Νέα συζήτηση προκαλεί το ζήτημα των χρηματικών μεταφορών μεταξύ συγγενών μέσω IRIS και τραπεζικών λογαριασμών, μετά την υπόθεση φορολόγησης χρημάτων που φέρεται να είχε λάβει εγγονή από τον παππού της. Η ΑΑΔΕ επιχειρεί να ξεκαθαρίσει τι ισχύει για το συνηθισμένο «χαρτζιλίκι», ωστόσο ένα κρίσιμο ερώτημα παραμένει: ποιο ακριβώς ποσό θεωρείται μικρό και πότε μια μεταφορά μετατρέπεται φορολογικά σε δωρεά;
Η απάντηση, σύμφωνα με τις διευκρινίσεις που παρατίθενται, είναι ότι δεν υπάρχει ένα συγκεκριμένο χρηματικό όριο που να διαχωρίζει αυτομάτως το χαρτζιλίκι από τη δωρεά.
Αυτό σημαίνει ότι δεν μπορεί κάποιος να θεωρήσει πως, για παράδειγμα, μέχρι τα 50, 100 ή 200 ευρώ βρίσκεται αυτομάτως εκτός οποιουδήποτε φορολογικού ζητήματος.
Τι λέει η ΑΑΔΕ για το χαρτζιλίκι
Η βασική θέση που αποδίδεται στην ΑΑΔΕ είναι ότι μικρά χρηματικά ποσά που στέλνονται από γονείς ή παππούδες σε παιδιά και εγγόνια για καθημερινές ανάγκες δεν αποτελούν αντικείμενο ιδιαίτερου φορολογικού ενδιαφέροντος και δεν απαιτούν δήλωση ως δωρεά.
Το ίδιο μπορεί να ισχύει και για άλλες μικρές μεταφορές μεταξύ συγγενών ή οικείων, εφόσον δεν προκύπτει αυτό που χαρακτηρίζεται ως «μοτίβο καταχρηστικής πρακτικής».
Το πρόβλημα βρίσκεται ακριβώς στον τρόπο με τον οποίο προσδιορίζονται αυτές οι έννοιες.
Δεν υπάρχει συγκεκριμένος «κόφτης»
Σύμφωνα με τη διευκρίνιση που παρατίθεται:
«Δεν υπάρχει, πάντως, ένα συγκεκριμένο ποσό που να λειτουργεί ως “κόφτης”, κάτω από το οποίο μια συναλλαγή θεωρείται αυτομάτως χαρτζιλίκι και πάνω από το οποίο χαρακτηρίζεται δωρεά».
Η ΑΑΔΕ εξετάζει, αντιθέτως, τη συνολική εικόνα και τις πραγματικές συνθήκες κάθε περίπτωσης.
Στην αξιολόγηση μπορούν να συνεκτιμηθούν στοιχεία όπως το ύψος των ποσών, η συχνότητα των μεταφορών και γενικότερα τα χαρακτηριστικά των συναλλαγών.
Αυτό όμως δημιουργεί μια «γκρίζα ζώνη» για τους φορολογούμενους, καθώς δεν υπάρχει ένας αριθμητικός κανόνας που να τους επιτρέπει να γνωρίζουν εκ των προτέρων ότι μια συγκεκριμένη μεταφορά δεν πρόκειται να αντιμετωπιστεί ως δωρεά.
Τι γίνεται με τα 50 ή 100 ευρώ μέσω IRIS;
Εδώ βρίσκεται και το πρακτικότερο ερώτημα για χιλιάδες οικογένειες.
Ένας γονέας μπορεί, για παράδειγμα, να στέλνει στο παιδί του μέσω IRIS χρήματα για φαγητό, καύσιμα, λογαριασμούς ή άλλα καθημερινά έξοδα. Αντίστοιχα, ένας παππούς μπορεί να στέλνει ένα μικρό ποσό στο εγγόνι του ως χαρτζιλίκι.
Με βάση όσα αναφέρονται στις διευκρινίσεις, τέτοιες συναλλαγές μικρών ποσών δεν αντιμετωπίζονται κατ’ αρχήν ως περιπτώσεις ιδιαίτερου φορολογικού ενδιαφέροντος.
