Μια από τις σημαντικότερες δικαστικές εξελίξεις των τελευταίων ετών για τους συνταξιούχους αναμένεται να κριθεί μέσα στον Ιούνιο, καθώς το Ελεγκτικό Συνέδριο καλείται να αποφασίσει για τον τρόπο με τον οποίο υπολογίζεται η Εισφορά Αλληλεγγύης Συνταξιούχων (ΕΑΣ). Η υπόθεση αφορά άμεσα περίπου 400.000 πολίτες και μπορεί να οδηγήσει είτε σε αισθητή μείωση κρατήσεων στις συντάξεις είτε ακόμη και σε επιστροφές χρημάτων μέσω αναδρομικών.
Η κρίσιμη δίκη έχει οριστεί για τις 10 Ιουνίου 2026 και θεωρείται κομβικής σημασίας, καθώς από την απόφαση θα εξαρτηθεί αν αλλάζει οριστικά το μοντέλο υπολογισμού της ΕΑΣ, το οποίο εδώ και χρόνια προκαλεί αντιδράσεις στους συνταξιούχους.
Στο μικροσκόπιο ο τρόπος υπολογισμού της ΕΑΣ
Το βασικό ζήτημα που θα εξετάσει το δικαστήριο αφορά το αν η ΕΑΣ πρέπει να επιβάλλεται σε ολόκληρο το ποσό της σύνταξης ή μόνο στο τμήμα που υπερβαίνει τα 1.400 ευρώ.
Σήμερα, η κράτηση εφαρμόζεται στο συνολικό ποσό της σύνταξης, γεγονός που οδηγεί σε μεγαλύτερες παρακρατήσεις, ειδικά για όσους λαμβάνουν μεσαίες και υψηλότερες αποδοχές. Πολλοί συνταξιούχοι υποστηρίζουν ότι με αυτόν τον τρόπο «εξαφανίζονται» οι αυξήσεις που δίνονται κάθε χρόνο, αφού ένα σημαντικό μέρος τους επιστρέφει ξανά στο κράτος μέσω της ΕΑΣ.
Η νέα προσέγγιση που εξετάζεται από το Ελεγκτικό Συνέδριο προβλέπει ένα πιο αναλογικό μοντέλο, αντίστοιχο με αυτό της φορολογίας εισοδήματος. Δηλαδή, να υπάρχει ένα είδος «αφορολόγητου» ορίου στα 1.400 ευρώ και η εισφορά να επιβάλλεται μόνο στο ποσό που ξεπερνά αυτό το επίπεδο.
Το παράδειγμα που δείχνει τις μεγάλες διαφορές
Η αλλαγή αυτή μπορεί να φέρει σημαντική διαφορά στις μηνιαίες αποδοχές χιλιάδων συνταξιούχων.
Για παράδειγμα, σε σύνταξη ύψους 2.000 ευρώ, αν εξαιρεθούν τα πρώτα 1.400 ευρώ από τον υπολογισμό της ΕΑΣ, τότε η κράτηση θα επιβάλλεται μόνο στα υπόλοιπα 600 ευρώ.
Με συντελεστή 15%, η παρακράτηση θα διαμορφωνόταν στα 90 ευρώ. Με το σημερινό σύστημα, όμως, ο ίδιος συντελεστής εφαρμόζεται σε ολόκληρα τα 2.000 ευρώ, ανεβάζοντας την κράτηση στα 140 ευρώ.
Η διαφορά των 50 ευρώ τον μήνα μεταφράζεται σε εκατοντάδες ευρώ ετησίως για κάθε συνταξιούχο, ενώ σε βάθος χρόνου τα ποσά γίνονται ακόμη μεγαλύτερα.
Ανοίγει η συζήτηση για αναδρομικά
Το ενδιαφέρον των συνταξιούχων δεν περιορίζεται μόνο στις μελλοντικές μειώσεις κρατήσεων. Η απόφαση του Ελεγκτικού Συνεδρίου μπορεί να ανοίξει τον δρόμο και για διεκδικήσεις αναδρομικών.
