Χιλιάδες αγρότες σε όλη τη χώρα φτάνουν στη συνταξιοδότηση και βλέπουν τελικά πολύ μικρότερα ποσά από αυτά που περίμεναν. Οι χαμηλές εισφορές, οι ασφαλιστικές κατηγορίες του παρελθόντος, αλλά και τα κενά στον ασφαλιστικό χρόνο οδηγούν σε συντάξεις που σε πολλές περιπτώσεις κινούνται κοντά στα κατώτατα όρια.
Το πρόβλημα αφορά κυρίως ασφαλισμένους του πρώην ΟΓΑ, οι οποίοι για χρόνια κατέβαλλαν τις χαμηλότερες δυνατές εισφορές ώστε να περιορίσουν το οικονομικό βάρος της ασφάλισης. Αν και αυτή η επιλογή έδινε προσωρινή «ανάσα» στα δύσκολα χρόνια της παραγωγής, τώρα επηρεάζει άμεσα το τελικό ποσό που καταβάλλεται κάθε μήνα από τον e-ΕΦΚΑ.
Οι ειδικοί προειδοποιούν ότι αρκετοί ασφαλισμένοι αντιλαμβάνονται το πραγματικό ύψος της σύνταξής τους μόλις υποβάλουν αίτηση αποχώρησης, όταν πλέον είναι αργά για ουσιαστικές διορθώσεις. Για αυτό και αυξάνονται οι συστάσεις προς τους αγρότες να ελέγξουν εγκαίρως τον ασφαλιστικό τους φάκελο και να εξετάσουν κινήσεις που μπορούν να βελτιώσουν τη μελλοντική παροχή.
Από τι αποτελείται η σύνταξη των αγροτών
Όπως ισχύει και για τους υπόλοιπους ασφαλισμένους, έτσι και η σύνταξη των αγροτών χωρίζεται σε δύο βασικά τμήματα: την εθνική και την ανταποδοτική σύνταξη.
Η εθνική σύνταξη καταβάλλεται με βάση τα απαιτούμενα χρόνια ασφάλισης και τις γενικές προϋποθέσεις συνταξιοδότησης. Το δεύτερο κομμάτι, δηλαδή η ανταποδοτική σύνταξη, είναι αυτό που επηρεάζεται άμεσα από το ύψος των εισφορών και τα δηλωμένα ασφαλιστικά δεδομένα του κάθε ασφαλισμένου.
Ακριβώς εκεί εντοπίζεται και η μεγάλη «παγίδα» για πολλούς αγρότες. Όσο χαμηλότερες είναι οι εισφορές που καταβάλλονταν για χρόνια, τόσο μικρότερο είναι το ποσό που επιστρέφει τελικά μέσω της ανταποδοτικής σύνταξης.
Οι βασικοί λόγοι που «ψαλιδίζουν» τις αποδοχές
Ένας από τους σημαντικότερους παράγοντες είναι η παραμονή επί πολλά χρόνια στην κατώτερη ασφαλιστική κατηγορία. Χιλιάδες παραγωγοί επέλεγαν τη χαμηλότερη δυνατή εισφορά είτε λόγω οικονομικής αδυναμίας είτε λόγω αβεβαιότητας στον αγροτικό τομέα.
Το αποτέλεσμα όμως είναι ότι ο ασφαλιστικός «κουμπαράς» χτίστηκε με πολύ μικρές εισφορές, κάτι που σήμερα μεταφράζεται σε αισθητά χαμηλότερη σύνταξη.
Παράλληλα, σε αρκετές περιπτώσεις υπάρχουν διακοπές ασφάλισης, απλήρωτες εισφορές ή παλιές οφειλές προς τον ΕΦΚΑ. Αυτά τα προβλήματα όχι μόνο μειώνουν το τελικό ποσό, αλλά μπορούν να προκαλέσουν ακόμα και καθυστερήσεις στην απονομή της σύνταξης.
Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται όταν τα χρέη υπερβαίνουν τα επιτρεπόμενα όρια που προβλέπει η νομοθεσία. Σε αυτές τις περιπτώσεις, η αίτηση συνταξιοδότησης μπορεί να «παγώσει» μέχρι να γίνει ρύθμιση ή αποπληρωμή των οφειλών.
