Η μάχιμη πενταετία επιστρέφει στο προσκήνιο για χιλιάδες ένστολους. Πότε αυξάνει πραγματικά τη σύνταξη, πότε απλώς ανοίγει το δικαίωμα εξόδου και ποιοι πρέπει να προσέξουν τα όρια.
Η μάχιμη πενταετία επιστρέφει στο επίκεντρο
Η λεγόμενη «μάχιμη πενταετία», δηλαδή η δυνατότητα αναγνώρισης χρόνου υπηρεσίας στο διπλάσιο, επανέρχεται δυναμικά στη συζήτηση μεταξύ χιλιάδων ενστόλων που σχεδιάζουν την αποχώρησή τους τα επόμενα χρόνια.
Αφορμή για την αναζωπύρωση του ενδιαφέροντος στάθηκε πρόσφατη διευκρινιστική οδηγία του e-ΕΦΚΑ, η οποία ξεκαθαρίζει ότι το συγκεκριμένο δικαίωμα δεν αφορά μόνο παλαιότερους ασφαλισμένους. Αντίθετα, μπορεί να εφαρμοστεί και σε όσους κατατάχθηκαν από την 1η Ιανουαρίου 2011 και μετά, ακόμη και αν ασφαλίζονται με καθεστώς που προέρχεται από το πρώην ΙΚΑ-ΕΤΑΜ.
Η εξέλιξη αυτή έχει προκαλέσει νέο κύμα ενδιαφέροντος, καθώς πολλοί ένστολοι προσπαθούν να καταλάβουν αν η συγκεκριμένη αναγνώριση αυξάνει πραγματικά το ποσό της σύνταξης ή αν απλώς βοηθά να συμπληρωθούν οι προϋποθέσεις για έξοδο.
Η απάντηση δεν είναι τόσο απλή όσο φαίνεται.
Τι είναι στην πράξη η μάχιμη πενταετία
Η μάχιμη πενταετία αποτελεί έναν μηχανισμό αναγνώρισης χρόνου υπηρεσίας. Με βάση το ισχύον πλαίσιο, συγκεκριμένες περίοδοι υπηρεσίας μπορούν να υπολογιστούν στο διπλάσιο για συνταξιοδοτικούς σκοπούς.
Ο χρόνος που αναγνωρίζεται δεν θεωρείται απλώς τυπική προσθήκη στα χαρτιά. Αντίθετα, αντιμετωπίζεται ως πραγματικός συντάξιμος χρόνος και λαμβάνεται υπόψη στον υπολογισμό της ανταποδοτικής σύνταξης στο έτος κατά το οποίο παρασχέθηκε η υπηρεσία.
Με απλά λόγια, ο διπλασιασμός μπορεί να επηρεάσει:
-
τα συνολικά έτη ασφάλισης
-
το ποσοστό αναπλήρωσης
-
τον τελικό υπολογισμό της σύνταξης
Ωστόσο, το αν αυτό θα οδηγήσει σε σημαντική αύξηση στο ποσό εξαρτάται από αρκετούς παράγοντες.
Πότε αυξάνει πραγματικά το ποσό της σύνταξης
Η αναγνώριση της μάχιμης πενταετίας μπορεί να οδηγήσει σε ουσιαστική αύξηση της σύνταξης όταν επηρεάζει άμεσα τον τρόπο υπολογισμού της ανταποδοτικής παροχής.
Αυτό συμβαίνει κυρίως σε τρεις περιπτώσεις.
1. Όταν αυξάνονται τα συνολικά έτη ασφάλισης
Το ύψος της ανταποδοτικής σύνταξης εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από το ποσοστό αναπλήρωσης, το οποίο αυξάνεται όσο μεγαλώνει ο συνολικός χρόνος ασφάλισης.
Αν ο διπλασιασμός των ετών υπηρεσίας προσθέτει επιπλέον χρόνο που υπολογίζεται στον τελικό αριθμό ετών, τότε μπορεί να οδηγήσει σε μεγαλύτερο ποσοστό αναπλήρωσης και συνεπώς σε υψηλότερη σύνταξη.
Ιδιαίτερα σημαντική είναι η περίπτωση όπου ο ασφαλισμένος περνά σε ανώτερη κλίμακα ετών ασφάλισης, γεγονός που μπορεί να ανεβάσει αισθητά το τελικό ποσό.
2. Όταν ο χρόνος προστίθεται πάνω από το ελάχιστο όριο
Η διαφορά είναι μεγάλη όταν η μάχιμη πενταετία δεν χρησιμοποιείται απλώς για να συμπληρωθεί το ελάχιστο απαιτούμενο όριο ετών, αλλά προστίθεται επιπλέον.
Σε αυτή την περίπτωση δημιουργείται καθαρό συνταξιοδοτικό όφελος, καθώς ο χρόνος αυτός ενσωματώνεται πλήρως στον υπολογισμό της ανταποδοτικής σύνταξης.
