Χιλιάδες δικαιούχοι συντάξεων χηρείας βρίσκονται μπροστά σε σημαντικές οικονομικές εξελίξεις, καθώς ανοίγει ο δρόμος για νέες αυξήσεις αλλά και επιστροφές χρημάτων που σε ορισμένες περιπτώσεις φτάνουν τις 7.000 ευρώ. Η επανεξέταση παλαιότερων αποφάσεων για τον τρόπο υπολογισμού των συντάξεων, σε συνδυασμό με δικαστικές αποφάσεις, οδηγεί σε διορθώσεις που αφορούν μεγάλο αριθμό συνταξιούχων.
Οι αλλαγές αυτές σχετίζονται κυρίως με συντάξεις που απονεμήθηκαν την περίοδο 2016 έως 2019, όταν εφαρμόστηκαν νέοι κανόνες υπολογισμού. Οι διορθώσεις που αναμένονται θα επηρεάσουν τόσο δικαιούχους του δημόσιου τομέα όσο και του ιδιωτικού, με αποτέλεσμα πολλοί χήροι και χήρες να δουν σημαντικές αυξήσεις στα ποσά που λαμβάνουν κάθε μήνα.
Οι πρώτοι δικαιούχοι που θα δουν χρήματα
Η διαδικασία επανεξέτασης αφορά αρχικά περίπου 15.000 συντάξεις χηρείας απόστρατων του Δημοσίου. Οι συγκεκριμένοι δικαιούχοι είχαν κινηθεί νομικά τα προηγούμενα χρόνια, αμφισβητώντας τον τρόπο με τον οποίο υπολογίστηκε η σύνταξή τους.
Μετά τις σχετικές αποφάσεις της Δικαιοσύνης, ανοίγει πλέον ο δρόμος για:
-
Αναδρομικές επιστροφές έως περίπου 5.000 ευρώ
-
Μηνιαίες αυξήσεις που μπορούν να φτάσουν έως 300 ευρώ
Τα ποσά αφορούν κυρίως την τριετία 2016–2019, κατά την οποία διαπιστώθηκε ότι σε αρκετές περιπτώσεις ο υπολογισμός της σύνταξης έγινε με τρόπο που δεν συμβάδιζε πλήρως με τις ισχύουσες διατάξεις.
Επανυπολογισμός σε δεκάδες χιλιάδες συντάξεις
Πέρα από τις περιπτώσεις των αποστράτων, υπάρχει και μια δεύτερη μεγάλη κατηγορία συνταξιούχων που αφορά περίπου 50.000 συντάξεις λόγω θανάτου σε δημόσιο και ιδιωτικό τομέα.
Σε αυτές τις περιπτώσεις εντοπίστηκαν σφάλματα στον τρόπο που υπολογίστηκε το ποσό της σύνταξης. Η διόρθωση των λαθών αυτών αναμένεται να οδηγήσει σε:
-
Μηνιαίες αυξήσεις 200 έως 300 ευρώ
-
Αναδρομικά που μπορεί να κυμανθούν από 5.000 έως και 7.000 ευρώ
Η διαδικασία επανυπολογισμού εκτιμάται ότι θα επηρεάσει μεγάλο αριθμό συνταξιούχων που λαμβάνουν σύνταξη λόγω θανάτου, καθώς σε πολλές περιπτώσεις ο αρχικός υπολογισμός δεν περιλάμβανε όλα τα απαραίτητα στοιχεία.
Γιατί κρίθηκαν λάθος οι υπολογισμοί
Η αφετηρία των εξελίξεων βρίσκεται στις αποφάσεις του Συμβουλίου της Επικρατείας, το οποίο εξέτασε τον τρόπο με τον οποίο υπολογίστηκαν ορισμένες συντάξεις χηρείας τα προηγούμενα χρόνια.
Σύμφωνα με το σκεπτικό των αποφάσεων, για αρκετές συντάξεις που απονεμήθηκαν μετά την εφαρμογή του νόμου του 2016, ο υπολογισμός έγινε στο 50% της ήδη μειωμένης σύνταξης του θανόντος.
Ωστόσο, η ερμηνεία που κρίθηκε ορθή ήταν διαφορετική:
η σύνταξη του επιζώντος συζύγου θα έπρεπε να υπολογιστεί στο 70% της αρχικής σύνταξης του θανόντος, πριν από τις συγκεκριμένες μειώσεις.
Αυτή η διαφορά στον τρόπο υπολογισμού δημιουργεί πλέον το δικαίωμα για αναδρομικές διορθώσεις και αυξήσεις στα ποσά που καταβάλλονται.
Το βασικό λάθος σε περίπου 50.000 συντάξεις
Ένα ακόμη σημαντικό πρόβλημα που εντοπίστηκε αφορά τον επανυπολογισμό της σύνταξης του θανόντος ασφαλισμένου.