Δεν υπάρχει, όμως, συγκεκριμένο ποσό ασφαλείας.
Επομένως, δεν μπορεί να διατυπωθεί ένας γενικός κανόνας του τύπου «μέχρι 100 ευρώ δεν υπάρχει ποτέ πρόβλημα» ή «πάνω από 500 ευρώ απαιτείται πάντοτε δήλωση».
Άλλο χαρτζιλίκι, άλλο χρηματική δωρεά
Χρειάζεται παράλληλα να διαχωρίζονται οι καθημερινές οικογενειακές μεταφορές από μια πραγματική χρηματική γονική παροχή ή δωρεά.
Για τις χρηματικές γονικές παροχές και δωρεές μεταξύ προσώπων της Α΄ κατηγορίας ισχύει αφορολόγητο έως 800.000 ευρώ, υπό τις νόμιμες προϋποθέσεις και εφόσον η μεταφορά πραγματοποιείται αποδεδειγμένα μέσω του χρηματοπιστωτικού συστήματος.
Η διαδικασία αυτή είναι διαφορετική από το καθημερινό χαρτζιλίκι.
Για παράδειγμα, άλλο πράγμα είναι ένας παππούς να στείλει ένα μικρό ποσό στο εγγόνι του για τα καθημερινά του έξοδα και άλλο να μεταφέρει ένα σημαντικό κεφάλαιο για αγορά αυτοκινήτου, κατοικίας ή άλλη μεγάλη δαπάνη.
Το πρόβλημα της «συνολικής εικόνας»
Η απουσία συγκεκριμένου αριθμητικού ορίου είναι αυτή που προκαλεί τις περισσότερες απορίες.
Εάν η φορολογική διοίκηση εξετάζει κάθε υπόθεση βάσει ύψους, συχνότητας και συνολικής εικόνας, τότε δύο περιπτώσεις με παρόμοιες μεταφορές ενδέχεται θεωρητικά να αξιολογηθούν διαφορετικά εφόσον διαφέρουν τα πραγματικά περιστατικά.
Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε μεταφορά μέσω IRIS αποτελεί δυνητικά φορολογική παράβαση. Σημαίνει όμως ότι το ίδιο το μέσο πληρωμής –IRIS, τραπεζικό έμβασμα κ.λπ.– δεν καθορίζει από μόνο του τον φορολογικό χαρακτήρα της συναλλαγής.
Καθοριστικό είναι γιατί μεταφέρθηκαν τα χρήματα και ποια είναι η πραγματική οικονομική σχέση μεταξύ αποστολέα και παραλήπτη.
Τι πρέπει να προσέχουν οι φορολογούμενοι
Το πρακτικό συμπέρασμα είναι ότι δεν υπάρχει λόγος πανικού για κάθε μικρό ποσό που μεταφέρεται ηλεκτρονικά μέσα σε μια οικογένεια.
Από την άλλη πλευρά, όταν πρόκειται για ουσιαστική μεταφορά περιουσίας και όχι για καθημερινό χαρτζιλίκι, η ασφαλής αντιμετώπιση είναι διαφορετική: η συναλλαγή πρέπει να ακολουθεί τη διαδικασία που προβλέπεται για τις χρηματικές δωρεές ή γονικές παροχές, ώστε να μπορεί να αξιοποιηθεί και το αφορολόγητο των 800.000 ευρώ όπου αυτό εφαρμόζεται.
Το βασικό ζήτημα που παραμένει μετά τις διευκρινίσεις είναι επομένως συγκεκριμένο: η ΑΑΔΕ καθησυχάζει για τα συνηθισμένα μικροποσά, αλλά δεν προσδιορίζει με ένα σαφές αριθμητικό όριο πού τελειώνει το «χαρτζιλίκι» και πού αρχίζει η δωρεά.
Και ακριβώς αυτή η απουσία συγκεκριμένου «κόφτη» είναι που διατηρεί τη συζήτηση ανοιχτή.
