Σημαντική ανατροπή έρχεται στη διαδικασία μεταβίβασης ακινήτων, καθώς νέο σχέδιο νόμου φέρνει εξαίρεση από μια υποχρέωση που μέχρι σήμερα θεωρούνταν δεδομένη: την προσκόμιση πιστοποιητικού φορολογικής ενημερότητας. Η αλλαγή δεν αφορά όλες τις περιπτώσεις, αλλά για χιλιάδες ιδιοκτήτες που σχεδιάζουν πώληση ακινήτου, μπορεί να σημαίνει λιγότερη ταλαιπωρία και ταχύτερη ολοκλήρωση της συναλλαγής.
Οι νέες διατάξεις περιλαμβάνονται στο νομοσχέδιο «Παρεμβάσεις για ένα κράτος πιο φιλικό στον πολίτη», το οποίο βρίσκεται ήδη σε δημόσια διαβούλευση. Στόχος της ρύθμισης είναι η μείωση της γραφειοκρατίας, χωρίς όμως να τίθεται σε κίνδυνο η διασφάλιση των φορολογικών εσόδων.
Η κρίσιμη αλλαγή που φέρνει το άρθρο 17
Η παρέμβαση ενσωματώνεται στο άρθρο 17 του Κεφαλαίου Ε΄ και τροποποιεί το άρθρο 103 του Κώδικα Φορολογίας Περιουσίας (ν. 5219/2025). Για πρώτη φορά προβλέπεται ότι, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, μπορεί να συνταχθεί και να μεταγραφεί συμβόλαιο μεταβίβασης χωρίς να έχει προηγουμένως εκδοθεί πιστοποιητικό από τη Φορολογική Διοίκηση.
Με απλά λόγια: σε ορισμένες περιπτώσεις, η διαδικασία δεν «μπλοκάρει» μέχρι να εκδοθεί βεβαίωση ότι έχει υποβληθεί δήλωση ή ότι έχει προσδιοριστεί ο φόρος.
Ποιες μεταβιβάσεις αφορά
Η εξαίρεση ενεργοποιείται μόνο όταν συντρέχουν σωρευτικά συγκεκριμένες προϋποθέσεις.
Αφορά ακίνητα που έχουν αποκτηθεί:
μέσω κληρονομιάς
μέσω δωρεάς
μέσω γονικής παροχής
Και στη συνέχεια μεταβιβάζονται με επαχθή αιτία — δηλαδή, με αντάλλαγμα, όπως για παράδειγμα με πώληση.
Επιπλέον, απαιτείται:
Η δήλωση φόρου κληρονομιάς, δωρεάς ή γονικής παροχής να κατατίθεται ταυτόχρονα με τη δήλωση φόρου μεταβίβασης ακινήτου.
Ο συμβολαιογράφος να παρακρατεί από το συμφωνηθέν τίμημα το ποσό του αναλογούντος φόρου και να το αποδίδει απευθείας στη Φορολογική Διοίκηση.
Όταν τηρούνται όλα τα παραπάνω, δεν απαιτείται η έκδοση ξεχωριστού πιστοποιητικού φορολογικής ενημερότητας για να ολοκληρωθεί η πράξη.
Τι σημαίνει αυτό στην πράξη
Μέχρι σήμερα, ακόμη και όταν όλα τα στοιχεία ήταν έτοιμα, η διαδικασία μπορούσε να καθυστερήσει λόγω της αναμονής για την έκδοση του σχετικού πιστοποιητικού. Η νέα ρύθμιση επιχειρεί να «μεταφέρει» τον έλεγχο και τη διασφάλιση του φόρου στη φάση της υπογραφής του συμβολαίου.
Ο συμβολαιογράφος αναλαμβάνει κομβικό ρόλο: λειτουργεί ως ενδιάμεσος φοροεισπρακτικός μηχανισμός, παρακρατώντας το ποσό που αντιστοιχεί στον φόρο και αποδίδοντάς το απευθείας στο Δημόσιο. Έτσι, το κράτος δεν χάνει έσοδα, ενώ ο πολίτης αποφεύγει ένα επιπλέον διοικητικό βήμα.
Για όσους σχεδιάζουν να πουλήσουν ακίνητο που απέκτησαν από γονική παροχή ή κληρονομιά, αυτό μπορεί να μεταφραστεί σε ταχύτερη ολοκλήρωση της μεταβίβασης και μικρότερο διοικητικό κόστος.
Πού πρέπει να δοθεί προσοχή
Η απλοποίηση δεν σημαίνει χαλαρότητα. Αντίθετα, απαιτεί αυξημένη ακρίβεια στη διαδικασία.
Οι φορολογούμενοι οφείλουν να διασφαλίσουν:
Ότι οι δηλώσεις φόρου (κληρονομιάς, δωρεάς, γονικής παροχής και μεταβίβασης) υποβάλλονται ορθά και χωρίς παραλείψεις.
Ότι ο υπολογισμός του οφειλόμενου φόρου είναι ακριβής, βάσει αντικειμενικών αξιών και ισχυουσών διατάξεων.
Ότι ο συμβολαιογράφος παρακρατεί το σωστό ποσό και το αποδίδει εγκαίρως.
Τυχόν λάθη σε αυτά τα στάδια μπορεί να δημιουργήσουν μεταγενέστερες φορολογικές εκκρεμότητες ή πρόστιμα.
Ένα βήμα προς λιγότερη γραφειοκρατία
Η συγκεκριμένη ρύθμιση εντάσσεται σε μια ευρύτερη προσπάθεια εκσυγχρονισμού της φορολογικής διοίκησης και επιτάχυνσης των διαδικασιών που αφορούν την ακίνητη περιουσία. Η λογική είναι σαφής: όπου υπάρχει διασφαλισμένη είσπραξη του φόρου, δεν χρειάζεται επιπλέον διοικητική επιβεβαίωση.
Εάν το σχέδιο νόμου ψηφιστεί ως έχει, οι μεταβιβάσεις ακινήτων σε αυτές τις ειδικές περιπτώσεις θα γίνουν πιο ευέλικτες, χωρίς να τίθεται σε κίνδυνο η φορολογική συμμόρφωση.
Για τους ιδιοκτήτες που σχεδιάζουν πώληση μέσα στους επόμενους μήνες, αξίζει να παρακολουθούν τις εξελίξεις και να συμβουλεύονται εγκαίρως τον λογιστή ή τον συμβολαιογράφο τους. Μια αλλαγή που φαίνεται «τεχνική» μπορεί να αποδειχθεί καθοριστική για το χρονοδιάγραμμα και το κόστος μιας μεταβίβασης.
Το βέβαιο είναι ότι το τοπίο στις αγοραπωλησίες ακινήτων μεταβάλλεται — και αυτή τη φορά, η αλλαγή δείχνει να γέρνει υπέρ της ταχύτητας και της απλοποίησης.
