας υποθέσεων από τους πολίτες
Ο τελικός στόχος είναι ένα διοικητικό σύστημα πιο γρήγορο, πιο διαφανές και περισσότερο προσανατολισμένο στην εξυπηρέτηση. Ένα Δημόσιο που δεν θα λειτουργεί ως εμπόδιο, αλλά ως υποστηρικτικός μηχανισμός για την οικονομική δραστηριότητα.
Η επιτυχία του εγχειρήματος θα κριθεί στην πράξη — στη συνέπεια εφαρμογής, στη διαλειτουργικότητα των συστημάτων και στην εκπαίδευση του ανθρώπινου δυναμικού. Αν όμως οι εξαγγελίες υλοποιηθούν μεθοδικά, η καθημερινότητα πολιτών και επιχειρήσεων ενδέχεται να αλλάξει πιο γρήγορα απ’ όσο πολλοί φαντάζονται.
