Σε δημόσια διαβούλευση τέθηκε ένα νέο νομοσχέδιο που φιλοδοξεί να αλλάξει τη σχέση του κράτους με τους πολίτες, φέρνοντας σημαντικές διαφοροποιήσεις στον τρόπο με τον οποίο το Δημόσιο χειρίζεται δικαστικές αποφάσεις.
Η πρωτοβουλία αυτή εντάσσεται στο σχέδιο μεταρρυθμίσεων για έναν πιο αποτελεσματικό και φιλικό προς τον πολίτη δημόσιο τομέα. Μεταξύ των βασικών ρυθμίσεων του νομοσχεδίου περιλαμβάνεται η πρόβλεψη ότι σε ορισμένες περιπτώσεις το Δημόσιο δεν θα προσφεύγει σε ένδικα μέσα κατά τελεσίδικων δικαστικών αποφάσεων, επιτρέποντας έτσι την ταχύτερη αποζημίωση πολιτών που έχουν υποστεί σοβαρή ζημία.
Παράλληλα, οι αποζημιώσεις που επιδικάζονται σε τέτοιες περιπτώσεις θα απολαμβάνουν ειδικό καθεστώς προστασίας, καθώς θα είναι αφορολόγητες και δεν θα μπορούν να κατασχεθούν ή να συμψηφιστούν με οφειλές.
Τι αλλάζει με το νέο νομοσχέδιο
Το νομοσχέδιο με τίτλο «Παρεμβάσεις για ένα κράτος πιο φιλικό στον πολίτη» εισάγει μια σημαντική διαφοροποίηση στον τρόπο που το κράτος αντιμετωπίζει τις δικαστικές διαμάχες με πολίτες.
Μέχρι σήμερα, σε πολλές περιπτώσεις το Δημόσιο συνέχιζε τις δικαστικές διαδικασίες καταθέτοντας εφέσεις ή άλλα ένδικα μέσα, ακόμη και όταν υπήρχαν αποφάσεις που δικαίωναν τους πολίτες. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα οι διαδικασίες αποζημίωσης να παρατείνονται για χρόνια.
Με τη νέα ρύθμιση, προβλέπεται ότι το Δημόσιο θα μπορεί να παραιτείται από την άσκηση ένδικων μέσων σε συγκεκριμένες κατηγορίες υποθέσεων που έχουν έντονο κοινωνικό αντίκτυπο. Με αυτόν τον τρόπο επιδιώκεται να αποφεύγονται μακροχρόνιες δικαστικές διαμάχες και να επιταχύνεται η αποκατάσταση των θυμάτων ή των οικογενειών τους.
Ποιες υποθέσεις θεωρούνται ιδιαίτερης κοινωνικής σημασίας
Η εφαρμογή της ρύθμισης αφορά υποθέσεις που χαρακτηρίζονται ως «ιδιαίτερης κοινωνικής σημασίας». Πρόκειται για περιπτώσεις στις οποίες, εξαιτίας παράνομων ενεργειών ή παραλείψεων κρατικών φορέων, έχουν προκληθεί σοβαρές συνέπειες για πολίτες.
Συγκεκριμένα, τέτοιες υποθέσεις μπορεί να αφορούν περιστατικά όπου άνθρωποι έχουν χάσει τη ζωή τους ή έχουν υποστεί σοβαρή βλάβη στην υγεία τους.
Στην κατηγορία αυτή εντάσσονται μεταξύ άλλων:
-
μεγάλες φυσικές καταστροφές
-
δυστυχήματα σε δημόσιες εγκαταστάσεις ή κτίρια
-
σοβαρά ατυχήματα σε μέσα μαζικής μεταφοράς
-
τρομοκρατικές επιθέσεις
-
περιστατικά που συμβαίνουν κατά την εκτέλεση υπηρεσίας, ιδιαίτερα για στρατιωτικούς ή στελέχη των σωμάτων ασφαλείας
-
ιατρικά σφάλματα ή παραλείψεις σε δημόσια νοσοκομεία και δομές υγείας.
