Σε επιφυλακή βρίσκεται το οικονομικό επιτελείο της κυβέρνησης, καθώς οι εξελίξεις στη Μέση Ανατολή λειτουργούν σαν ωρολογιακή βόμβα για τις διεθνείς αγορές ενέργειας. Αν και αυτή τη στιγμή δεν ενεργοποιούνται άμεσα μέτρα στήριξης, το ενδεχόμενο νέων παρεμβάσεων παραμένει στο τραπέζι – με βασικό κριτήριο το πώς θα κινηθούν οι τιμές του πετρελαίου και του φυσικού αερίου.
Το μήνυμα από το Υπουργείο Οικονομικών είναι σαφές: παρακολούθηση μέρα με τη μέρα, χωρίς βεβιασμένες κινήσεις. Όμως αν η ενεργειακή αστάθεια πάρει μεγαλύτερες διαστάσεις, τότε δεν αποκλείονται στοχευμένες ενισχύσεις προς νοικοκυριά και επιχειρήσεις.
Το «κατώφλι» που θα ξεκλειδώσει το Fuel Pass
Το σενάριο επαναφοράς του Fuel Pass – της επιδότησης καυσίμων που εφαρμόστηκε το 2022 – βρίσκεται ήδη στα συρτάρια της κυβέρνησης. Ωστόσο, δεν πρόκειται να ενεργοποιηθεί με την πρώτη αναταραχή.
Οι προϋποθέσεις είναι αυστηρές και ξεκάθαρες:
-
Η διεθνής τιμή του πετρελαίου να ξεπεράσει τα 100 δολάρια ανά βαρέλι.
-
Η τιμή αυτή να διατηρηθεί για χρονικό διάστημα τουλάχιστον ενός μήνα.
Προς το παρόν, το Brent Crude Oil κινείται αισθητά χαμηλότερα, γύρω στα 77 δολάρια το βαρέλι, μετά από έντονες διακυμάνσεις. Η απόσταση από το «όριο συναγερμού» είναι σημαντική, αλλά η εμπειρία έχει δείξει ότι οι διεθνείς αγορές μπορούν να αλλάξουν πορεία μέσα σε λίγες ημέρες.
Το 2022, όταν οι τιμές εκτινάχθηκαν λόγω της ενεργειακής κρίσης, η επιδότηση στην αντλία λειτούργησε ως προσωρινό «μαξιλάρι» για τους οδηγούς. Αν επαναληφθεί αντίστοιχο σοκ, το μέτρο θα μπορούσε να επιστρέψει – όχι όμως προληπτικά, αλλά μόνο εφόσον οι πιέσεις γίνουν διαρκείς και έντονες.
Φυσικό αέριο: Η κρυφή μεταβλητή που επηρεάζει το ρεύμα
Εξίσου κρίσιμο είναι το μέτωπο του φυσικού αερίου. Τα ολλανδικά συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης – που λειτουργούν ως σημείο αναφοράς για την ευρωπαϊκή αγορά – έχουν ήδη δείξει ανοδική τάση, αγγίζοντας τα 43,6 ευρώ ανά μεγαβατώρα.
Αν αυτή η άνοδος αποκτήσει διάρκεια και ένταση, η επίδραση δεν θα περιοριστεί στη βιομηχανία. Το αυξημένο κόστος φυσικού αερίου μεταφέρεται σχεδόν αυτόματα στη χονδρική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας, πιέζοντας προς τα πάνω τους λογαριασμούς ρεύματος.
Σε ένα τέτοιο σενάριο, εξετάζεται το ενδεχόμενο νέας επιδότησης στους λογαριασμούς ηλεκτρικού ρεύματος. Το οικονομικό επιτελείο δεν θέλει να δει να επαναλαμβάνεται ένα κύμα ανατιμήσεων που θα συμπαρασύρει ολόκληρη την αγορά – από τα βασικά αγαθά μέχρι τις υπηρεσίες.
Αγορές σε αναμονή – Αποφεύγονται οι σπασμωδικές κινήσεις
Παρά την αυξημένη γεωπολιτική ένταση, τα στελέχη του οικονομικού επιτελείου επισημαίνουν ότι οι αγορές αντιδρούν μέχρι στιγμής με σχετική αυτοσυγκράτηση. Δεν παρατηρούνται ακραίες διακυμάνσεις που να δικαιολογούν άμεση κρατική παρέμβαση.
Αυτό, όμως, δεν σημαίνει εφησυχασμό.
Η εμπειρία των τελευταίων ετών – από την πανδημία μέχρι την ενεργειακή κρίση – έχει καταδείξει ότι οι εξωγενείς παράγοντες μπορούν να πυροδοτήσουν αλυσιδωτές αντιδράσεις στην οικονομία. Ένα παρατεταμένο ράλι στις τιμές της ενέργειας θα μπορούσε να οδηγήσει σε νέο κύμα ακρίβειας, πλήττοντας τόσο τα εισοδήματα των πολιτών όσο και τη ρευστότητα των επιχειρήσεων.
Στρατηγική «αναμονής με το δάχτυλο στο κουμπί»
Η στρατηγική που ακολουθείται αυτή τη στιγμή μπορεί να συνοψιστεί σε τρεις άξονες:
-
Συνεχής παρακολούθηση των διεθνών τιμών ενέργειας.
-
Διατήρηση δημοσιονομικών εφεδρειών για στοχευμένες παρεμβάσεις.
-
Αποφυγή πρόωρων ανακοινώσεων που θα μπορούσαν να δημιουργήσουν προσδοκίες ή ανησυχία.
Το βασικό στοίχημα είναι να προληφθεί ένα νέο σπιράλ ανατιμήσεων. Αν το πετρέλαιο κινηθεί σταθερά πάνω από τα 100 δολάρια και το φυσικό αέριο συνεχίσει ανοδικά, τότε τα μέτρα θα θεωρηθούν σχεδόν αναπόφευκτα. Μέχρι τότε, η κυβέρνηση επιλέγει στάση αναμονής.
Τι σημαίνει αυτό για πολίτες και επιχειρήσεις
Για τα νοικοκυριά, το κρίσιμο ερώτημα είναι αν θα δουν ξανά τις τιμές στα καύσιμα και στο ρεύμα να αυξάνονται αισθητά. Για τις επιχειρήσεις, ειδικά τις ενεργοβόρες, το κόστος ενέργειας αποτελεί καθοριστικό παράγοντα βιωσιμότητας.
Η εικόνα σήμερα δεν δείχνει άμεσο συναγερμό. Όμως το περιβάλλον παραμένει ρευστό. Οι γεωπολιτικές εξελίξεις μπορούν να ανατρέψουν τα δεδομένα από τη μια εβδομάδα στην άλλη.
Το μόνο βέβαιο είναι ότι το οικονομικό επιτελείο έχει ήδη χαράξει «γραμμές άμυνας». Αν οι διεθνείς τιμές διασπάσουν τα κρίσιμα όρια, τα μέτρα στήριξης – είτε με τη μορφή Fuel Pass είτε με επιδότηση ρεύματος – θα επιστρέψουν στο προσκήνιο.
Μέχρι τότε, η ελληνική οικονομία βαδίζει σε τεντωμένο σχοινί, με το βλέμμα στραμμένο στα χρηματιστηριακά ταμπλό της ενέργειας.