Σε αρκετές περιπτώσεις, το 50% της σύνταξης που δόθηκε στον επιζώντα σύζυγο υπολογίστηκε με βάση τη νέα, επανυπολογισμένη σύνταξη του θανόντος. Ωστόσο, στον υπολογισμό αυτό δεν συμπεριλήφθηκε η λεγόμενη προσωπική διαφορά, δηλαδή το ποσό που διατηρήθηκε για να μην υπάρξει μεγάλη μείωση μετά τις αλλαγές στο ασφαλιστικό σύστημα.
Με βάση τις ισχύουσες διατάξεις, η σύνταξη του επιζώντος θα έπρεπε να υπολογιστεί στο 50% της σύνταξης πριν από τον επανυπολογισμό. Η παράλειψη αυτή είχε ως αποτέλεσμα να προκύψουν χαμηλότερα ποσά για χιλιάδες δικαιούχους.
Τα κατώτατα όρια στις συντάξεις χηρείας
Η νομοθεσία προβλέπει επίσης συγκεκριμένα κατώτατα όρια για τις συντάξεις λόγω θανάτου.
Για το 2026, το ελάχιστο ποσό που μπορεί να λάβει ένας επιζών σύζυγος αντιστοιχεί στο ύψος της εθνικής σύνταξης για 20 έτη ασφάλισης, το οποίο διαμορφώνεται στα 446,87 ευρώ μεικτά.
Σε περιπτώσεις όπου ο χρόνος ασφάλισης του θανόντος είναι μικρότερος, το ποσό μειώνεται αναλογικά κατά 1,25% για κάθε έτος που υπολείπεται μέχρι τα 20 έτη.
Παράλληλα, όταν ο ασφαλιστικός χρόνος είναι 15 έτη ή λιγότερος, εφαρμόζεται ειδικό κατώτατο όριο που για το 2026 φτάνει περίπου τα 418,94 ευρώ μεικτά.
Πώς διαμορφώνεται η σύνταξη μετά τον θάνατο
Η νομοθεσία καθορίζει επίσης τον τρόπο με τον οποίο καταβάλλεται η σύνταξη στον επιζώντα σύζυγο.
Για τα πρώτα τρία χρόνια μετά τον θάνατο, ο επιζών σύζυγος λαμβάνει το 70% της σύνταξης που δικαιούταν ο θανών ασφαλισμένος.
Μετά την πάροδο της τριετίας, αν ο δικαιούχος εργάζεται, έχει επαγγελματική δραστηριότητα ή λαμβάνει άλλη σύνταξη, το ποσό περιορίζεται στο 50% της αρχικής σύνταξης, υπό την προϋπόθεση ότι δεν πέφτει κάτω από τα προβλεπόμενα κατώτατα όρια.
Σε ειδικές περιπτώσεις, όπως όταν ο επιζών σύζυγος έχει ποσοστό αναπηρίας άνω του 67%, μπορεί να συνεχίσει να λαμβάνει το σύνολο της σύνταξης για όσο διάστημα διαρκεί η αναπηρία.
Πόσοι λαμβάνουν σήμερα συντάξεις λόγω θανάτου
Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία του πληροφοριακού συστήματος «ΗΛΙΟΣ» του υπουργείου Εργασίας, οι συντάξεις λόγω θανάτου αποτελούν σημαντικό τμήμα του συνολικού συνταξιοδοτικού συστήματος.
Τα δεδομένα δείχνουν ότι:
-
Οι συντάξεις λόγω θανάτου ξεπερνούν τις 380.000.
-
Το μέσο μηνιαίο εισόδημα από αυτές ανέρχεται περίπου στα 755 ευρώ.
Πιο αναλυτικά:
-
Οι κύριες συντάξεις λόγω θανάτου έχουν μέσο ποσό περίπου 617 ευρώ.
-
Οι επικουρικές φτάνουν κατά μέσο όρο τα 128 ευρώ.
-
Τα μερίσματα κυμαίνονται γύρω στα 75 ευρώ.
Τι αλλάζει για τους δικαιούχους
Ο επανυπολογισμός που βρίσκεται σε εξέλιξη μπορεί να οδηγήσει σε σημαντική οικονομική ενίσχυση για δεκάδες χιλιάδες δικαιούχους. Σε αρκετές περιπτώσεις, η διαφορά που θα προκύψει θα φανεί όχι μόνο στις μηνιαίες αποδοχές αλλά και στα αναδρομικά που θα καταβληθούν.
Οι αυξήσεις που εκτιμάται ότι θα προκύψουν κυμαίνονται από 200 έως 300 ευρώ τον μήνα, ενώ τα αναδρομικά μπορούν να φτάσουν ακόμη και τις 7.000 ευρώ.
Για πολλούς συνταξιούχους που λαμβάνουν σύνταξη χηρείας, οι εξελίξεις αυτές αναμένεται να αποτελέσουν μια σημαντική οικονομική ανάσα μετά από χρόνια χαμηλότερων αποδοχών.