Η ένταξη μιας υπόθεσης σε αυτή την κατηγορία δεν θα γίνεται αυτόματα. Θα απαιτείται απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου, το οποίο θα εξετάζει τα δεδομένα κάθε περίπτωσης και θα αποφασίζει αν πληρούνται τα κριτήρια.
Πώς θα γίνεται η παραίτηση του Δημοσίου από ένδικα μέσα
Αφού μια υπόθεση χαρακτηριστεί επίσημα ως ιδιαίτερης κοινωνικής σημασίας, το Δημόσιο θα μπορεί να αποσύρει ένδικα μέσα που έχει ήδη ασκήσει κατά δικαστικών αποφάσεων.
Η παραίτηση αυτή μπορεί να αφορά τόσο τακτικά όσο και έκτακτα ένδικα μέσα, ανάλογα με το στάδιο στο οποίο βρίσκεται η υπόθεση. Με απλά λόγια, το κράτος θα μπορεί να σταματά τη συνέχιση μιας δικαστικής διαμάχης ακόμη και αν αυτή έχει προχωρήσει σε ανώτερα δικαστήρια.
Στόχος της ρύθμισης είναι να αποφεύγονται μακροχρόνιες δικαστικές διαδικασίες που συχνά επιβαρύνουν ψυχολογικά και οικονομικά τους πολίτες που έχουν ήδη υποστεί σοβαρή ζημία.
Αφορολόγητες και προστατευμένες αποζημιώσεις
Ένα ακόμη σημαντικό στοιχείο του νομοσχεδίου αφορά το καθεστώς των αποζημιώσεων που επιδικάζονται σε τέτοιες υποθέσεις.
Τα ποσά που καταβάλλονται στους δικαιούχους θα έχουν ειδική προστασία. Συγκεκριμένα:
-
δεν θα υπόκεινται σε φορολογία
-
δεν θα μπορούν να κατασχεθούν
-
δεν θα μπορούν να εκχωρηθούν σε τρίτους.
Επιπλέον, τα ποσά αυτά δεν θα συμψηφίζονται με τυχόν οφειλές προς το Δημόσιο, την εφορία, τα ασφαλιστικά ταμεία ή τις τράπεζες.
Παράλληλα, δεν θα λαμβάνονται υπόψη κατά τον υπολογισμό εισοδηματικών κριτηρίων που σχετίζονται με κοινωνικές παροχές ή προνοιακά επιδόματα. Αυτό σημαίνει ότι ένας πολίτης που λαμβάνει αποζημίωση δεν θα κινδυνεύει να χάσει επιδόματα ή άλλες κοινωνικές ενισχύσεις εξαιτίας της.
Τέλος, οι αποζημιώσεις αυτές δεν θα επιβαρύνονται με το ψηφιακό τέλος συναλλαγής ή άλλους έμμεσους φόρους.
Στόχος: λιγότερη γραφειοκρατία και ταχύτερη δικαιοσύνη
Με τη συγκεκριμένη μεταρρύθμιση, η κυβέρνηση επιδιώκει να μειώσει τη γραφειοκρατία και να περιορίσει τις πολύχρονες δικαστικές αντιπαραθέσεις μεταξύ κράτους και πολιτών.
Η δυνατότητα παραίτησης από ένδικα μέσα σε υποθέσεις με έντονο κοινωνικό αποτύπωμα εκτιμάται ότι θα συμβάλει στην ταχύτερη απονομή δικαιοσύνης και στην ουσιαστική στήριξη ανθρώπων που έχουν βιώσει τραγικά γεγονότα.
Παράλληλα, η πρόβλεψη για αφορολόγητες και ακατάσχετες αποζημιώσεις ενισχύει την προστασία των δικαιούχων, διασφαλίζοντας ότι τα χρήματα θα φτάνουν ακέραια σε όσους πραγματικά τα χρειάζονται.