Η υπόθεση έφτασε στη Δικαιοσύνη μετά από αγωγή πολιτικού συνταξιούχου, ο οποίος ζητά να επιστραφούν ποσά που θεωρεί ότι παρακρατήθηκαν λανθασμένα μέσω της ΕΑΣ το διάστημα από 1 Ιανουαρίου 2019 έως 30 Σεπτεμβρίου 2019.
Αν το δικαστήριο κρίνει ότι ο σημερινός τρόπος εφαρμογής της εισφοράς παραβιάζει την αρχή της αναλογικότητας ή άλλες συνταγματικές διατάξεις, τότε ενδέχεται να δημιουργηθεί «παράθυρο» για επιστροφές χρημάτων και σε άλλους συνταξιούχους που υπέστησαν αντίστοιχες κρατήσεις.
Πιλοτική δίκη με μεγάλο ενδιαφέρον
Η διαδικασία θα διεξαχθεί ως πρότυπη – πιλοτική δίκη, γεγονός που δείχνει τη βαρύτητα της υπόθεσης και τη σημασία που αποδίδεται στις συνέπειες της απόφασης.
Η σχετική πράξη εκδόθηκε στις 27 Απριλίου 2026 από την πρόεδρο του Ελεγκτικού Συνεδρίου Σωτήρια Ντούνη, με στόχο να υπάρξει ενιαία αντιμετώπιση ενός ζητήματος που αφορά εκατοντάδες χιλιάδες συνταξιούχους σε ολόκληρη τη χώρα.
Νομικοί και ασφαλιστικοί κύκλοι εκτιμούν ότι η απόφαση μπορεί να αποτελέσει σημείο καμπής για το σύστημα κρατήσεων στις συντάξεις, ειδικά σε μια περίοδο όπου το κόστος ζωής συνεχίζει να πιέζει τα νοικοκυριά.
Η παρέμβαση του Συνηγόρου του Πολίτη
Σημαντικό ρόλο στη δημόσια συζήτηση γύρω από την ΕΑΣ έχει παίξει και ο Συνήγορος του Πολίτη, ο οποίος είχε ταχθεί υπέρ ενός πιο δίκαιου και αναλογικού τρόπου υπολογισμού της εισφοράς.
Σε πόρισμά του προς το υπουργείο Εργασίας είχε προτείνει η ΕΑΣ να λειτουργεί με λογική φορολογικής κλίμακας, ώστε να προστατεύεται ένα βασικό επίπεδο σύνταξης και η επιβάρυνση να αφορά μόνο το επιπλέον ποσό.
Παρά τις εισηγήσεις αυτές, η πολιτεία δεν προχώρησε σε ουσιαστική αλλαγή του συστήματος. Αντίθετα, επιλέχθηκε η τακτική της αύξησης των ορίων των κλιμακίων, ώστε οι κρατήσεις να ενεργοποιούνται σε υψηλότερα ποσά σύνταξης μετά τις αυξήσεις.
Όλα ανοιχτά μέχρι την τελική απόφαση
Παρότι αρκετοί ειδικοί θεωρούν πιθανό το ενδεχόμενο αλλαγής του τρόπου υπολογισμού της ΕΑΣ, τίποτα δεν θεωρείται δεδομένο πριν από την έκδοση της απόφασης.
Το δικαστήριο μπορεί να επιλέξει τη διατήρηση του σημερινού καθεστώτος, διατηρώντας τις κρατήσεις όπως εφαρμόζονται σήμερα. Ωστόσο, η πολυετής συζήτηση γύρω από τη συνταγματικότητα της εισφοράς και οι έντονες αντιδράσεις που έχουν καταγραφεί τα τελευταία χρόνια κρατούν το ενδιαφέρον σε πολύ υψηλά επίπεδα.
Για χιλιάδες συνταξιούχους, η 10η Ιουνίου θεωρείται πλέον ημερομηνία-κλειδί, καθώς η απόφαση μπορεί να αλλάξει σημαντικά το ύψος των μηνιαίων αποδοχών τους και να ανοίξει νέες οικονομικές διεκδικήσεις.