3. Όταν συνδυάζεται με ευνοϊκές αποδοχές
Ένας ακόμη παράγοντας που μπορεί να επηρεάσει το αποτέλεσμα είναι το επίπεδο των αποδοχών κατά τα έτη που αναγνωρίζονται.
Επειδή ο χρόνος «κουμπώνει» στο έτος που παρασχέθηκε η υπηρεσία, αν εκείνη την περίοδο οι αποδοχές είναι υψηλότερες, τότε μπορεί να βελτιωθεί ο μέσος όρος αποδοχών που χρησιμοποιείται στον υπολογισμό της σύνταξης.
Πότε λειτουργεί κυρίως ως «κλειδί εξόδου»
Υπάρχουν όμως και περιπτώσεις όπου η μάχιμη πενταετία δεν αυξάνει σημαντικά το ποσό της σύνταξης, αλλά λειτουργεί κυρίως ως εργαλείο για να ανοίξει το δικαίωμα συνταξιοδότησης.
Αυτό συμβαίνει κυρίως όταν:
-
ο ασφαλισμένος χρειάζεται τον επιπλέον χρόνο μόνο για να συμπληρώσει τις απαραίτητες προϋποθέσεις
-
τα ήδη συγκεντρωμένα έτη ασφάλισης είναι πολλά και η επιπλέον προσαύξηση έχει μικρή επίδραση στο τελικό ποσό
-
το κόστος αναγνώρισης πλησιάζει ή υπερβαίνει το οικονομικό όφελος
Σε αυτές τις περιπτώσεις η μάχιμη πενταετία λειτουργεί περισσότερο ως μηχανισμός θεμελίωσης δικαιώματος παρά ως εργαλείο αύξησης σύνταξης.
Οι δύο βασικοί «κόφτες» που πρέπει να γνωρίζουν οι ένστολοι
Παρά τα πιθανά οφέλη, υπάρχουν δύο σημαντικοί περιορισμοί που πρέπει να λαμβάνονται υπόψη πριν αποφασιστεί η αναγνώριση.
Το ανώτατο όριο των 7 ετών
Σύμφωνα με το ισχύον πλαίσιο, ο συνολικός χρόνος που μπορεί να αναγνωριστεί – είτε πρόκειται για πλασματικά έτη είτε για άλλες μορφές αναγνώρισης – δεν μπορεί να ξεπερνά τα επτά έτη.
Αυτό σημαίνει ότι αν ένας ασφαλισμένος έχει ήδη χρησιμοποιήσει μέρος του ορίου με άλλες αναγνωρίσεις, η μάχιμη πενταετία μπορεί να μην μπορεί να αξιοποιηθεί πλήρως.
Για τον λόγο αυτό απαιτείται προσεκτικός σχεδιασμός, ώστε να υπολογιστεί ποιος συνδυασμός αναγνωρίσεων είναι ο πιο συμφέρων.
Η διαδικασία υποβολής της αίτησης
Ένας ακόμη κρίσιμος παράγοντας είναι το πότε υποβάλλεται η αίτηση αναγνώρισης.
Σε αρκετές περιπτώσεις η αίτηση κατατίθεται ταυτόχρονα με την αίτηση συνταξιοδότησης. Τότε η εξέταση του αιτήματος γίνεται από την αρμόδια τοπική διεύθυνση του e-ΕΦΚΑ.
Για στελέχη των Σωμάτων Ασφαλείας, αναλύσεις που έχουν δημοσιευθεί αναφέρουν ότι η αναγνώριση υπολογίζεται με βάση εισφορές εργαζομένου επί συγκεκριμένων αποδοχών ή αποζημιώσεων, όπως για παράδειγμα η εργασία πέραν πενθημέρου όπου αυτή εφαρμόζεται.
Το βασικό συμπέρασμα πριν την τελική απόφαση
Η μάχιμη πενταετία μπορεί πράγματι να αποτελέσει σημαντικό εργαλείο για τους ένστολους που σχεδιάζουν τη συνταξιοδότησή τους. Σε ορισμένες περιπτώσεις οδηγεί σε μεγαλύτερη σύνταξη, ενώ σε άλλες επιταχύνει απλώς την έξοδο από την υπηρεσία.
Γι’ αυτό πριν ληφθεί οποιαδήποτε απόφαση είναι απαραίτητος ένας αναλυτικός αριθμητικός υπολογισμός.
Το βασικό ερώτημα που πρέπει να απαντηθεί είναι απλό:
πόσο κοστίζει η αναγνώριση και ποια είναι η πραγματική αύξηση που θα προκύψει τόσο στο ποσό της σύνταξης όσο και στον χρόνο εξόδου.
Μόνο τότε μπορεί κάποιος να κρίνει αν η μάχιμη πενταετία αποτελεί πραγματικό οικονομικό όφελος ή απλώς ένα εργαλείο για να ανοίξει νωρίτερα η πόρτα της συνταξιοδότησης.