Τα χρόνια ασφάλισης παίζουν καθοριστικό ρόλο
Καθοριστικός είναι και ο συνολικός χρόνος ασφάλισης που εμφανίζεται στον φάκελο του ασφαλισμένου. Όσο περισσότερα χρόνια έχουν αναγνωριστεί, τόσο αυξάνονται οι πιθανότητες για καλύτερη ανταποδοτική σύνταξη.
Πολλοί αγρότες ανακαλύπτουν αργά ότι υπάρχουν κενά στον ασφαλιστικό τους βίο ή περίοδοι που δεν έχουν αποτυπωθεί σωστά στο σύστημα του πρώην ΟΓΑ και του e-ΕΦΚΑ.
Για αυτό οι ειδικοί συμβουλεύουν να γίνεται έλεγχος αρκετά χρόνια πριν από τη συνταξιοδότηση, ώστε να υπάρχει χρόνος για διορθώσεις, αναγνωρίσεις και τακτοποιήσεις.
Οι κινήσεις που μπορούν να αυξήσουν τη μελλοντική σύνταξη
Η πρώτη και πιο σημαντική επιλογή είναι η αλλαγή ασφαλιστικής κατηγορίας. Όσοι ασφαλισμένοι έχουν ακόμη αρκετά χρόνια εργασίας μπροστά τους, μπορούν να εξετάσουν τη μετάβαση σε υψηλότερη κλάση.
Η επιλογή αυτή αυξάνει το ποσό των μηνιαίων εισφορών, ωστόσο μπορεί να βελτιώσει αισθητά τη μελλοντική ανταποδοτική σύνταξη.
Βέβαια, δεν συμφέρει όλους στον ίδιο βαθμό. Για παράδειγμα, ένας αγρότης που βρίσκεται μόλις λίγα χρόνια πριν από τη συνταξιοδότηση ίσως να μην προλάβει να δει μεγάλη διαφορά στο τελικό ποσό. Αντίθετα, κάποιος που έχει μακρύ ασφαλιστικό ορίζοντα μπροστά του μπορεί να επωφεληθεί σημαντικά.
Η σημασία των πλασματικών ετών
Ένα ακόμη «όπλο» που χρησιμοποιούν αρκετοί ασφαλισμένοι είναι η εξαγορά πλασματικών ετών. Χρόνοι όπως η στρατιωτική θητεία ή τα έτη τέκνων μπορούν να αξιοποιηθούν για τη συμπλήρωση των απαραίτητων προϋποθέσεων.
Σε αρκετές περιπτώσεις, τα πλασματικά έτη βοηθούν όχι μόνο στη θεμελίωση δικαιώματος, αλλά και στη βελτίωση του συνολικού ασφαλιστικού χρόνου που λαμβάνεται υπόψη στον υπολογισμό της σύνταξης.
Τι πρέπει να προσέξουν όσοι έχουν οφειλές
Οι ασφαλισμένοι με χρέη προς τον ΕΦΚΑ καλούνται να κινηθούν έγκαιρα, πριν φτάσουν στην τελική διαδικασία συνταξιοδότησης.
Η ρύθμιση των οφειλών μπορεί να αποτρέψει μεγάλες καθυστερήσεις και να επιτρέψει την ομαλή απονομή της σύνταξης χωρίς νέα εμπόδια.
Την ίδια στιγμή, κρίσιμο θεωρείται και το τελευταίο «βήμα»: ο πλήρης έλεγχος του ασφαλιστικού φακέλου. Οι αγρότες πρέπει να επιβεβαιώσουν ότι έχουν καταγραφεί σωστά όλα τα χρόνια ασφάλισης, ότι δεν υπάρχουν κενά και ότι οι παλιές περίοδοι του ΟΓΑ εμφανίζονται κανονικά στο σύστημα.
Για πολλούς ασφαλισμένους, αυτή η διαδικασία μπορεί να κάνει τη διαφορά ανάμεσα σε μια σύνταξη οριακής επιβίωσης και σε ένα πιο αξιοπρεπές ποσό κάθε μήνα.
