Γιατί μειώνεται η καθαρή αύξηση στις συντάξεις; Δείτε πώς λειτουργούν οι κρατήσεις υπέρ υγείας και η Εισφορά Αλληλεγγύης Συνταξιούχων (ΕΑΣ) και γιατί πολλοί συνταξιούχοι βλέπουν μικρότερο ποσό στην τσέπη.

Οι δύο κρατήσεις που «τρώνε» τις αυξήσεις στις συντάξεις – Τι πρέπει να ξέρουν οι συνταξιούχοι

Πολλοί συνταξιούχοι παρατηρούν κάθε μήνα στο ενημερωτικό σημείωμα της σύνταξης ότι το καθαρό ποσό που λαμβάνουν δεν είναι ακριβώς αυτό που περίμεναν. Ακόμη και όταν ανακοινώνονται αυξήσεις, το ποσό που καταλήγει τελικά στον τραπεζικό λογαριασμό μπορεί να φαίνεται μικρότερο από αυτό που υπολόγιζαν.

Η εξήγηση βρίσκεται συνήθως σε δύο βασικές κρατήσεις που εμφανίζονται στα ενημερωτικά σημειώματα του e-ΕΦΚΑ: την κράτηση υπέρ υγείας (ΕΟΠΥΥ) και την Εισφορά Αλληλεγγύης Συνταξιούχων (ΕΑΣ).

Παρότι πολλοί θεωρούν ότι πρόκειται για παρόμοιες κρατήσεις, στην πραγματικότητα λειτουργούν με διαφορετικό τρόπο. Υπολογίζονται με άλλη λογική και επηρεάζονται από διαφορετικούς παράγοντες. Αυτός είναι και ο λόγος που αρκετοί συνταξιούχοι μπερδεύονται όταν βλέπουν μεταβολές στα ποσά.

Η κράτηση υπέρ υγείας: Υπολογίζεται πάνω στο μικτό ποσό

Η κράτηση για υγειονομική περίθαλψη είναι μία από τις πιο γνωστές κρατήσεις που εμφανίζονται στις συντάξεις. Πρόκειται για ποσοστιαία παρακράτηση η οποία εφαρμόζεται πάνω στο μικτό ποσό της σύνταξης, δηλαδή πριν αφαιρεθεί ο φόρος.

Στην πράξη, αυτή η κράτηση μπορεί να εμφανίζεται με δύο διαφορετικούς τρόπους στο ενημερωτικό σημείωμα:

• ως κράτηση στην κύρια σύνταξη

• ως ξεχωριστή κράτηση στην επικουρική σύνταξη, όταν υπάρχει

Το τελικό ποσό που παρακρατείται προκύπτει από το συνολικό μικτό ποσό της σύνταξης.

Πότε αυξάνεται ή μειώνεται

Η συγκεκριμένη κράτηση αλλάζει κάθε φορά που μεταβάλλεται το μικτό ποσό της σύνταξης. Αυτό σημαίνει ότι μπορεί να διαφοροποιηθεί σε αρκετές περιπτώσεις, όπως:

• όταν δοθούν ετήσιες αυξήσεις στις συντάξεις

• όταν γίνει επανυπολογισμός λόγω νέων στοιχείων (π.χ. επιπλέον ένσημα ή διαφορετικές αποδοχές)

• όταν υπάρξει αλλαγή στο ποσό της επικουρικής σύνταξης

• όταν εκδοθούν διορθωτικές αποφάσεις ή προκύψουν αναδρομικά

Με απλά λόγια, η κράτηση υπέρ υγείας ακολουθεί το μικτό ποσό της σύνταξης. Αν η σύνταξη αυξηθεί, αυξάνεται και η κράτηση. Αν μειωθεί, μειώνεται αντίστοιχα.

ΕΑΣ: Η εισφορά που λειτουργεί με κλιμάκια

Σε αντίθεση με την κράτηση υπέρ υγείας, η Εισφορά Αλληλεγγύης Συνταξιούχων (ΕΑΣ) δεν υπολογίζεται απλώς ως ποσοστό που ακολουθεί το ποσό της σύνταξης.

Η συγκεκριμένη εισφορά εφαρμόζεται μόνο όταν το μικτό ποσό της σύνταξης ξεπερνά συγκεκριμένα όρια. Τα όρια αυτά είναι οργανωμένα σε κλιμάκια και κάθε κλιμάκιο έχει διαφορετικό ποσοστό εισφοράς.

Αυτό σημαίνει ότι μια μικρή αύξηση στη σύνταξη μπορεί να οδηγήσει σε μεγαλύτερη αλλαγή στην κράτηση, εφόσον το νέο ποσό περάσει στο επόμενο επίπεδο.

Γιατί μπορεί να φαίνεται ότι αυξάνεται απότομα

Η ΕΑΣ δεν αυξάνεται σταδιακά όπως η κράτηση υγείας. Αν το μικτό ποσό της σύνταξης ξεπεράσει το επόμενο όριο, η εισφορά μπορεί να αλλάξει άμεσα και πιο αισθητά.

Οι πιο συνηθισμένες περιπτώσεις όπου μεταβάλλεται η ΕΑΣ είναι:

• όταν δοθεί αύξηση στη σύνταξη που οδηγεί σε επόμενο κλιμάκιο

• όταν γίνει επανυπολογισμός σύνταξης με νέα δεδομένα

• όταν υπάρξει αναπροσαρμογή ποσών μετά από διορθωτικές πράξεις

• όταν αλλάξουν στοιχεία που επηρεάζουν το ύψος της σύνταξης

Έτσι, αρκετές φορές η αύξηση στη σύνταξη συνοδεύεται από μεγαλύτερη εισφορά, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι υπάρχει λάθος στον υπολογισμό.

Πώς να διαβάσετε σωστά το ενημερωτικό της σύνταξης

Για να καταλάβει κάποιος αν οι κρατήσεις που εμφανίζονται στο ενημερωτικό είναι σωστές, υπάρχουν ορισμένα βασικά στοιχεία που πρέπει να ελέγξει.

Πρώτα από όλα, σημαντικό είναι να κοιτάξει το μικτό ποσό της σύνταξης. Αυτό αποτελεί τη βάση για τον υπολογισμό της κράτησης υγείας και επηρεάζει επίσης το αν εφαρμόζεται ή όχι η ΕΑΣ.

Επίσης, χρειάζεται να ελέγξει αν η κράτηση υγείας εμφανίζεται χωριστά για την κύρια και την επικουρική σύνταξη, κάτι που συμβαίνει συχνά όταν υπάρχουν και τα δύο είδη παροχών.

Τέλος, αν υπάρχει μεταβολή στην ΕΑΣ, καλό είναι να δει αν την ίδια περίοδο υπήρξε κάποια αύξηση ή επανυπολογισμός της σύνταξης. Στις περισσότερες περιπτώσεις, εκεί βρίσκεται η εξήγηση.

Γιατί οι αυξήσεις συχνά φαίνονται μικρότερες

Ένα από τα πιο συχνά παράπονα των συνταξιούχων είναι ότι οι αυξήσεις που ανακοινώνονται δεν αποτυπώνονται πλήρως στο καθαρό ποσό που λαμβάνουν.

Αυτό συμβαίνει επειδή οι κρατήσεις επηρεάζονται από το νέο μικτό ποσό της σύνταξης. Όταν αυξάνεται η σύνταξη:

• η κράτηση υπέρ υγείας αυξάνεται αναλογικά

• η ΕΑΣ μπορεί να αλλάξει επίπεδο αν περαστεί νέο κλιμάκιο

Το αποτέλεσμα είναι ότι μέρος της αύξησης «απορροφάται» από τις κρατήσεις. Έτσι, το ποσό που φτάνει τελικά στον λογαριασμό μπορεί να είναι μικρότερο από αυτό που περιμένει κάποιος με βάση την ονομαστική αύξηση.

Αυτό δεν σημαίνει απαραίτητα ότι έγινε λάθος στον υπολογισμό. Συχνά πρόκειται απλώς για την ενεργοποίηση των υφιστάμενων κρατήσεων.